In de Nederlandse context speelt voorschoolse en vroegschoolse educatie (VVE) een cruciale rol in de ontwikkeling van jonge kinderen, met name voor peuters die een risico lopen op taal- en ontwikkelingsachterstand. De gemeente Bloemendaal heeft zich hierin sterk gericht op het bieden van een kwalitatief hoogwaardig en toegankelijk educatief aanbod, zowel in de voorschoolse als vroegschoolse fase. Dit artikel geeft een overzicht van het VVE-beleid van de gemeente Bloemendaal, inclusief de doelgroepdefinitie, het toeleidingsproces, de samenwerking met betrokken partijen, en de toegang tot basisonderwijs voor kinderen met een VVE-indicatie.
Inleiding
De gemeente Bloemendaal heeft zich gesteld als een voorbeeld in de implementatie van voorschoolse en vroegschoolse educatie (VVE), met als doel om jonge kinderen een sterke basis te bieden voor hun latere schoolcarrière. Aan de hand van de beschikbare gegevens en beleidsdocumenten blijkt dat de gemeente zich richt op het voorkomen of vermindering van taal- en ontwikkelingsachterstanden door middel van gerichte ondersteuning. In het kader van dit beleid zijn drie voorschoolse voorzieningen in Bloemendaal geregistreerd voor VVE, namelijk ’t Vogelnest (Vogelenzang), de Tovenaartjes en KDV Dennenweg 14. Deze voorzieningen bieden specifieke programma’s voor kinderen van 2,5 tot 4 jaar.
Visie en doelen van het VVE-beleid
Het VVE-beleid van gemeente Bloemendaal is opgesteld om te zorgen voor een gelijke start voor alle kinderen in de basisschool. De gemeente richt zich hierbij op doelgroeppeuters die een risico lopen op taal- en of ontwikkelingsachterstand. In het beleidsdocument wordt duidelijk gesteld dat het streven is om in de periode 2020-2023 minimaal 75% van deze doelgroeppeuters te bereiken met een VVE-programma. Dit doel is gebaseerd op eerdere analyses die tonen dat slechts een deel van de doelgroeppeuters effectief wordt bereikt.
Doelgroepdefinitie
Een kind wordt geclassificeerd als doelgroeppeuter wanneer het voldoet aan één of meerdere van de volgende criteria:
- De hoogst genoten opleiding van één of beide ouders is lager dan vmbo-gl.
- Het kind komt uit een gezin waarin een andere taal wordt gesproken dan Nederlands, wat kan leiden tot taalontwikkelingsachterstand.
- Het kind heeft een risico op ontwikkelingsachterstand op grond van screenings of observaties door de jeugdgezondheidszorg (JGZ).
De gemeente werkt nauw samen met JGZ Kennemerland om de doelgroeppeuters te identificeren. JGZ is verantwoordelijk voor het stellen van de VVE-indicatie op basis van de genoemde criteria. Deze indicatie is een voorwaarde voor toegang tot een VVE-programma.
Toeleiding en toegang tot VVE
Het toeleidingsproces van doelgroeppeuters naar VVE-programma’s is centraal in het beleid van gemeente Bloemendaal. Om het proces te stroomlijnen, gebruiken betrokken partijen zoals JGZ, kinderopvangorganisaties en scholen een digitale toeleidingsmonitor. Deze monitor zorgt voor een duidelijke overzicht van de status van de doelgroeppeuters, inclusief het aantal bereikte en niet-bereikte kinderen.
Toeleidingsproces
Het toeleidingsproces wordt uitgevoerd in samenwerking met JGZ Kennemerland en kinderopvangorganisaties zoals Les Petits en Partou. Nadat een kind is geïndiceerd door JGZ, wordt het opgenomen in de digitale monitor. Op basis van deze monitor worden kinderen met een VVE-indicatie voorrang gegeven bij de toewijzing van een plek in een VVE-geregistreerde voorschoolse voorziening. Dit betekent dat kinderen met een indicatie automatisch worden geplaatst in een van de drie geregistreerde voorschoolse voorzieningen in Bloemendaal, mits er plek beschikbaar is.
Het is belangrijk om te benadrukken dat niet alle kinderplaatsen in de VVE-geregistreerde voorzieningen beschikbaar zijn voor kinderen met een indicatie. Dit heeft te maken met het behoud van een evenwicht tussen kinderen mét en zonder VVE-indicatie, om de kwaliteit van het programma te waarborgen.
Ouderparticipatie
Ouders van doelgroeppeuters worden geïnformeerd over het VVE-aanbod via schriftelijke en mondelinge voorlichting. Daarnaast ontvangen ouders tijdens het VVE-programma regelmatig updates over de vorderingen van hun kind. De houder van de voorschoolse voorziening is verantwoordelijk voor de communicatie en de inhoud van het VVE-programma.
Samenwerking en doorgaande lijn
De gemeente Bloemendaal legt een groot belang op de samenwerking tussen voorschoolse voorzieningen en basisscholen. Deze samenwerking is essentieel voor de zogenaamde 'doorgaande lijn', waarbij de overgang van voorschoolse naar vroegschoolse educatie vloeiend en gericht is op de individuele ontwikkeling van het kind.
Doorgaande lijn
Een doorgaande lijn betekent dat er een overeenkomst is tussen de inhoud van het VVE-programma en het aanbod op de basisschool. Hierbij spelen warme overdrachten een belangrijke rol. Bij een warme overdracht wordt een kind niet alleen lichamelijk, maar ook pedagogisch en psychologisch goed ondersteund bij de overgang naar de basisschool. Dit betreft zowel inhoudelijke afstemming tussen de voorschoolse voorziening en de basisschool als de communicatie met ouders.
Samenwerkingsverbanden
De voorschoolse voorzieningen werken samen met de basisscholen in de gemeente Bloemendaal. Deze samenwerking wordt versterkt via inhoudelijke afspraken over het VVE-programma en het aanbod op de basisschool. De doelstelling is om een zorgvuldige overgang te garanderen, waarbij de individuele behoeften van elk kind centraal staan.
VVE-indicatie en toegang tot basisonderwijs
Een veelgestelde vraag is of een kind met een VVE-indicatie automatisch voorrang krijgt op een basisschool. Uit de beschikbare gegevens is niet direct duidelijk of er een wettelijke voorrang is voor VVE-indicatie kinderen bij de toegang tot basisonderwijs. Wel staat in de bronnen dat kinderen met een VVE-indicatie worden voorrang gegeven bij de toewijzing aan een VVE-geregistreerde voorschoolse voorziening. Dit betekent echter niet automatisch dat deze kinderen een voorkeur krijgen bij de toewijzing aan een basisschool.
Wettelijk kader
Het wettelijk kader voor VVE is opgenomen in landelijke wet- en regelgeving. Voorschoolse educatie valt onder de verantwoordelijkheid van de gemeente, terwijl vroegschoolse educatie in groep 1 en 2 van de basisschool de verantwoordelijkheid van de scholen is. De gemeente is verantwoordelijk voor het opzetten van een doorgaande lijn tussen deze twee fasen, maar er zijn geen wettelijke verplichtingen voor scholen om kinderen met een VVE-indicatie voorrang te geven bij toewijzing.
Praktijk in Bloemendaal
In de praktijk in Bloemendaal lijkt er wel sprake te zijn van een informele samenwerking tussen voorschoolse voorzieningen en basisscholen om zorgvuldig rekening te houden met de ontwikkelingsbehoeften van kinderen met een VVE-indicatie. Dit betekent dat deze kinderen op een gerichte manier worden ondersteund bij hun overstap naar de basisschool, maar het betreft geen formeel voorrangstelsel.
Toekomstvisie en uitdagingen
De gemeente Bloemendaal heeft ambities om het bereik van VVE in de komende jaren verder te vergroten. In 2020 was het bereik op 34%, terwijl het doel is om dit op te krikken naar 75% tegen 2023. Om dit doel te behalen, is het belangrijk dat het VVE-aanbod verder wordt verankerd in de bewustwording van ouders en dat er sprake is van voldoende beschikbaarheid van plekken in VVE-geregistreerde voorzieningen.
Uitdagingen
Er zijn verschillende uitdagingen die de gemeente Bloemendaal moet aanpakken in haar VVE-beleid. Een belangrijk punt is het beheersen van de balans tussen kinderen mét en zonder VVE-indicatie in de voorzieningen, om de kwaliteit van het programma te waarborgen. Daarnaast is het van belang om het VVE-aanbod verder te professionaliseren en het aantal ouders te bereiken dat niet op de hoogte is van de mogelijkheden.
Toekomstige stappen
Om de visie en doelen van het VVE-beleid te realiseren, zijn verschillende maatregelen genomen:
- Verdere professionalisering van VVE-geregistreerde voorzieningen: De gemeente streeft naar een kwalitatief hoogwaardig aanbod dat gericht is op de specifieke behoeften van doelgroeppeuters.
- Toenemende bereik van VVE: Er wordt gewerkt aan het verhogen van de bekendheid van het VVE-aanbod bij ouders van doelgroeppeuters.
- Vermindering van administratieve lasten voor betrokken partijen: De digitale toeleidingsmonitor helpt bij het stroomlijnen van het toeleidingsproces.
Conclusie
Het VVE-beleid van gemeente Bloemendaal is gericht op het bieden van een kwalitatief hoogwaardige en toegankelijke educatie voor doelgroeppeuters die een risico lopen op taal- en ontwikkelingsachterstand. Door middel van samenwerking met JGZ, kinderopvangorganisaties en basisscholen is het mogelijk om een doorgaande lijn te creëren die gericht is op de individuele ontwikkeling van kinderen. Hoewel kinderen met een VVE-indicatie voorrang krijgen bij de toewijzing aan een VVE-geregistreerde voorschoolse voorziening, is het niet duidelijk uit de bronnen of dit ook geldt voor de toewijzing aan een basisschool. De gemeente streeft naar het verhogen van het bereik van VVE en de professionalisering van het aanbod, met als doel om alle kinderen een gelijke start te bieden op de basisschool.