Inleiding
Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) speelt een centrale rol in het ondersteunen van kinderen die in de voorschoolse leeftijd extra aandacht nodig hebben om zich goed te kunnen ontwikkelen. Deze vorm van begeleiding richt zich op kinderen vanaf 2 jaar die risico lopen op taal-, sociaal-emotionele of cognitieve achterstand. Het doel van VVE is om kinderen zo goed mogelijk voor te bereiden op de basisschool, zodat zij zonder of met beperkte achterstand in groep 1 of 3 kunnen starten. In de gemeente Valkenswaard is het beleid op VVE in de jaren 2020 en verder verder ontwikkeld, waarbij de nadruk ligt op het aanbieden van een kwaliteitsvolle en gedifferentieerde educatieve voorziening.
De VVE-indicatie is een essentieel onderdeel van het proces, omdat zij bepaalt of een kind in aanmerking komt voor deze extra begeleiding. De voorwaarden waaraan voldaan moet worden om een indicatie te verkrijgen zijn duidelijk geformuleerd in de lokale regelgeving en beleidsdocumenten van de gemeente Valkenswaard. Deze voorwaarden zijn van belang voor zowel ouders als opvangorganisaties, aangezien zij de basis vormen voor toegang tot het VVE-programma.
In dit artikel worden de voorwaarden voor de VVE-indicatie uitvoerig besproken. Daarbij komen de doelgroepdefinitie, de procedure voor de indicatiestelling, de benodigde uren en de kwaliteitsvoorwaarden aan bod. Bovendien wordt ingegaan op de rol van de JGZ, de peuterspeelzalen en de samenwerking tussen partijen in het proces.
Definitie en doelgroep van VVE
VVE staat voor Voor- en vroegschoolse educatie en is een programma dat gericht is op kinderen die in de voorschoolse leeftijd extra ondersteuning nodig hebben. Het doel van VVE is om kinderen goed voor te bereiden op de basisschool, met name op het gebied van taalontwikkeling, sociaal-emotionele vaardigheden, rekenen en motoriek. De voorziening is bedoeld voor kinderen vanaf 2 jaar, waarbij de indicatie wordt afgegeven op basis van signalen van ontwikkelingsachterstand of risicogezinnen.
De doelgroep voor VVE in de gemeente Valkenswaard omvat kinderen die signalen vertonen van een taal- of spraakachterstand, sociaal-emotionele problemen of cognitieve ontwikkelingsvertraging. Daarnaast vallen kinderen uit risicogezinnen onder deze doelgroep. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij gezinnen met een lage inkomensachtergrond, wijkachtergrond of bij gezinnen waar sprake is van psychische aandoeningen bij ouders of verwaarlozing.
Voor deze kinderen is VVE een essentieel ondersteunend instrument dat hen helpt om de overstap naar de basisschool te maken. De gemeente Valkenswaard heeft in haar beleid van 2020-2021 duidelijk gesteld dat de nadruk op taalontwikkeling ligt, maar ook op rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling. Het doel is om kinderen zowel kennis- als vaardigheidsgemiddeld goed voor te bereiden.
Indicatiestelling: procedure en betrokken partijen
De indicatiestelling voor VVE is een formele aangifte die wordt gedaan door de Jongeren en Gezin Zorg (JGZ) of een andere aangewezen instantie. Deze indicatie is persoonsgebonden en geldt vanaf de leeftijd van 2 jaar. Voor de stelling van een indicatie worden signalen gebruikt die afkomstig zijn van kinderdagverblijven, peuterspeelzalen of observaties tijdens contactmomenten van het consultatiebureau.
De procedure voor de indicatiestelling begint meestal bij de peuterspeelzaal, waar een medewerker op basis van waarnemingen concludeert dat een kind extra begeleiding nodig heeft. In dat geval wordt contact opgenomen met de ouder en wordt overleg aangegaan over de eventuele VVE-indicatie. De ouder geeft dan toestemming om contact op te nemen met het JGZ om verdere evaluatie af te nemen.
Het JGZ bepaalt vervolgens of een indicatie moet worden afgegeven. Dit gebeurt op basis van het van Wiechenschema en de Groninger minimum spreeknormen, twee instrumenten die worden gebruikt voor het bepalen van taal- en ontwikkelingsachterstanden. In het geval van risicogezinnen wordt voordat een indicatie wordt afgegeven, ook contact opgenomen met het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) om te bepalen of VVE in dit geval zinvol is.
Het is belangrijk dat de indicatie niet alleen afkomstig is uit observaties van het JGZ, maar ook uit signalen die door opvangorganisaties zijn gegeven. Dit zorgt voor een interdisciplinaire aanpak, waarbij meerdere partijen betrokken zijn bij het beoordelen van de situatie van het kind en het nemen van een beslissing over de indicatie.
Benodigde uren en deelname aan VVE
Een van de belangrijkste voorwaarden voor de toegang tot VVE is het aantal uren dat een kind moet deelname aan het programma. Vanaf 1 januari 2020 is het vereiste aantal uren gesteld op 16 uur per week, verspreid over ten minste 4 verschillende dagen. Dit is een verhoging ten opzichte van eerdere regelingen en een maatregel die bedoeld is om de effectiviteit van VVE te vergroten.
De gemeente Valkenswaard heeft deze regeling geïntroduceerd om ervoor te zorgen dat kinderen genoeg tijd krijgen om zich te ontwikkelen binnen een gestructureerd en ondersteunend omgeving. De 16 uur per week zijn verdeeld over 4 dagen, wat betekent dat kinderen minstens 4 uur per dag aanwezig zijn in de opvangorganisatie. Dit maakt het mogelijk om een langere en intensere begeleiding te bieden dan bijvoorbeeld bij een programma van 10 uur per week.
Voor kinderen die al een indicatie hadden voordat deze regeling van kracht werd, is er een overgangsregeling ingevoerd. Deze kinderen kunnen kiezen tussen het houden van hun oude contract of het overstappen naar het nieuwe aanbod van 16 uur per week. De overgangsregeling is bedoeld om ouders niet in de steek te laten, maar tegelijkertijd ook om de kwaliteit van VVE te verbeteren.
Als een VVE-doelgroeppeuter minder dan 4 dagen per week gebruik maakt van de dagopvang, dan wordt niet voldaan aan de voorwaarden voor VVE. In dat geval is het noodzakelijk dat het kind een extra dagdeel of -delen per week deelt aan het VVE-aanbod. De gemeente subsidieert deze extra benodigde uren tot een maximum van 8 uur per week, verdeeld over 2 dagen.
Het belang van de 16-urenregel is duidelijk geformuleerd in de beleidsdocumenten van de gemeente Valkenswaard. Deze regeling is bedoeld om kinderen te ondersteunen met meerdere contactmomenten, zodat de begeleiding intensiever en beter afgestemd kan zijn op de behoeften van het kind. Tevens helpt het om structuren en routines op te bouwen, wat belangrijk is voor de sociaal-emotionele ontwikkeling.
Kwaliteitsvoorwaarden en toezicht
De kwaliteit van de VVE-programma’s is een essentieel onderdeel van het beleid. De gemeente Valkenswaard heeft duidelijke kwaliteitsvoorwaarden opgesteld die moeten worden voldaan door opvangorganisaties die VVE aanbieden. Deze voorwaarden zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat kinderen een goed ondersteunde en gestructureerde omgeving krijgen, waarin zij zich goed kunnen ontwikkelen.
Een aanbieder moet geregistreerd worden in het Landelijk Register Kwaliteit Peuterspeelzalen (LRKP). Deze registratie is alleen mogelijk als de GGD na een inspectie het advies geeft aan de gemeente. De registratie als VVE-locatie kan alleen plaatsvinden als de GGD en of de Inspectie van Onderwijs aangeven dat de locatie aan de wettelijke vereisten voldoet en voldoende kwaliteit voor VVE biedt.
Het toezicht en handhaving op de kwaliteit van de locaties wordt uitgevoerd volgens de beleidsregels die de gemeente hiervoor heeft opgesteld op grond van de Wet Kinderopvang. De Jongeren en Gezin Zorg (JGZ) en de Inspectie van Onderwijs spelen een centrale rol in het beoordelen van de kwaliteit van de VVE-programma’s.
In 2015 moest uit het oordeel van de Inspection van Onderwijs blijken dat de indicatoren Wettelijke condities (A) en Ontwikkeling, begeleiding, zorg (D) volledig voldoende (score 3) beoordeeld werden. Als een indicator van deze domeinen door de Inspectie als wenselijk of noodzakelijk verbeterpunt (score 2 of 1) beoordeeld werd, kon de gemeente nader onderzoek doen, afwijzen, stopzetten of bijstellen van de subsidie.
Bij het kiezen van een VVE-programma is het belangrijk dat dit programma erkend is. Als een VVE-programma niet erkend is, maar wel voldoet aan de voorwaarden zoals in de beleidsregels zijn opgesteld, kan de aanbieder deze kiezen. In dat geval wordt de subsidie vooraf niet uitgekeerd, maar pas wanneer de Inspectie van Onderwijs een positief oordeel heeft afgegeven.
Ouderbijdrage en financiering
Ouders die hun kind in een VVE-programma zetten, moeten rekening houden met de ouderbijdrage. Deze bijdrage is afhankelijk van de inkomensachtergrond van het gezin en wordt bepaald door de gemeente Valkenswaard. De financiering van VVE is geregeld in een financieringssystematiek die is uitgewerkt in de lokale regelgeving.
In het kader van de VVE-regeling kan een ouder een kinderopvangtoeslag aanvragen, mits bepaalde voorwaarden zijn vervuld. Deze toeslag is bedoeld om de kosten van de VVE-uitgaven te ondersteunen. Voor deze toeslag moet de ouder aan bepaalde voorwaarden voldoen, zoals dat hij/zij werkt, studeert, een traject volgt om werk te vinden of verplicht een inburgeringcursus volgt bij een gecertificeerde instelling.
De gemeentetoeslag is gebaseerd op een educatief doel, namelijk het voorbereiden van kinderen op de basisschool. Het gebruik van peuteropvang minder dan twee dagdelen vervalt in principe het recht op de gemeentetoeslag. Uitzondering op deze regel is de gewenningsperiode, waarin een peuter tijdelijk gedurende één dagdeel de peuteropvang mag bezoeken. De gewenningsperiode mag maximaal twee maanden duren.
De gemeente Valkenswaard maakt ook een uitzondering ten aanzien van een VVE-programma. Als een door de aanbieder gekozen VVE-programma niet erkend is, maar wel voldoet aan de voorwaarden zoals hierboven omgeschreven, kan de aanbieder deze kiezen. De gemeente gaat dan niet actief onderzoeken of het programma aan de gestelde eisen voldoet, maar wacht het oordeel van de Inspectie van Onderwijs hierover af.
Conclusie
VVE is een essentieel ondersteunend instrument voor kinderen die in de voorschoolse leeftijd extra aandacht nodig hebben. In de gemeente Valkenswaard is het beleid op VVE gericht op het aanbieden van een kwaliteitsvolle, gedifferentieerde educatieve voorziening die gericht is op taalontwikkeling, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling. De voorwaarden voor de VVE-indicatie zijn duidelijk geformuleerd in de lokale regelgeving en beleidsdocumenten.
De indicatiestelling is een formele aangifte die wordt gedaan door de JGZ of een andere aangewezen instantie. De procedure is interdisciplinair en betreft meerdere partijen, waaronder peuterspeelzalen en het Centrum voor Jeugd en Gezin. Een essentieel onderdeel van het VVE-aanbod is het aantal benodigde uren. Vanaf 1 januari 2020 is het vereiste aantal uren gesteld op 16 per week, verspreid over ten minste 4 verschillende dagen. Dit is bedoeld om de effectiviteit van VVE te vergroten en kinderen te ondersteunen met meerdere contactmomenten.
De kwaliteitsvoorwaarden voor VVE zijn streng en zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat kinderen een goed ondersteunde en gestructureerde omgeving krijgen. De gemeente Valkenswaard houdt toezicht op de kwaliteit van de VVE-programma’s via de Inspectie van Onderwijs en de GGD. De financiering van VVE is geregeld in een financiële systematiek, waarbij ouders een gemeentetoeslag kunnen aanvragen mits bepaalde voorwaarden zijn vervuld.
In totaal is VVE een essentieel onderdeel van de voorbereiding op de basisschool en helpt het kinderen om zich te ontwikkelen op een manier die afgestemd is op hun individuele behoeften. De voorwaarden voor de VVE-indicatie zijn duidelijk en gericht op het maximaliseren van de effectiviteit van het programma.