Aandeel in een reservefonds van een Vereniging van Eigenaars en belastingaangifte in box 3

Het aandeel in het reservefonds van een Vereniging van Eigenaars (VvE) speelt een belangrijke rol bij de inkomstenbelastingaangifte in Nederland. Dit aandeel wordt momenteel als een overige bezitting in box 3 geëvalueerd, wat betekent dat het belast wordt met een forfaitair rendement. Deze regelgeving is sinds 2023 veranderd door de invoering van de Wet rechtsherstel box 3 en de Overbruggingswet box 3. Het kader rondom deze kwalificatie is echter complex, aangezien het aandeel in het reservefonds niet automatisch gelijk is aan spaargeld of beleggingen.

In deze gids wordt uitgelegd hoe het aandeel in het reservefonds van een VvE moet worden aangemeld bij de Belastingdienst, wat de belastinggevolgen zijn, en welke stappen eigenaren kunnen nemen om dit correct te verwerken in hun belastingaangifte.

Wat is het aandeel in het reservefonds van een VvE?

Een Vereniging van Eigenaars (VvE) is een wettelijk kader dat ontworpen is om de collectieve verantwoordelijkheid van appartementseigenaren te faciliteren. De VvE houdt zich onder andere bezig met het onderhoud van gemeenschappelijke delen van een woningcomplex, zoals daken, trappenhuizen, en soms ook gemeenschappelijke faciliteiten zoals zwembaden of terrassen.

Een deel van de inkomsten van de VvE – meestal afkomstig uit verhuur, onderhoudscontributies, of opbrengsten uit verkoop van eigendommen – wordt opgenomen in een reservefonds. Dit reservefonds is bedoeld om onvoorziene uitgaven te kunnen afdekken, zoals noodzakelijk onderhoud aan de gemeenschappelijke delen.

Het aandeel in dit reservefonds dat appartementseigenaren hebben, wordt gezien als een vermogensrecht. Omdat appartementseigenaren een aandeel hebben in de VvE, zijn zij ook eigenaar van een gedeelte van het reservefonds. Dit aandeel wordt in de belastingaangifte opgenomen in box 3 van de inkomstenbelasting.

Kwalificatie in box 3: overige bezittingen of spaartegoed?

Sinds de invoering van de Wet rechtsherstel box 3, is het belangrijk om te bepalen onder welke categorie het aandeel in het reservefonds valt. Deze wet introduceerde een verdeling in drie categorieën:

Banktegoeden – zoals spaarrekeningen of andere liquid vermogens.
Overige bezittingen – alles wat niet onder de categorie banktegoeden valt.
Schulden – bijvoorbeeld leningen of andere verplichtingen.

Het aandeel in het reservefonds van een VvE valt, volgens de meeste jurisprudentie, onder de categorie overige bezittingen. Dit betekent dat het belast wordt met het forfaitaire rendement dat voor overige bezittingen geldt, wat in 2024 bijvoorbeeld rond de 5,38% ligt.

Echter, de Hoge Raad heeft in een recente uitspraak bepaald dat het aandeel in het reservefonds van een VvE in sommige gevallen ook gekwalificeerd kan worden als spaartegoed. Dit is van belang, omdat spaartegoed belast wordt met een aanzienlijk lager forfaitair rendement, zoals bijvoorbeeld 0,12%.

Deze wisseling in kwalificatie heeft geleid tot rechtsherstel, waarbij belastingplichtigen die eerder verkeerd geëvalueerd werden, nu een gunstiger situatie kunnen ervaren. De Belastingdienst heeft deze regeling verwerkt in het Besluit rechtsherstel box 3, waarin duidelijke regels zijn opgenomen over hoe het aandeel in het reservefonds moet worden berekend.

Waarom is het belangrijk om het aandeel in het reservefonds te melden?

Het aandeel in het reservefonds is een belastbaar vermogensdeel en moet daarom worden opgenomen in de box 3 van de inkomstenbelastingaangifte. Dit heeft directe gevolgen voor het heffingsvrij vermogen en het forfaitair rendement dat wordt geëvalueerd.

Het totale vermogen dat belast wordt in box 3, wordt berekend door de waarde van alle vermogenscategorieën (banktegoeden, overige bezittingen en schulden) op te tellen. De heffingsvrijheid in 2024 is € 57.000 per persoon en € 114.000 voor koppels. Wanneer het totale vermogen boven deze grens komt, wordt belasting verschuldigd over het rendement dat is verkregen op het vermogen boven deze heffingsvrijheid.

Het is daarom essentieel dat het aandeel in het reservefonds op de juiste manier wordt geëvalueerd. Foutieve kwalificatie kan leiden tot te hoge of te lage belastingaangifte, wat op lange termijn financiële gevolgen kan hebben.

Hoe bereken je je aandeel in het reservefonds?

Het bepalen van je aandeel in het reservefonds van een VvE vereist een duidelijke inzicht in de verdeelsleutel en jaarstukken van de VvE. De volgende stappen kunnen worden ondernomen:

Bereken het vermogen van de VvE Het vermogen van de VvE wordt bepaald aan de hand van de balans op 1 januari, zoals deze opgenomen is in de jaarstukken. Dit betekent dat je naar de balans op 31 december van het voorgaande jaar moet kijken, want deze vertegenwoordigt de waardepeildatum van 1 januari.

Voorbeeld: Voor 2024 moet je naar de balans op 31 december 2023 kijken.
Bepaal je aandeel in het vermogen van de VvE De verdeelsleutel is afgeleid van het splitsingsreglement dat geldt voor de VvE. In dit reglement wordt aangegeven hoe het vermogen wordt verdeeld over de appartementseigenaren.

Het splitsingsreglement kan afwijken per VvE. Soms zijn er aparte reserves voor specifieke kostenposten, zoals voor liftonderhoud of gemeenschappelijke energiekosten. In zo’n geval kan het aandeel per eigenaar verschillen.

Het is daarom belangrijk om het splitsingsreglement te raadplegen en eventueel hulp te zoeken bij de beheerder of de juridisch adviseur van de VvE.
Gebruik software Veel VvE's gebruiken digitale software zoals Twinq of Convect om hun administratie te beheren. Deze software geeft vaak een overzicht van het aandeel van elke eigenaar in het vermogen van de VvE, inclusief het aandeel in het reservefonds.

Door in te loggen op deze platforms, kan een appartementseigenaar direct het aandeel van 1 januari zien, wat vereist is voor de correcte aangifte bij de Belastingdienst.
Controleer jaarstukken en splitsingsakte Het is verstandig om jaarlijks de jaarstukken en het splitsingsreglement van de VvE te controleren. Wanneer er wijzigingen zijn in het splitsingsreglement of in de verdeling van het reservefonds, kan dit van invloed zijn op het aandeel van appartementseigenaren.

Belastingaangifte in box 3: wat is de impact?

Het aandeel in het reservefonds van een VvE kan een belangrijke factor zijn in de inkomstenbelastingaangifte, afhankelijk van het totale vermogen en het forfaitaire rendement dat wordt toegepast.

In 2023 heeft het Hof Arnhem-Leeuwarden een belangrijke uitspraak gedaan die beïnvloedde hoe het aandeel in het reservefonds wordt geëvalueerd. Het hof stelde dat het aandeel in het reservefonds in sommige gevallen als spaartegoed zou moeten worden belast. Dit betekent dat het rendement dat wordt gebruikt in de belastingaangifte aanzienlijk lager kan zijn dan wanneer het aandeel als overige bezitting wordt gekwalificeerd.

Totdat de regels volledig zijn verwerkt in de Belastingwet, gebruikt de Belastingdienst de categorie overige bezittingen voor het aandeel in het reservefonds. Dit betekent dat appartementseigenaren tijdelijk een hogere belasting kunnen betalen, afhankelijk van het totale vermogen in box 3.

Wanneer de regels worden herzien, is er mogelijk sprake van een rechtsherstel, waarbij belastingplichtigen een gunstigere belastingaangifte kunnen doen. Dit rechtsherstel is opgenomen in de Wet rechtsherstel box 3 en de Overbruggingswet box 3, die gelden tot 31 december 2025.

Uitzonderingen en praktische tips

Hoewel het aandeel in het reservefonds meestal moet worden opgenomen in box 3, zijn er uitzonderingen. Bijvoorbeeld:

Wanneer het aandeel in het reservefonds onder de heffingsvrijheid valt, is er geen belasting verschuldigd.
Wanneer de VvE geen reservefonds heeft of het reservefonds niet actief is, is er geen aandeel om te melden.
Wanneer appartementseigenaren afzien van een storting in het reservefonds, kan dit ook gevolgen hebben voor hun aandeel.

Een belangrijke praktische tip is om alleen je eigen aandeel in het reservefonds op te geven, en niet het totale bedrag van het reservefonds. Het aandeel wordt berekend op basis van je eigen deel in de VvE, niet op basis van het totale vermogen van de VvE.

Appartementseigenaren kunnen het aandeel in het reservefonds opvragen bij de VvE-beheerder of het bestuur. Dit voorkomt dat er fouten worden gemaakt bij de belastingaangifte, wat kan leiden tot fouten bij de Belastingdienst.

Kritische kijk op de regelgeving

Hoewel de regels rondom het aandeel in het reservefonds van een VvE duidelijk zijn, zijn er ook kritieken op de huidige kwalificatie. Sommige belangenorganisaties pleiten voor een herziening van de regelgeving, omdat het aandeel in het reservefonds in hun ogen hoort bij de eigen woning, en dus zou moeten vallen onder box 1, niet onder box 3.

Zij stellen dat het aandeel in het reservefonds niet van de eigenaar is en bij verkoop van het appartement niet teruggegeven kan worden. Daarom vinden zij het onrechtvaardig dat het aandeel in het reservefonds belast wordt. Echter, het kabinet heeft aangegeven dat het geen onrechtvaardigheid ziet, omdat eigenaars van appartementen zelf ook reserves aanleggen voor toekomstig onderhoud.

Conclusie

Het aandeel in het reservefonds van een Vereniging van Eigenaars (VvE) is een belangrijk onderdeel van de inkomstenbelastingaangifte in box 3. Het wordt momenteel gekwalificeerd als overige bezitting, wat betekent dat het belast wordt met het forfaitaire rendement dat daarvoor geldt. Echter, recente uitspraken van het hof en de Hoge Raad tonen aan dat dit aandeel in sommige gevallen ook kan worden gekwalificeerd als spaartegoed, wat een aanzienlijk lager rendement betekent.

Het is belangrijk om het aandeel in het reservefonds correct te berekenen en op te nemen in de belastingaangifte. Appartementseigenaren moeten jaarlijks de jaarstukken, splitsingsakte, en eventueel software van de VvE raadplegen om het aandeel in het reservefonds te bepalen. Het aandeel wordt berekend aan de hand van de verdeelsleutel en het vermogen van de VvE op 1 januari.

Totdat de regels volledig zijn verwerkt in de wetgeving, is het belangrijk om rekening te houden met de tijdelijke kwalificatie van het aandeel in het reservefonds. Dit betekent dat appartementseigenaren tijdelijk een hogere belasting kunnen betalen. In de toekomst is er mogelijk sprake van rechtsherstel, waarbij belastingplichtigen een gunstiger situatie kunnen krijgen.

Een overzichtelijke en correcte belastingaangifte is essentieel om onnodige belastingen te vermijden en om te voldoen aan de wettelijke verplichtingen. Appartementseigenaren worden aangeraden om jaarlijks de regels en hun aandeel te controleren en eventueel juridisch of fiscaal advies in te winnen.