Inleiding
Voorschoolse Educatie (VVE) is een onderdeel van het jeugdwetgevingssysteem in Nederland en richt zich op de voorbereiding van jonge kinderen op het basisonderwijs. VVE is bedoeld om doelgroepkinderen – kinderen uit arme gezinnen of kinderen met een laag ontwikkelingsniveau – extra ondersteuning te bieden, zodat zij beter in staat zijn om aan het reguliere onderwijs deel te nemen. In de praktijk betekent dit dat VVE wordt aangeboden binnen kinderopvanginstellingen of voorschoolse voorzieningen. De regelgeving rond VVE is complex en varieert per gemeente, afhankelijk van lokaal beleid en uitvoering. Deze artikel biedt een gedetailleerde uitleg van of VVE kinderopvang verplicht is voor zowel de instellingen die deze educatie aanbieden als voor de ouders die er gebruik van kunnen maken.
Het is belangrijk om hierbij te onderscheiden tussen twee aspecten: de verplichting voor de instelling om VVE aan te bieden en de verplichting voor ouders om hun kind op te nemen in VVE. Beide aspecten worden bepaald door wetgeving, interne beleidskeuzes en praktijkrichtlijnen. In deze tekst wordt een overzicht gegeven van de wettelijke kaders, de praktijk in verschillende gemeenten, en de rol van ouders en instellingen in het VVE-proces.
Wat is VVE?
Voorschoolse Educatie (VVE) is een programma dat gericht is op kinderen die behoren tot de zogenaamde VVE-doelgroep. Deze groep bestaat uit kinderen uit arme gezinnen en kinderen die een laag ontwikkelingsniveau vertonen. VVE is bedoeld om deze kinderen voor te bereiden op het basisonderwijs en hen extra ondersteuning te geven. De doelgroepkinderen ontvangen individueel of in een kleine groep aandacht van professionals die gecertificeerd zijn voor VVE.
VVE wordt meestal aangeboden in een kinderopvanginstelling of een voorschoolse voorziening. Deze instellingen moeten bepaalde kwaliteitseisen voldoen, zoals een bepaalde opleiding van medewerkers en een voldoende aantal contacturen met kinderen. Daarnaast is het voor de instelling verplicht om eventuele wachtlijsten bij de gemeente te melden. Wanneer VVE niet binnen 2 maanden na aanmelding kan worden geplaatst, moet dit bij de gemeente worden gemeld.
VVE en Verplichting voor Instellingen
Een veelvoorkomende vraag is of kinderopvanginstellingen verplicht zijn om VVE aan te bieden. Het antwoord hierop is gedeeltelijk ja, maar het hangt af van de registratie als VVE-aanbieder.
Verplichting bij Registratie als VVE-Aanbieder
Wanneer een instelling zich registreert als VVE-aanbieder, is het verplicht om doelgroepkinderen die zich bij hen aanmelden te plaatsen. Dit betekent dat als een ouders VVE wil aanbieden en de instelling is geregistreerd als VVE-aanbieder, deze instelling verplicht is om een plek te aanbieden. De registratie als VVE-aanbieder is echter vrijwillig. Instellingen hoeven niet te registreren als VVE-aanbieder, hoewel ze dat wel kunnen doen.
In de praktijk betekent dit dat niet alle kinderopvanginstellingen VVE aanbieden. In sommige gemeenten is het aanbod van VVE wel gedekt, terwijl in andere gemeenten enkele instellingen nog niet VVE aanbieden. Dit is bijvoorbeeld het geval in Valkenswaard, waar in 2020 twee kinderopvangorganisaties aangeven dat ze (nog) geen VVE willen of kunnen aanbieden. Anderen, zoals Stichting Peuterdorp, zijn wel geregistreerd als VVE-aanbieder en bieden VVE sinds 2018 aan.
Verplichting bij Overdracht van Doelgroepkinderen
Wanneer een kind is geïndiceerd voor VVE, is de instelling verplicht om het kind op te nemen binnen 2 maanden na aanmelding. Indien dit niet haalbaar is, moet de instelling de gemeente informeren. Deze verplichting geldt uitsluitend voor instellingen die zijn geregistreerd als VVE-aanbieder. Voor andere instellingen is het niet verplicht om VVE te bieden.
Daarnaast zijn er verplichtingen voor instellingen die VVE aanbieden. Zo moeten ze eventuele wachtlijsten onverwijld melden bij de gemeente en JGZ. Dit is belangrijk om ervoor te zorgen dat kinderen die VVE nodig hebben, binnen de gestelde termijn geplaatst kunnen worden.
Kwaliteitseisen voor VVE-Aanbieders
Niet alleen de registratie als VVE-aanbieder is belangrijk, ook de kwaliteit van de aanbieding is onderworpen aan eisen. De Wet Innovatie Kwaliteit Kinderopvang (IKK) stelt extra eisen aan instellingen die VVE aanbieden. Zo moeten medewerkers voldoen aan aangescherpte taaleisen, en ieder kind moet een mentor krijgen. Daarnaast is er een verplichte scholing voor medewerkers die VVE aanbieden. Deze scholing is gericht op het VVE-programma en moet door een erkend instituut zijn afgelegd.
In Valkenswaard is bijvoorbeeld aangegeven dat in 2020 de locaties van Horizon met de scholing voor VVE zullen starten, zodat zij in 2021 ook VVE kunnen aanbieden. Dit toont aan dat de scholing een belangrijke rol speelt in de toegang tot het VVE-aanbod.
VVE en Verplichting voor Ouders
Ouders hebben in principe vrije keuze of ze gebruik maken van VVE. Hoewel er een indicatie wordt afgegeven voor 16 uur VVE per week, zijn ouders niet verplicht om hun kind op te nemen in VVE. Het is wel de wens dat ouders hun kinderen in VVE opnemen, omdat het een belangrijke voorbereiding is op het basisonderwijs. Daarom wordt de afname van VVE gestimuleerd.
Verplichting bij Indicatie
Wanneer een kind is geïndiceerd voor VVE, is het voor de ouders niet verplicht om VVE op te nemen. In de praktijk is het echter zelden dat ouders geen gebruik maken van VVE. De JGZ-verpleegkundige speelt hierbij een belangrijke rol, omdat zij de toeleiding en indicering van VVE-doelgroepkinderen verzorgen. De ouders hebben echter de vrije keuze om VVE op te nemen of niet.
Financiële Verplichting
De financiering van VVE hangt af van of de ouders recht hebben op kinderopvangtoeslag (KOT). Voor ouders die wél recht hebben op KOT, loopt de financiering van de kindplek op de peuteropvang via de belastingdienst. Voor ouders die géén recht hebben op KOT, is de gemeente verantwoordelijk voor de financiering van de kindplek op de peuteropvang. Deze financiering omvat ook de VVE-uren.
Ouders die geen recht hebben op KOT nemen in de regel 16 uur per week opvang af, waarvan 8 uur reguliere peuteropvang en 8 uur VVE. Voor de 8 uur reguliere opvang betalen ouders een ouderbijdrage, die afhankelijk is van hun inkomenssituatie. Voor de 8 uur VVE is er geen ouderbijdrage. Dit betekent dat ouders die geen recht hebben op KOT, financieel voordelen hebben bij het aanbod van VVE.
Praktijk en Uitvoering in Valkenswaard
Valkenswaard is een gemeente waar het aanbod van VVE al sinds 2018 is uitgebreid. In 2018 zijn twee organisaties, Kids World en Mira, geregistreerd als VVE-aanbieders. Stichting Peuterdorp, die een aanbod heeft voor 2-4 jarigen, is ook geregistreerd voor het aanbieden van VVE. In 2020 zijn ook de locaties van Horizon begonnen met de scholing voor VVE, zodat zij in 2021 ook VVE kunnen aanbieden.
Hoewel het aanbod van VVE in Valkenswaard al behoorlijk gedekt is, zijn er nog steeds instellingen die VVE niet aanbieden. Bijvoorbeeld IkOok! en Bij de Boer hebben aangegeven dat ze (nog) geen VVE willen of kunnen aanbieden in 2020. Dit toont aan dat de uitvoering van VVE nog in ontwikkeling is en dat het aanbod per instelling kan verschillen.
De spreiding van VVE-aanbod in Valkenswaard is op dit moment in orde, zoals aangegeven in het VVE-rapport. De gemeente speelt een belangrijke rol in de coördinatie van VVE-aanbod en de communicatie met ouders. Daarnaast is het consultatiebureau een belangrijke partner in het informeren van ouders over het VVE-aanbod. Het consultatiebureau ziet 99% van de peuters en heeft daarom een belangrijke functie in het informeren van ouders over VVE.
Toezicht en Handhaving
De kwaliteit van VVE wordt geregeld door wetgeving en toezicht. De Onderwijsinspectie houdt toezicht op VVE, zoals uitgelegd in de wet OKE. De wet OKE bevat bepalingen over toezicht op en handhaving van de kwaliteit van VVE. Deze bepalingen zijn samengebracht en uitgebreid in de wet OKE. De wet OKE bevat taken voor de toezichthouder, zoals het uitvoeren van inspecties en het opstellen van rapporten over de kwaliteit van VVE.
Daarnaast is er ook toezicht op de financiering van VVE. De financiering van VVE is onderworpen aan de regels van de belastingdienst en de gemeente. Voor ouders die recht hebben op KOT loopt de financiering via de belastingdienst, terwijl ouders die geen recht hebben op KOT afhankelijk zijn van de gemeente. Dit betekent dat de financiering van VVE afhankelijk is van de inkomenssituatie van de ouders.
Conclusie
Voorschoolse Educatie (VVE) is een belangrijk onderdeel van het jeugdwetgevingssysteem in Nederland. VVE is bedoeld om doelgroepkinderen extra ondersteuning te bieden bij hun voorbereiding op het basisonderwijs. In de praktijk is VVE aangeboden in kinderopvanginstellingen of voorschoolse voorzieningen. De verplichting voor instellingen om VVE aan te bieden hangt af van de registratie als VVE-aanbieder. Instellingen die zich registreren als VVE-aanbieder zijn verplicht om doelgroepkinderen die zich bij hen aanmelden te plaatsen. Andere instellingen hoeven dit niet te doen.
Voor ouders is VVE niet verplicht. Ouders hebben vrije keuze of ze hun kind in VVE opnemen of niet. De afname van VVE wordt wel gestimuleerd, omdat het een belangrijke voorbereiding is op het basisonderwijs. De financiering van VVE hangt af van of de ouders recht hebben op kinderopvangtoeslag. Voor ouders die geen recht hebben op KOT is de gemeente verantwoordelijk voor de financiering van de kindplek op de peuteropvang en VVE.
In Valkenswaard is het aanbod van VVE al behoorlijk gedekt. In 2018 zijn er al meerdere organisaties geregistreerd als VVE-aanbieders, en in 2020 zijn er nieuwe organisaties begonnen met de scholing voor VVE. De uitvoering van VVE is nog in ontwikkeling, en het aanbod varieert per instelling. De gemeente speelt een belangrijke rol in de coördinatie van VVE-aanbod en de communicatie met ouders. De kwaliteit van VVE wordt geregeld door wetgeving en toezicht. De Onderwijsinspectie houdt toezicht op VVE, en de financiering van VVE is onderworpen aan de regels van de belastingdienst en de gemeente.
In samenvattend is VVE kinderopvang niet verplicht voor ouders. Ouders hebben vrije keuze of ze hun kind in VVE opnemen of niet. De afname van VVE wordt wel gestimuleerd, omdat het een belangrijke voorbereiding is op het basisonderwijs. Voor instellingen is VVE alleen verplicht wanneer ze zich registreren als VVE-aanbieder. In dat geval zijn ze verplicht om doelgroepkinderen die zich bij hen aanmelden te plaatsen. Andere instellingen hoeven dit niet te doen.