Inleiding
In Almere is een duidelijke focus op de kwaliteit van voorschoolse educatie (VVE) voor kinderen vanaf 2,5 jaar, gericht op het stimuleren van de ontwikkeling op het gebied van taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling. Deze educatie vindt plaats in peuterspeelzalen die gecertificeerd zijn en onderdeel uitmaken van het lokale Registreerbaar Kinderopvangplan (LRKP). De stad Almere heeft een uitgebreid kader ontwikkeld om de kwaliteit van VVE te versterken en te standaardiseren. Dit kader, genaamd het Kwaliteitskader VVE, vormt de basis voor alle gesubsidieerde VVE-locaties en is onderdeel van de nadere regels voor peuterspeelzaalwerk en voorschoolse educatie.
Het doel van dit artikel is om in detail te beschrijven wat het Kwaliteitskader VVE inhoudt, hoe het uitgevoerd wordt en welke kwaliteitseisen en standaarden daarin zijn verwerkt. Het artikel richt zich op zowel de pedagogische en organisatorische aspecten van VVE als de rol van ouders en de samenwerking met basisscholen. Hierbij wordt ook ingegaan op de specifieke programma’s die in Almere worden gebruikt, zoals het Kaleidoscoop-programma, en de eisen die aan pedagogisch medewerkers worden gesteld.
Het Kwaliteitskader VVE: Afspraken, Beleid en Praktijk
Het Kwaliteitskader VVE is een bundeling van gemaakte afspraken, ontwikkelde praktijken en beleid op het gebied van voorschoolse educatie. Dit kader is niet alleen een instrument om kwaliteitsborging te waarborgen, maar ook een leidraad voor het dagelijks werk van pedagogisch medewerkers en de stedelijke hbo-coaches. De meeste kwaliteitseisen uit het kader komen overeen met de indicatoren uit het Toezichtskader VVE van de Onderwijsinspectie of zijn een lokale uitwerking daarvan.
Het Kwaliteitskader VVE is ontwikkeld in het kader van het Masterplan Het Jonge Kind en is ontworpen om de kwaliteit van de VVE-locaties in Almere te versterken. Het kader is ontworpen als een Almeerse standaard voor VVE en vormt een onderdeel van de nadere regels voor peuterspeelzaalwerk en voorschoolse educatie. Het kader is een uitbreiding van bestaande afspraken en beleidslijnen en biedt richtlijnen voor het uitvoeren van VVE-activiteiten.
De Doelstelling van het Kwaliteitskader VVE
De doelstelling van het Kwaliteitskader VVE is het versterken van de kwaliteit van voorschoolse educatie in Almere. Dit gebeurt door middel van een aantal kernprincipes die zich richten op onder andere pedagogisch handelen, opbrengstgericht werken, samenwerking met ouders en doorgaande lijnen naar de basisschool. Het kader maakt duidelijk welke eisen worden gesteld aan VVE-locaties en welke afspraken zijn gemaakt met het onderwijs over de uitvoering van vroegschoolse educatie.
Het kwaliteitskader is daarnaast een basis voor de praktijk van de stedelijke hbo-coaches, die in het kader van hun werk de kwaliteit van VVE-locaties begeleiden en beoordelen. Het kader laat zien waar locaties minimaal aan moeten voldoen om te spreken van een kwalitatief aanbod.
Gekwalificeerde Beroepskrachten
Een belangrijk aspect van het Kwaliteitskader VVE is de kwalificatie van de pedagogisch medewerkers die op de VVE-locaties werken. De landelijk gehanteerde eisen aan de taalniveaus van pedagogisch medewerkers zijn 2F voor schrijfvaardigheid en 3F voor spreek- en luistervaardigheid. Deze eisen zijn afkomstig uit de Referentieniveaus taal van de commissie Meijerink. Deze taalniveaus zijn belangrijk om ervoor te zorgen dat pedagogisch medewerkers in staat zijn om effectief te communiceren met ouders en kinderen en om het VVE-programma goed uit te voeren.
Het Uitvoeringsproces
Het uitvoeringsproces van VVE is gestructureerd en wordt geregeld via een VVE-programma. De Almeerse standaard voor de VVE-uitvoering is uitgewerkt in de Kijkwijzer VVE, die acht principes bevat en een observatiesysteem dat wordt gebruikt voor het volgen van de ontwikkeling van kinderen. In de Kijkwijzer VVE is onder andere aandacht voor het pedagogisch handelen en diverse aspecten van opbrengstgericht werken, zoals het volgen van de brede ontwikkeling van kinderen en het afstemmen van activiteiten op de ontwikkeling van kinderen.
Het Kwaliteitskader VVE stelt ook eisen aan het uitvoeringsproces van VVE. Zo moet er een VVE-programma worden gebruikt, zoals het Kaleidoscoop-programma, dat gericht is op de vier ontwikkelingsdomeinen: taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling. De Kijkwijzer VVE is een leidraad voor de praktijk van de stedelijke hbo-coaches en is een instrument om de kwaliteit van de VVE-uitvoering te beoordelen.
De Rol van Ouders en het Stimuleren van Ontwikkelingsactiviteiten Thuis
Een belangrijk aspect van VVE is de rol van ouders. Ouders worden gestimuleerd om thuis VVE-activiteiten met hun kinderen uit te voeren. Pedagogisch medewerkers geven ouders spelmaterialen mee (met instructies of handleidingen) die zij thuis met hun kind(eren) kunnen gebruiken. Dit materiaal is afgestemd op de mogelijkheden van de ouder (qua taal, uitvoerbaarheid, wensen, enzovoort).
Ouders worden ook geïnformeerd over hoe ze met hun kind(eren) activiteiten kunnen uitvoeren. Dit gebeurt door middel van gesprekken met pedagogisch medewerkers, leidinggevenden en eventueel ouders. Het doel is om ouders te betrekken bij de ontwikkeling van hun kind en om hen te ondersteunen in het stimuleren van de ontwikkeling van hun kind op het gebied van taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling.
Intakeproces
Voor het starten van de VVE-activiteiten wordt een intake uitgevoerd. Het intakeproces is face-to-face en bestaat uit een standaard intakeformulier waarop voor elk kind aspecten worden ingevuld over de ontwikkeling van het kind. De intakeformulier bevat vragen over de samenstelling van het gezin, bijzonderheden van de ontwikkeling van het kind, gezondheid en (opvallende) gedragskenmerken van het kind, de wijze van opvoeden en het stimuleren van de ontwikkeling.
Het intakeproces is een belangrijk instrument om de ontwikkeling van het kind te volgen en om de VVE-activiteiten aan te passen aan de behoeften van het kind. Het intakeproces is ook een instrument om de ouders te betrekken bij het VVE-proces en om hen te informeren over de activiteiten die worden uitgevoerd.
Doorgaande Lijn, Samenwerking en Overdracht
Een ander belangrijk aspect van het Kwaliteitskader VVE is de doorgaande lijn tussen VVE en de basisschool. De samenwerking tussen voor- en vroegschoolse locaties en basisscholen is belangrijk om ervoor te zorgen dat de ontwikkeling van kinderen doorgaat en dat de overdracht van VVE naar de basisschool vloeiend verloopt. De stedelijke hbo-coaches spelen een belangrijke rol in deze samenwerking en helpen bij het opzetten van een doorgaande lijn tussen VVE en de basisschool.
De doorgaande lijn wordt ook versterkt door het gebruik van een observatiesysteem dat wordt gebruikt om de ontwikkeling van kinderen te volgen. Dit observatiesysteem is onderdeel van het VVE-programma en maakt het mogelijk om de ontwikkeling van kinderen te volgen en activiteiten aan te passen aan de behoeften van het kind.
Kwaliteitszorg en Toezicht
Het Kwaliteitskader VVE bevat ook regels voor kwaliteitszorg en toezicht. Een aantal kwaliteitseisen uit het kader geldt als landelijke eis en is onderworpen aan toezicht door de GGD of wordt gecontroleerd bij de subsidieaanvraag. In bijlage 1 is opgenomen welke eisen onder toezicht vallen.
De kwaliteitszorg wordt ook uitgevoerd door de stedelijke hbo-coaches, die jaarlijks de resultaten van VVE-evaluatie uitvoeren in samenwerking met de basisscholen. De gemeente stelt jaarlijks wijkrapportages beschikbaar waarin per locatie is opgenomen of de resultaatafspraken worden behaald.
Resultaatafspraken VVE
Als sluitstuk van het VVE-beleid zijn Resultaatafspraken VVE geformuleerd. Dit zijn streefdoelen voor VVE. De Almeerse schoolbesturen en kinderopvangorganisaties hebben de volgende resultaatafspraak vastgelegd: “80% van de doelgroepleerlingen behaalt een bovengemiddelde progressie in taalontwikkeling tussen E1 en E2.”
De progressie wordt gemeten met behulp van vaardigheidsscores op de toets Taal voor Kleuters en Rekenen voor Kleuters. Jaarlijks rapporteren we in een stedelijke rapportage en in wijkrapportages over de behaalde resultaten. Deze rapportages bieden daarnaast achtergrondinformatie over de kenmerken van VVE en (doelgroep)kinderen in de wijk.
Met de resultaatafspraken willen we de kwaliteitsdialoog over VVE stimuleren. Op basis van de rapportages zal er op drie niveaus gesproken worden over de Resultaatafspraken: op het niveau van de samenwerkende voorschoolse locatie en de VVE-basisschool, op wijkniveau (wijkoverleggen Het Jonge Kind) en op bestuurlijk niveau (managementoverleg passend onderwijs/stuurgroep Het Jonge kind).
Het Kaleidoscoop-programma in Almere
Een van de programma’s die in Almere wordt gebruikt voor het uitvoeren van VVE-activiteiten is het Kaleidoscoop-programma. Dit programma is gericht op de vier ontwikkelingsdomeinen: taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling. Het Kaleidoscoop-programma is ontworpen om de brede ontwikkeling van kinderen te stimuleren en is onderdeel van de Almeerse standaard voor VVE.
Het Kaleidoscoop-programma wordt uitgevoerd in een aantal VVE-locaties in Almere en is ontworpen om de kwaliteit van VVE te versterken. Het programma bevat een reeks activiteiten en materialen die gericht zijn op het stimuleren van de ontwikkeling van kinderen. Het programma is ontworpen om de ouders te betrekken bij de ontwikkeling van hun kind en om hen te ondersteunen in het stimuleren van de ontwikkeling van hun kind op het gebied van taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling.
Het Kaleidoscoop-programma is ontworpen om de kwaliteit van VVE te versterken en is onderdeel van de Almeerse standaard voor VVE. Het programma is ontworpen om de ouders te betrekken bij de ontwikkeling van hun kind en om hen te ondersteunen in het stimuleren van de ontwikkeling van hun kind op het gebied van taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling.
De Toekomst van het Kwaliteitskader VVE
Het Kwaliteitskader VVE is nog in ontwikkeling, onder andere binnen het Expertisenetwerk Nul tot Zes Almere (ENTZA). Het idee is dat goede praktijken die worden ontwikkeld in de komende jaren worden verspreid en uiteindelijk onderdeel worden van het Kwaliteitskader VVE. Het kwaliteitskader is een instrument om de ontwikkelde praktijken, de verworven kennis en het ontwikkelde beleid te borgen.
Conclusie
Het Kwaliteitskader VVE vormt een belangrijk instrument voor de versterking van de kwaliteit van voorschoolse educatie in Almere. Het kader bevat afspraken, beleid en praktijken die gericht zijn op het versterken van de kwaliteit van VVE-locaties en het stimuleren van de ontwikkeling van kinderen. Het kader is ontworpen om de kwaliteit van VVE te standaardiseren en te versterken en is onderdeel van de nadere regels voor peuterspeelzaalwerk en voorschoolse educatie.
Het Kwaliteitskader VVE is ontworpen om de kwaliteit van VVE te versterken en is ontworpen als een Almeerse standaard voor VVE. Het kader is ontworpen om de kwaliteit van VVE te standaardiseren en te versterken en is onderdeel van de nadere regels voor peuterspeelzaalwerk en voorschoolse educatie. Het kwaliteitskader is een instrument om de ontwikkelde praktijken, de verworven kennis en het ontwikkelde beleid te borgen.
Het Kwaliteitskader VVE is een belangrijk instrument voor de versterking van de kwaliteit van voorschoolse educatie in Almere. Het kader bevat afspraken, beleid en praktijken die gericht zijn op het versterken van de kwaliteit van VVE-locaties en het stimuleren van de ontwikkeling van kinderen. Het kader is ontworpen om de kwaliteit van VVE te standaardiseren en te versterken en is onderdeel van de nadere regels voor peuterspeelzaalwerk en voorschoolse educatie.