Inleiding
In de voorschoolse en vroegschoolse opvang (VVE) speelt kwaliteit een centrale rol in het ontwikkelingsproces van jonge kinderen. Het kwaliteitskader VVE is ontworpen om kwaliteitseisen concreet en toetsbaar te maken, zodat zowel instellingen als gemeenten kunnen aantonen dat ze aan hoge standaarden voldoen. Dit kader vormt de basis voor beleidsuitvoering, toezicht en zelfevaluatie in de VVE-organisaties. Het doel is om niet alleen het huidige kwaliteitsniveau te bewaken en te verbeteren, maar ook ruimte te bieden voor langdurige ontwikkelingen in de educatieve praktijk.
Deze tekst biedt een overzicht van het kwaliteitskader VVE, met aandacht voor zijn ontstaan, inhoud, toepassing en betekenis voor zowel de voorschoolse educatie als de organisaties die deze verzorgen. Op basis van officiële bronnen en beleidsdocumenten wordt beschreven hoe het kwaliteitskader functioneert binnen de context van landelijke regelgeving, lokale voorwaarden en praktische implementatie.
Het Doel van het Kwaliteitskader VVE
Het Kwaliteitskader Voorschoolse en Vroegschoolse voorzieningen (VVE) is ontwikkeld met het doel om kwaliteitseisen zichtbaar en implementeerbaar te maken. Het biedt een raamwerk voor zowel kwaliteitsambities als wettelijke eisen, en stelt instellingen in staat om concreet te werken aan de verbetering van de educatieve kwaliteit. Het kader is niet alleen gericht op de huidige situatie, maar ook op de toekomstige groei van de voorschoolse opvang.
Het kwaliteitskader is een essentieel onderdeel van het beleid van de gemeente, zoals uitgelegd in het beleidsplan “Voor alle jonge kinderen gelijke kansen.” Dit plan bevat afspraken en prestatieindicatoren, die in het kwaliteitskader worden uitgebreid en geconcretiseerd. De nadruk ligt op voorschoolse educatie, aangevuld met het waarderingskader Primair Onderwijs voor de vroegschoolse fase.
Het kwaliteitskader VVE is ook gerelateerd aan de Algemene Subsidieverordening, die financiële kaders en subsidievoorwaarden regelt voor instellingen die voorschoolse educatie aanbieden. Deze samenwerking tussen kwaliteitsbeleid en financiering zorgt voor een duurzame en gelijkwaardige aanpak in de voorschoolse opvang.
Aanpak en Groeimodel
Het kwaliteitskader VVE houdt rekening met het feit dat niet alle instellingen in dezelfde situatie verkeren. Daarom is er een onderscheid gemaakt tussen wettelijke kwaliteitseisen en kwaliteitsambities. De wettelijke eisen zijn landelijk vastgelegd en verplicht, terwijl de ambities gericht zijn op langdurige verbeteringen die in de toekomst behaald kunnen worden.
De wettelijke eisen zijn gebaseerd op de Wet Kinderopvang en het Besluit Basisvoorwaarden Kwaliteit Voorschoolse Educatie, waarin de fundamentele kwaliteitsnormen zijn vastgelegd. Deze normen vormen de basis voor de toetsing door GGD en andere inspectieinstanties. De ambities daarentegen zijn gericht op groei en ontwikkeling op langere termijn en vormen een uitnodiging voor instellingen om verder te gaan dan de wettelijke minimumeisen.
Het kwaliteitskader biedt een groeimodel dat instellingen de ruimte geeft om stapsgewijs te verbeteren. Het model is ontwikkeld in overleg met betrokken partijen en is gericht op het creëren van een doorgaande ontwikkelingslijn voor alle kinderen. In het kader is ook aandacht voor kinderen met een VVE-indicatie of met extra zorgbehoefte, waarbij de nadruk ligt op de creëring van een inclusieve en ondersteunende omgeving.
Samenwerking en Toezicht
Het kwaliteitskader VVE is niet alleen een instrument voor instellingen, maar ook voor gemeenten en toezichtinstanties. Het kader vormt de basis voor het toetsings- en waarderingskader van de gemeente en voor de zelfevaluaties van de instellingen. Daarnaast is er een pilot gepland in 2019 om het kwaliteitskader verder te integreren in het toezicht van GGD. Deze pilot heeft als doel om indicatoren uit het kwaliteitskader te verankeren in het basistoezicht en het verdiepend toezicht, zodat de kwaliteit van de voorschoolse opvang jaarlijks kan worden beoordeeld en eventueel verbeterd.
De samenwerking tussen instellingen, gemeenten en toezichthouders is essentieel voor de uitvoering van het kwaliteitskader. De GGD inspecteert jaarlijks of de kinderopvangorganisaties aan de eisen voldoen. Hierbij wordt ook rekening gehouden met landelijke regelgeving en recente wetenschappelijke inzichten. De GGD adviseert de gemeente over haar bevindingen en zorgt zo voor een geïntegreerde aanpak van kwaliteitsbeleid en toezicht.
Implementatie en Ondersteuning
De implementatie van het kwaliteitskader VVE vereist ondersteuning en tools voor zowel instellingen als gemeenten. Het kwaliteitskader is ontworpen om te werken met bestaande instrumenten zoals het waarderingskader van de Inspectie van het Onderwijs en de kijkwijzer VVE. Deze instrumenten bieden handvatten voor de toetsing van kwaliteit en ambities en kunnen ook worden gebruikt voor zelfevaluatie.
Daarnaast zijn er ondersteunende materialen beschikbaar, zoals instructies voor toezicht en toegang tot online bronnen. Deze bronnen helpen instellingen om zichzelf te beoordelen en eventuele verbeterpunten te identificeren. Een voorbeeld is de Werkinstructie Toezichtkader VVE-locaties van de Inspectie voor het Onderwijs, die hoewel verouderd, nog steeds relevante informatie biedt over de toetsing van kwaliteit.
De gemeente onderzoekt ook mogelijke manieren om de instrumenten te uniformeren, zodat instellingen op een consistente manier kunnen werken aan de verbetering van de kwaliteit. In 2019 is hierover verder richting gegeven in overleg met betrokken partijen.
Financiële Kaders en Uurprijsbepaling
Het kwaliteitskader VVE is ook verweven met financiële kaders, zoals de Algemene Subsidieverordening en de Subsidieregeling Peuteropvang. Deze regelingen bepalen de voorwaarden en subsidies voor instellingen die voorschoolse educatie aanbieden. Het kwaliteitskader en deze regelingen zijn samengesteld om beleidsdoelstellingen te ondersteunen met betrekking tot gelijke kansen voor jonge kinderen en een duurzame aanpak van voorschoolse educatie.
Een belangrijke vraag in de financiering is de bepaling van de uurprijs voor voorschoolse educatie. Deze prijs hangt af van meerdere factoren, zoals groepsgrootte, subsidieverstrekkende partijen, kwaliteitseisen en de organisatie van de opvang. Het bepalen van een redelijke en realistische uurprijs is een complexe taak, die afhankelijk is van de context van de instelling en de omgeving.
Sardes ondersteunt gemeenten bij het opstellen van financiële modellen en uurprijzen die zowel kwaliteitsborgingen als financiële haalbaarheid bevatten. Hierbij wordt rekening gehouden met het budget van de gemeente en de mogelijkheden voor uitbreiding van de doelgroep. Het doel is om een onderbouwde en duurzame financiering te realiseren die zowel de kwaliteit als de toegankelijkheid van de voorschoolse opvang ondersteunt.
Regionale Toepassing: Kwaliteitskader Peuteropvang Assen
Het kwaliteitskader VVE is niet alleen van toepassing op een landelijke of regionale schaal, maar ook op de lokale gemeente- en instellingsniveau. Een voorbeeld hiervan is het Kwaliteitskader Peuteropvang Assen, dat geldt voor de periode 1 januari 2020 tot 31 december 2023. Dit kader is gekoppeld aan de Subsidieregeling Peuteropvang van de gemeente Assen en is ontworpen om de kwaliteit van de voorschoolse educatie in deze gemeente te bewaken en te verbeteren.
Het kwaliteitskader Assen is ontwikkeld in overleg met betrokken partijen en is gebaseerd op landelijke regelgeving, wetenschappelijke inzichten en de lokale context. De GGD inspecteert jaarlijks of de eisen zijn nageleefd en adviseert de gemeente over eventuele verbeteringen. Het kwaliteitskader vervangt het vorige kader van juni 2017 en is samengesteld om de wettelijke eisen en de lokale ambities te verenigen.
Conclusie
Het kwaliteitskader VVE is een centraal instrument in de voorschoolse en vroegschoolse educatie. Het biedt een raamwerk voor wettelijke eisen en kwaliteitsambities, en stelt instellingen en gemeenten in staat om de kwaliteit van de opvang te bewaken, beheersen en verbeteren. Het kwaliteitskader is ontwikkeld in overleg met betrokken partijen en is geïntegreerd in landelijke regelgeving, lokale beleidsplannen en financiële kaders.
De toepassing van het kwaliteitskader vraagt om samenwerking tussen instellingen, gemeenten en toezichthouders. Het biedt ruimte voor groei en verbetering en stelt een duidelijk beeld van de ambities en eisen. Het kwaliteitskader is ook ondersteund door toetsinginstrumenten en ondersteunende materialen, waarmee instellingen zichzelf kunnen evalueren en verbeteringen kunnen doorvoeren.
Aangezien het kwaliteitskader VVE een essentieel onderdeel is van de voorschoolse educatie, is het belangrijk dat het op een consistente en doorgedachte manier wordt toegepast. Dit zorgt voor een gelijkwaardige en duurzame aanpak van kwaliteit in de opvang voor jonge kinderen en draagt bij aan een positieve ontwikkeling van de kinderen en de instellingen.