Inleiding
De wijk De Dreven in Den Haag is het gevolg van een uitgebreide stadsuitbreiding in de jaren 1970 en vormt een belangrijk onderdeel van het stedelijk landschap in Den Haag-Zuidwest. Tegenwoordig wordt het gebied herbekeerd binnen het kader van een nieuw bestemmingsplan, waarbij zowel de historie als de huidige stedebouwkundige uitdagingen centraal staan. In dit artikel wordt ingegaan op de ontwikkelingen van de fase 1 van het bestemmingsplan voor De Dreven en het plan Ruimzicht, waarbij aandacht wordt besteed aan architectonische kwaliteiten, ecologische verbindingszones, waterbeheer en maatregelen ter verbetering van bereikbaarheid en veiligheid.
De Dreven is een typische voorbeeld van stadsontwikkeling uit de jaren 1970. De wijk werd ontwikkeld als open verkaveling met relatief lage bebouwing, een kenmerk dat het karakter van de wijk heeft beïnvloed. Door de jaren heen is de wijk opgenomen in diverse beleidsdocumenten, waaronder de Waterbergingsvisie, het beleid van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), en het beleid van de Veiligheidsregio Haaglanden. Deze documenten vormen de basis voor het nieuwe bestemmingsplan en de uitwerking van de wijk in de huidige context.
De Historie en Stedenbouwkundige Kwaliteiten van De Dreven
Monumentale en Karakteristieke Gebouwen
De Dreven is een wijk met een rijke stedenbouwkundige geschiedenis. Tijdens de stadsuitbreiding van de jaren 1970 is de wijk ontwikkeld met behulp van het bouwsysteem Rottinghuis, licentiehouder NV Gembouw. Dit systeem legde specifieke bouwtechnische eisen vast, waarbij architect Frans Klein verantwoordelijk was voor het ontwerp van de woningen. Deze combinatie van technische eisen en architectonische visie heeft geleid tot een bebouwing van hoge kwaliteit.
Binnen De Dreven zijn verschillende monumentale en karakteristieke panden aanwezig. De Dreef 4 t/m 56 is officieel aangewezen als gemeentelijk monument. Verder zijn ook panden op De Dreef 66 t/m 112, Gravendreef 17 t/m 53, Schependreef 21 t/m 75, Melis Stokelaan 2614 t/m 2666 en 2500 t/m 2608, en Baljuwdreef 2 t/m 36 als karakteristiek waardevolle panden geclassificeerd. Deze panden vormen een belangrijk onderdeel van de stedenbouwkundige identiteit van De Dreven.
Stedebouwkundige Herontwikkeling
De fase 1 van het bestemmingsplan voor De Dreven richt zich op de transformatie van bestaande woningcomplexen. De ontwikkeling omvat zowel renovatieprojecten als nieuwbouw. In het plandeel 1A worden 75 portiekwoningen gerenoveerd, evenals de onderliggende plint met commerciële en bedrijfsruimtes. De renovatie is bedoeld om de historische en architectonische kwaliteiten van deze gebouwen te behouden en te versterken.
In plandeel 1B worden 23 woningen gesloopt en vervangen door circa 121 woningen in diverse woningtypes en segmenten, gerangschikt in een halfopen stedelijk bouwblok met een hoogbouwelement. Het ontwerp bevat een groene binnentuin, die als collectieve ruimte dienst doet voor bewoners. Deze binnentuin ondersteunt het idee van een gemeenschap en biedt een veilige speelplek voor kinderen.
Hoogbouw en Stedenbouwkundige Impact
Een van de opvallende kenmerken van fase 1 is de toegestane hoogbouw. De Dreven fase 1 kent drie hoogteaccenten, inclusief een toren op de kop van de singel. Deze hoogbouw kan het risico op schaduwwerking en windhinder vergroten. Deze aspecten zijn daarom centraal gestaan bij de verantwoording van de keuze voor de bestemmingen binnen het plan. De hoogbouw moet in balans worden gebracht met de wens naar natuurlijke verlichting en comfortabel woonklimaat voor de bewoners.
Ecologische Verbindingszones en Milieuaspecten
Ecologische Verbindingszones
De Dreven ligt binnen een ecologische verbindingszone van de gemeente Den Haag. Deze zones zijn belangrijk voor de biodiversiteit en het ecologische netwerk van het stedelijke gebied. Bij de inrichting van De Dreven zijn extra aandachtspunten voor ecologische factoren ingebouwd. Deze maatregelen zijn bedoeld om de ecologische functies van het gebied te behouden en te versterken.
De ecologische verbindingszones ondersteunen het verloop van dieren en planten en zorgen voor een natuurlijke balans in de stedelijke omgeving. Het is belangrijk dat bij de uitwerking van het bestemmingsplan rekening wordt gehouden met de ecologische functies van het gebied, zodat het ecologische netwerk niet verstoord wordt.
Waterbeheer en KRW-waterlichamen
Het plangebied van De Dreven ligt binnen de polder van Delfland en het boezemwater is een KRW-waterlichaam. De kwaliteit van dit water mag niet verslechteren, wat een belangrijke eis is voor de herontwikkeling van het gebied. De Gemeente Den Haag en het Hoogheemraadschap van Delfland hebben een bestuurlijke overeenkomst gesloten om de waterkwaliteit te verbeteren. Deel van deze overeenkomst is het aanleggen van natuurvriendelijke oevers en vispaaiplaatsen.
Daarnaast is een watertoets uitgevoerd door Antea, waarin de waterbeheermaatregelen voor het plangebied zijn onderzocht. Deze watertoets is opgenomen als bijlage in het bestemmingsplan en vormt een belangrijk onderdeel van de milieuverklaring van het plan.
Veiligheid en Mobiliteit in Ruimzicht en Steenzicht
Het Bestemmingsplan Ruimzicht en Steenzicht
Het bestemmingsplan Ruimzicht en Steenzicht is een onderdeel van de stedelijke ontwikkeling in Den Haag. Het plan beoogt de verbetering van de leefbaarheid en bereikbaarheid in het hart van de Zichten. Het plan bevat twee onderdelen: Ruimzicht en de bouwblokken langs Steenzicht.
In Ruimzicht zijn twee woonblokken gelegen aan de straten Ruimzicht en Het Zicht. De ambitie is om deze woonblokken middels een casco-renovatie weer toekomstbestendig te maken. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan de uitbreiding van de bedrijfs- en maatschappelijke ruimte in de buurt. Dit wordt bereikt door de woonblokken op de begane grond uit te breiden in het middengebied.
Binnen het stratenpatroon van Steenzicht wordt de strokenverkaveling getransformeerd naar halfopen bouwblokken. De uitgangspunten zijn het organiseren van woningtypes en bijbehorende functies in orthogonale of haakvormige gebouwen rondom een groene collectieve binnentuin. Deze binnentuin fungeert als ontmoetingsplek voor bewoners en speelplek voor kinderen. Onder de binnentuin liggen de parkeerplaatsen en gezamenlijke fietsenstalling.
Veiligheid en Risicobronnen
Het plan Ruimzicht en Steenzicht is ook onderzocht op externe veiligheid. De Veiligheidsregio Haaglanden heeft een advies uitgebracht over het conceptontwerp bestemmingsplan. Het advies bevat een overzicht van de risicobronnen in het gebied en maatregelen om deze te beheersen. De Veiligheidsregio heeft geconcludeerd dat de ontwikkeling van het plan geen grotere veiligheidsrisico’s met zich meebrengt dan de bestaande situatie. De maatregelen die zijn voorzien in het plan zijn adequaat om de veiligheid voor bewoners en bezoekers te waarborgen.
Mobiliteit en Bereikbaarheid in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag
Strategische Bereikbaarheidsagenda (SBA)
De gemeente Den Haag maakt deel uit van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), een samenwerking van 23 gemeenten met als doel het vestigingsklimaat en de bereikbaarheid van het gebied te verbeteren. De MRDH is opgericht in 2015 en bestaat uit twee pijlers: de Vervoersautoriteit (VA) en Economisch Vestigingsklimaat (EV).
Een belangrijk instrument in de strategie van de MRDH is de Strategische Bereikbaarheidsagenda (SBA), die in 2013 is opgesteld. Deze agenda is nader uitgewerkt in de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid 2016-2025. In deze agenda worden maatregelen voorgesteld om het vervoer en de bereikbaarheid in de metropoolregio te verbeteren. De agenda is vastgesteld op 1 juli 2016.
De Uitvoeringsagenda bevat een samenhangend pakket aan maatregelen voor de periode 2016-2025, gericht op het verbeteren van de bereikbaarheid van het gebied. Deze maatregelen zijn bedoeld om de mobiliteit te verbeteren en het vestigingsklimaat te versterken. De agenda is van toepassing op de hele metropoolregio en heeft ook invloed op het bestemmingsplan Ruimzicht en Steenzicht.
Programma van de Gebouwde Functies
Woningen en Bedrijfsruimtes
Het programma van de gebouwde functies in fase 1 van De Dreven omvat een combinatie van nieuwbouw en renovatie. In totaal worden 324 woningen gerealiseerd, verdeeld over nieuwbouw en renovatie. De nieuwbouw bestaat uit 194 woningen in de blokken 1B en 1C, terwijl 130 woningen in de blokken 1A en 1E gerenoveerd worden.
Daarnaast worden bedrijfsruimtes aangelegd in plinten. Deze ruimtes zijn bedoeld voor commerciële en maatschappelijke activiteiten. In de plinten van blok 1A worden 1553 m² bedrijfsruimte gerenoveerd, terwijl in de plint van blok 1D 1900 m² bedrijfsruimte voor maakindustrie en -bedrijvigheid gerealiseerd wordt.
Parkeergarage en Openbare Ruimte
In fase 1 wordt ook een parkeergarage aangelegd. Deze parkeergarage is gevestigd in blok 1D en biedt circa 176 parkeerplaatsen. De parkeergarage is ontworpen als een onderdeel van het stedelijk bouwblok en ondersteunt de toegankelijkheid van het gebied.
Bovendien wordt er nieuwe openbare ruimte aangelegd. Deze ruimte omvat een vergroting van het open wateroppervlak, wat bijdraagt aan het ecologische en recreatieve karakter van de wijk. In planonderdeel 1B wordt een collectieve binnentuin gerealiseerd, die als ontmoetingsplek en speelplek voor kinderen fungeert.
Conclusie
De fase 1 van het bestemmingsplan voor De Dreven en het plan Ruimzicht en Steenzicht vormen een belangrijk onderdeel van de stedelijke ontwikkeling in Den Haag. Deze plannen combineren historische en architectonische kwaliteiten met moderne maatregelen voor ecologie, veiligheid en mobiliteit. De herontwikkeling van De Dreven en de uitbreiding van Ruimzicht en Steenzicht zorgen voor een duurzame en leefbare wijk die aansluit bij de ambities van de gemeente Den Haag en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.
De inrichting van het gebied is uitgevoerd in overeenstemming met de ecologische verbindingszones en het waterbeheerbeleid. Daarnaast zijn maatregelen genomen voor de veiligheid en bereikbaarheid van de wijk, met aandacht voor de wensen van zowel bewoners als bezoekers. Deze samenhangende aanpak zorgt voor een stedelijke wijk die niet alleen functioneel is, maar ook een bijdrage levert aan de leefbaarheid en het ecologische netwerk van Den Haag.