Inleiding
In Nederland zijn Verenigingen van Eigenaren (VvE's) verantwoordelijk voor de administratie, het onderhoud en de beheersing van appartementencomplexen. Deze organisaties spelen een centrale rol in de duurzame ontwikting van de woonruimte en het veilig stellen van de veiligheid en comfort van bewoners. Echter, in de praktijk is gebleken dat het functioneren van VvE's niet altijd ideaal is. Vooral bij kleine en zeer kleine VvE's zijn er zorgen opgekomen over het vermogen om hun taak volledig en op tijd te vervullen. Dit heeft geleid tot het begrip "slapende VvE's", een benaming voor VvE's die niet actief zijn in hun administratie en onderhoud. Daarbij komt het kwestiepunt van de NHG-garantie, die verband houdt met de verplichtingen van VvE's bij de verkoop van appartementen. In dit artikel worden de huidige regelingen voor VvE's besproken, met een focus op de regelgeving rondom slapende VvE's en de gevolgen daarvan. Verder wordt ingegaan op de juridische ontwikkelingen en verbeteringen die zijn voorgesteld om het functioneren van VvE's te optimaliseren, met name in het kader van het NHG-garantieregime.
Het begrip slapende VvE
Een slapende VvE is een organisatie die niet actief is in het bestuur, onderhoud en administratie van een appartementencomplex. Dit kan verschillende oorzaken hebben, zoals een gebrek aan motivatie of betrokkenheid van de eigenaren, de afwezigheid van duidelijke regels of een gebrek aan administratieve vermogen. In de praktijk is het een bekend probleem dat bij kleine en zeer kleine VvE's voorkomt. Deze VvE's hebben meestal slechts één of enkele appartementsrechten, waardoor de administratie en het onderhoud minder complex zijn. Toch blijkt dat deze organisaties vaak niet in staat zijn om hun taken volledig uit te voeren. Het gevolg kan zijn dat belangrijke onderhouds- en verduurzamingsmaatregelen niet worden genomen, wat op de lange termijn leidt tot slechtere woningkwaliteit en verhoogde risico's voor de bewoners.
Het aantal slapende VvE's is in de afgelopen jaren toegenomen, met name bij VvE's met maximaal drie appartementsrechten. Volgens de beschikbare gegevens zijn er ongeveer 50.000 VvE's met maximaal twee appartementsrechten en ongeveer 42.250 VvE's met drie tot vijf appartementsrechten. Deze VvE's vallen vooral onder het bereik van de regelgeving die is bedoeld om het functioneren van VvE's te verbeteren. Het probleem van slapende VvE's is niet alleen een administratief kwestiepunt, maar heeft ook juridische en financiële gevolgen, met name in het kader van de NHG-garantie.
De NHG-garantie en haar verband met VvE's
De NHG-garantie is een garantie die is verstrekt door het Nederlandse Huisvestingsfonds (NHF) en wordt aangeboden aan kopers van woningen. Deze garantie beschermt kopers tegen onjuistheden in de verkoopakte, zoals onjuistheden in de omschrijving van de woning of het feit dat er bij de verkoop onverklaarde rechten of schulden zijn. De NHG-garantie is een essentieel onderdeel van de woonmarkt en helpt bij het vertrouwen van kopers in de woonmarkt. Echter, de NHG-garantie is afhankelijk van het functioneren van de VvE. Als een VvE niet actief is in het bestuur en onderhoud van een appartementencomplex, kan de NHG-garantie niet worden verstrekt of kan deze worden beperkt. Dit heeft gevolgen voor de verkoopbaarheid van appartementen en de financieringsmogelijkheden voor kopers.
De regelgeving rondom de NHG-garantie is verder uitgewerkt in het kader van de mogelijkheden voor samenwerking van kleine VvE's en de koppeling tussen het functioneren van de VvE en het verstrekken van de NHG-garantie. In dit opzicht zijn er verbeteringsvoorstellen gedaan om het functioneren van VvE's te stimuleren en de risico's van slapende VvE's te beperken. Deze voorstellen zijn uitgewerkt in een rapport dat in 2012 is opgesteld in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. In dit rapport zijn verschillende verbetervoorstellen gedaan, met name in het kader van de modernisering van de wet- en regelgeving voor VvE's en de mogelijkheden voor samenwerking van kleine VvE's.
Verbeteringen in de wet- en regelgeving voor VvE's
In het kader van de modernisering van de wet- en regelgeving voor VvE's zijn verschillende aanpassingen en verbeteringen voorgesteld. Deze aanpassingen zijn bedoeld om het functioneren van VvE's te verbeteren en de risico's van slapende VvE's te beperken. Een van de belangrijkste aanpassingen betreft de regelgeving rondom de administratie van zeer kleine VvE's. In dit opzicht is een zogenaamde "light regime" voorgesteld, die gericht is op het vereenvoudigen van de administratieve verplichtingen voor zeer kleine VvE's. Deze aanpassing is bedoeld om het functioneren van deze VvE's te stimuleren en de risico's van slapende VvE's te beperken.
De aanpassing van artikel 5:124 BW betreft de inperking van de boekhoud- en administratieplicht en de verslagleggingsplicht voor zeer kleine VvE's. Concreet betekent dit dat voor zeer kleine VvE's (VvE's met maximaal drie woonappartementen) artikel 2:10 lid 2 en 2:48 BW niet van toepassing zijn. Deze aanpassing is bedoeld om het administratieve gewicht voor deze VvE's te verlagen en zo het functioneren van deze organisaties te verbeteren. Daarnaast is er ook aandacht geweest voor de regelgeving rondom het einde van een VvE, met name in het kader van het faillissement van een VvE. In dit opzicht zijn er aanpassingen gedaan aan artikel 5:144 BW, die gericht zijn op het vereenvoudigen van het einde van een VvE en het verminderen van de administratieve lasten voor deze organisaties.
Het functioneren van VvE's in multifunctionele complexen
In de afgelopen jaren is er een toename geweest van het aantal multifunctionele complexen, met name in de binnenstad. Deze complexen combineren meerdere functies, zoals wonen, zorg en werk, en vormen een belangrijke uitdaging voor de VvE's die verantwoordelijk zijn voor het beheer en onderhoud van deze complexen. In dit opzicht is er aandacht geweest voor het functioneren van VvE's in multifunctionele complexen en de risico's die hiermee gepaard gaan. Een van de belangrijkste kwestiepunten betreft de stemverhouding binnen de VvE. In multifunctionele complexen kan het gebeuren dat één eigenaar een groter aantal stemmen heeft dan andere eigenaren, wat kan leiden tot een oneerlijke machtsverhouding binnen de VvE.
Om dit probleem aan te kaarten, is er een voorstel gedaan om de splitsingsakte bij de splitsing in appartementsrechten te moeten motiveren in geval van een afwijkende stemverhouding. Dit betekent dat bij een afwijkende stemverhouding, zoals wanneer één eigenaar meer stemmen heeft dan andere eigenaren, de splitsingsakte duidelijk moet aangeven waarom deze afwijkende stemverhouding is gekozen. Dit is bedoeld om duidelijkheid te creëren voor alle eigenaren en om te voorkomen dat er oneerlijke machtsverhoudingen ontstaan. Deze aanpassing is voorgesteld in het kader van de modernisering van de wet- en regelgeving voor VvE's en is bedoeld om het functioneren van VvE's in multifunctionele complexen te verbeteren.
Het inzageverzoek en het bestuur van VvE's
Een ander belangrijk aspect van het functioneren van VvE's is het inzageverzoek. Eigenaren hebben het recht om in te zien welke besluiten zijn genomen en welke documenten zijn gemaakt door het bestuur van de VvE. Dit is bedoeld om transparantie te garanderen en om te zorgen dat de besluitvorming binnen de VvE open en eerlijk is. Echter, in de praktijk is het gebleken dat het inzageverzoek soms wordt misbruikt door eigenaren die het recht op inzage gebruiken om het bestuur van de VvE te lamleggen. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer eigenaren op het laatste moment alle documenten opvragen of offertes opvragen om deze informatie door te geven aan concurrenten. Dit misbruik kan het bestuur van de VvE ernstig verstoren en kan leiden tot vertragingen in de besluitvorming en het onderhoud van het appartementencomplex.
Om dit probleem aan te kaarten, is er een voorstel gedaan om de term "inzage verstrekken" te vervangen door "inzage verlenen". Deze aanpassing is bedoeld om duidelijkheid te creëren over de verantwoordelijkheid van het bestuur van de VvE bij het verlenen van inzage en om te voorkomen dat het inzageverzoek wordt misbruikt. Deze aanpassing is voorgesteld in het kader van de modernisering van de wet- en regelgeving voor VvE's en is bedoeld om het functioneren van VvE's te verbeteren en de risico's van slapende VvE's te beperken.
De rol van externe partijen in het functioneren van VvE's
Naast de juridische en administratieve regelgeving voor VvE's is er ook aandacht geweest voor de rol van externe partijen in het functioneren van VvE's. In dit opzicht is er aandacht geweest voor het gebruik van externe adviespartijen, zoals advocaten, accountants en beheerders. Deze partijen kunnen een belangrijke rol spelen in het functioneren van VvE's en kunnen helpen bij het beheer en onderhoud van appartementencomplexen. Echter, in de praktijk is het gebleken dat het gebruik van externe partijen niet altijd ideaal is. Soms worden deze partijen te ver verantwoordelijk gemaakt voor het functioneren van de VvE, terwijl de eigenaren zelf verantwoordelijk zijn voor de besluitvorming en het onderhoud van het appartementencomplex.
Om dit probleem aan te kaarten, is er een voorstel gedaan om de rol van externe partijen in het functioneren van VvE's te verduidelijken. Deze aanpassing is bedoeld om duidelijkheid te creëren over de verantwoordelijkheid van de eigenaren en de rol van externe partijen in het functioneren van VvE's. Deze aanpassing is voorgesteld in het kader van de modernisering van de wet- en regelgeving voor VvE's en is bedoeld om het functioneren van VvE's te verbeteren en de risico's van slapende VvE's te beperken.
De toekomst van VvE's en het functioneren in het kader van verduurzaming
De verduurzaming van de woningbouw is een belangrijk doelstelling in Nederland. In dit opzicht zijn er verschillende maatregelen genomen om het functioneren van VvE's te verbeteren en de risico's van slapende VvE's te beperken. Deze maatregelen zijn gericht op het stimuleren van het functioneren van VvE's en het verminderen van de administratieve lasten voor deze organisaties. Echter, in de praktijk is het gebleken dat het functioneren van VvE's in het kader van verduurzaming niet altijd ideaal is. Soms is het moeilijk voor VvE's om de benodigde investeringen te maken in verduurzaming, met name bij kleine en zeer kleine VvE's.
Om dit probleem aan te kaarten, is er een voorstel gedaan om de regelgeving rondom verduurzaming te vereenvoudigen en te stimuleren. Deze aanpassing is bedoeld om het functioneren van VvE's in het kader van verduurzaming te verbeteren en de risico's van slapende VvE's te beperken. Deze aanpassing is voorgesteld in het kader van de modernisering van de wet- en regelgeving voor VvE's en is bedoeld om het functioneren van VvE's te verbeteren en de risico's van slapende VvE's te beperken.
Conclusie
De regelgeving rondom VvE's is een essentieel onderdeel van de woonmarkt in Nederland. In de afgelopen jaren is er aandacht geweest voor het functioneren van VvE's en de risico's die hiermee gepaard gaan. Deze aandacht heeft geleid tot verschillende verbeteringsvoorstellen, met name in het kader van de modernisering van de wet- en regelgeving voor VvE's en de mogelijkheden voor samenwerking van kleine VvE's. Deze verbeteringen zijn bedoeld om het functioneren van VvE's te verbeteren en de risico's van slapende VvE's te beperken. In dit opzicht is er aandacht geweest voor de regelgeving rondom de administratie van zeer kleine VvE's, de NHG-garantie en het functioneren van VvE's in multifunctionele complexen. Deze verbeteringen zijn voorgesteld in het kader van een rapport dat in 2012 is opgesteld in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. In dit rapport zijn verschillende verbetervoorstellen gedaan, met name in het kader van de modernisering van de wet- en regelgeving voor VvE's en de mogelijkheden voor samenwerking van kleine VvE's. Deze verbeteringen zijn bedoeld om het functioneren van VvE's te verbeteren en de risico's van slapende VvE's te beperken.
Bronnen
- Companen, Het functioneren van VvE’s, update 2012 en verbetervoorstellen, Arnhem: Companen 2012.
- Companen, Mogelijkheden tot opschaling van VvE’s, Arnhem: Companen 2014.
- Companen, wegnemen van belemmeringen bij het verduurzamen van VvE’s: uitwerking SER energieakkoord, Arnhem: Companen 2015.
- Frederiks, Menging koop- en sociale huurwoningen in woonblokken, onderzoeksstagerapport 2015, Amsterdam: UvA 2015.
- P. Hof, C. Veen & M. Vols, Juridische evaluatie toepassing machtigingswet VvE, Groningen: Rijksuniversiteit Groningen/Centrum voor Openbare Orde en Veiligheid 2015.
- Jansen, Gemengde wooncomplexen, masterscriptie, Leiden: Universiteit Leiden 2016.
- Koopman, Knelpunten in gemengde complexen, afstudeerscriptie TU Delft faculteit Bouwkunde, afdeling Real Estate & Housing, Delft: TU Delft 2013.
- Laagland’advies, Koopappartementen in Nederland, 2002.
- Marlyse research-Vereniging eigen huis, Het nationale VvE-onderzoek 2012, Vereniging Eigen huis 2012.
- Platform31, Alternatieve financieringsvormen VvE’s, Den Haag: Platform31 2013.
- Platform31-Provincie Limburg-Parkstad Limburg, Aanpak hoogbouwflats Parkstad, Den Haag: Platform31 2015.
- SEV, Evaluatie gemengde complexen, SEV 2010.
- SEV, Evaluatie SEV-programma Bewoners en invloed, SEV 2012.
- SEV, Slopen met draagvlak, sloop-nieuwbouw in opdracht van verenigingen van eigenaren, SEV 2012.
- SEV, Sociaal beheer in gemengde (koop-huur) complexen, SEV 2011.