De uitrol van elektrische voertuigen en de daarbij behorende laadinfrastructuur heeft geleid tot nieuwe uitdagingen in de bouw- en woningbouwsector. Voor Verenigingen van Eigenaren (VvE’s) is het aanleggen van laadpunten in parkeergarages niet alleen een technische en juridische aangelegenheid, maar ook een kwestie van brandveiligheid. In dit artikel worden de relevante normen, technische eisen, juridische kaders en praktische maatregelen toegelicht, met een nadruk op veiligheid in parkeerkelders.
Introductie
Parkeergarages zijn traditioneel gevoelige plekken qua brandveiligheid, gezien de hoge concentratie van brandbare materialen zoals rubber en brandstof. Met de opkomst van elektrische voertuigen (EV’s) zijn er nieuwe risico’s ontstaan, met name bij defecten in laadpunten of ongecontroleerd gebruik. Daarom zijn er specifieke eisen en normen opgesteld om de veiligheid van parkeergarages te waarborgen. Deze eisen zijn opgenomen in juridische kaders zoals het Besluit Bouwwerken Leefomgeving, in technische normen zoals NEN 1010 en internationale standaarden, en worden verder onderbouwd door adviezen van instituten zoals NIPV en Brandweer Nederland.
Juridische kaders voor het aanleggen van laadpunten
De notificatieregeling oplaadpunten VvE’s, ingevoerd in 2023, heeft het aanleggen van laadpunten in VvE-garages aanzienlijk vergemakkelijkt. Deze regeling betekent dat een bewoner slechts moet notificeren aan de VvE dat hij of zij een laadpaal wil plaatsen. In tegenstelling tot eerder is er geen meerderheid in stemming vereist voor goedkeuring. Wel zijn er voorwaarden, zoals het naleven van veiligheidsmaatregelen en het aansluiten van het laadpaal binnen de regels van de VvE.
De VvE kan voorwaarden aan verbinden, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, procedure of kosten. Dit betekent dat het niet mogelijk is om een laadpaal willekeurig te installeren. De VvE kan bijvoorbeeld eisen dat het laadpaal op een bepaalde manier wordt aangesloten of dat het in overleg gebracht wordt met de beheerder van de parkeergarage. De aanvrager draagt vervolgens de kosten van de installatie, mits deze redelijk zijn.
Voor VvE’s is het aan te raden om een plan op te stellen voor het aanleggen van laadpunten, eventueel in samenwerking met beheerders of externe partijen. Dit helpt bij het beheersen van kosten, het garanderen van veiligheid en het aanhouden van orde in de parkeergarage.
Technische eisen voor laadpunten
Voor het veilig opladen van elektrische voertuigen in parkeergarages zijn duidelijke technische eisen opgesteld. Deze eisen zijn opgenomen in het Besluit Bouwwerken Leefomgeving, dat vanaf 1 januari 2024 verder is aangescherpt. De belangrijkste technische voorwaarden zijn:
- Centrale afsluiting: Alle laadpunten in een garage moeten zodanig zijn aangelegd dat ze tegelijkertijd centraal kunnen worden afgeschakeld. Dit is van belang bij brand of andere noodsituaties.
- Aanduiding van laadpunten: Bij de ingang van de garage moet duidelijk worden aangegeven waar de laadpunten zich bevinden en hoe deze centraal kunnen worden afgeschakeld.
- Laadtechniek: Laadpunten moeten gebruik maken van de laadtechnieken ‘mode 3’ of ‘mode 4’. Mode 3 betreft een geïntegreerde laadpaal met beveiliging en communicatie, terwijl mode 4 betreft direct current (DC) laden, wat sneller is dan mode 3, maar ook specifieke veiligheidsmaatregelen vereist.
Vanaf 1 juli 2023 is het gebruik van mode 3 of 4 laden verplicht in parkeergarages van VvE’s. Dit betekent dat het gebruik van een ‘granny charger’ of stekkerladen is verboden. Alleen laadpalen die mode 3 of mode 4 ondersteunen mogen gebruikt worden. Deze regel is opgenomen in het Besluit Bouwwerken Leefomgeving, een technisch normatief dat de veiligheid van parkeergarages beoogt te waarborgen.
Daarnaast is het belangrijk om beveiligingssystemen in te passen, zoals aandrijfbeveiliging en camera’s rondom de laadpunten. Deze systemen voorkomen schade en helpen bij de beveiliging van het laadpaal en het parkeerterrein.
Brandveiligheid en veiligheidsmaatregelen
Brandveiligheid in het Bouwbesluit
Het Bouwbesluit 2012 stelt minimumeisen voor de brandveiligheid van parkeergarages. Voor nieuw te bouwen parkeergarages met een gebruiksoppervlakte van maximaal 1.000 m² gelden rechtstreeks werkende prestatie-eisen. Voor bestaande parkeergarages geldt een grenswaarde van maximaal 3.000 m². Bij overschrijding van deze grenswaarden moet, volgens artikel 1.3 van het Bouwbesluit 2012, een gelijkwaardige mate van brandveiligheid worden gerealiseerd als beoogd is met de voorschriften. Om een gelijkwaardige mate van brandveiligheid te realiseren zijn meestal aanvullende voorzieningen nodig, zoals een sprinklerinstallatie.
De eisen in het Bouwbesluit zijn erop gericht om de kans op slachtoffers bij een brand in een parkeergarage te beperken en de kans op branduitbreiding naar gebouwen op een ander perceel te beperken. Voor elektrische voertuigen en laadvoorzieningen in parkeergarages zijn nog geen specifieke brandveiligheidseisen opgenomen in het Bouwbesluit 2012. Het Ministerie van BZK heeft overigens wel het voornemen om voor nieuwe parkeergarages een aantal voorschriften toe te voegen. Zie hiervoor de internetconsultatie.
Internationale en nationale normen
Laadpunten zijn onderdeel van de elektrische voorziening van een gebouw. Het Bouwbesluit 2012 regelt dat een elektrische voorziening moet voldoen aan de norm NEN 1010. In deze norm zijn eisen opgenomen voor de veilige installatie van laadpunten. Daarnaast gelden voor laadpunten internationale normen voor een veilig laadproces, voor veilige contactdozen, voor de beschermingsgraden van omhulsels en voor bescherming tegen externe impact.
Het Nederlandse Normalisatie Instituut (NEN) werkt op verzoek van de Rijksoverheid aan een nieuwe NEN-norm voor de integrale brandveiligheid van parkeergarages. In deze norm worden ook de laatste inzichten rond het parkeren en opladen van elektrische auto’s meegenomen. Deze norm treedt naar verwachting spoedig in werking.
Praktische maatregelen
Om de brandveiligheid in parkeergarages te waarborgen, zijn er verschillende aanvullende maatregelen nodig. Deze omvatten:
- Sprinklerinstallatie: Bij overschrijding van de gebruiksoppervlakte zijn sprinklerinstallaties vaak vereist om de branduitbreiding te beperken.
- Beveiligingssystemen: Aandrijfbeveiliging en camera’s rondom de laadpunten voorkomen schade en helpen bij de beveiliging van het laadpaal en het parkeerterrein.
- Loadbalancing: Het gebruik van loadbalancing zorgt voor een efficiënte verdeling van elektriciteit en voorkomt overbelasting van het net.
- Collectieve aanpak: Een collectieve aanpak helpt bij het beheersen van kosten en het beschermen van het elektriciteitsnet.
Veiligheid en techniek in de praktijk
De aanleg van elektrische laadpunten in parkeergarages van VvE’s is een belangrijk onderdeel van de transitie naar duurzame mobiliteit. De juridische ontwikkeling via de notificatieregeling oplaadpunten VvE’s maakt het aanleggen van laadpunten eenvoudiger, maar vereist toch een aandacht voor veiligheid, techniek en regelgeving.
Technisch gezien is het verplicht om mode 3 of 4 laden te gebruiken in parkeergarages, en zijn er aanvullende veiligheidsmaatregelen zoals centrale afsluiting, aanduiding van laadpunten en beveiligingssystemen nodig. Ook het gebruik van loadbalancing en een collectieve aanpak is aan te raden om het elektriciteitsnet te beschermen en kosten te delen.
Voor VvE’s is het aan te raden om een plan op te stellen voor het aanleggen van laadpunten, eventueel in samenwerking met beheerders of externe partijen. Dit helpt bij het beheersen van kosten, het garanderen van veiligheid en het aanhouden van orde in de parkeergarage.
Toekomstvisie en aanbevelingen
De toekomst van parkeergarages ligt in de duurzame en veilige oplaadinfrastructuur. Met de juiste plannen, techniek en regelgeving is dit een haalbaar doel. De NAL en de werkgroep Veiligheid bieden gemeenten, VvE’s en garagebeheerders informatie en ondersteuning voor een veilige installatie van oplaadpunten. Daarnaast is subsidie van de overheid beschikbaar voor laadpuntenadvies.
Voor VvE’s die aan de slag willen met het realiseren van laadpunten is het aan te raden om het stappenplan met laadoplossingen te bekijken of een deskundig adviseur in te schakelen. Dit helpt om juridische, technische en veiligheidsaspecten adequaat te behandelen.
Conclusie
Het aanleggen van laadpunten in parkeergarages van VvE’s is een essentieel onderdeel van de transitie naar duurzame mobiliteit. Juridisch gezien is de notificatieregeling oplaadpunten VvE’s een belangrijke voorziening die het proces voor bewoners vergemakkelijkt. Technisch gezien zijn er strikte eisen opgesteld die gericht zijn op veiligheid, zoals het gebruik van mode 3 of 4 laden en het afdwingen van centrale afsluiting. Bovendien zijn er aanvullende maatregelen zoals beveiligingssystemen, loadbalancing en sprinklerinstallaties nodig om de brandveiligheid te waarborgen.
Voor VvE’s is het belangrijk om deze eisen serieus te nemen en samen te werken met beheerders en experts. Dit zorgt niet alleen voor een veilige parkeergarage, maar ook voor een efficiënte en duurzame infrastructuur die toekomstige behoeften kan bevorderen. Met de juiste plannen, kennis en samenwerking is het aanleggen van laadpunten een realistische en waardevolle toepassing voor VvE’s.