Inleiding
In het kader van het beheer van een vereniging van eigenaren (VvE) spelen verplichtingen zoals taxatie en aansprakelijkheid van het bestuur een centrale rol in het juridische en administratieve kader. Sinds 24 december 2015 heeft de Autoriteit Financiële Markten (AFM) bepaald dat VvE’s bij het aangaan van een nieuwe opstalverzekering een taxatie van de herbouwwaarde moeten laten uitvoeren. Deze taxatie moet daarna elke zes jaar geactualiseerd worden. Deze regel is niet van toepassing op verzekeringen ingegaan voor deze datum, indien bepaalde voorwaarden zijn vervuld.
Naast fiscale en verzekeringstechnische verplichtingen zijn er ook juridische aspecten rondom de aansprakelijkheid van bestuurders. Dit artikel biedt een overzicht van de juridische kaders, verantwoordelijkheden en risico’s die met betrekking zijn tot de aansprakelijkheid van het bestuur van een VvE, met een focus op de eventuele gevolgen van het ontbreken van een taxatie bij verzekeringen.
Aansprakelijkheid van bestuurders bij VvE
Juridisch kader voor aansprakelijkheid
De aansprakelijkheid van bestuurders van een VvE wordt bepaald door wetsartikelen uit het Burgerlijk Wetboek en gerelateerde fiscale regelgeving. Artikel 925 t/m 943 van het Burgerlijk Wetboek zijn van algemene toepassing op verzekeringen, terwijl artikelen 944 t/m 963 specifiek op schadeverzekeringen gericht zijn. Deze artikelen bepalen het algemene juridische kader voor het sluiten van verzekeringsovereenkomsten en de verantwoordelijkheid van partijen.
Een belangrijk juridisch principe is de mededelingsplicht van de VvE aan de verzekeraar. Volgens artikel 928 Burgerlijk Wetboek is het de verplichting van de VvE om relevante feiten en omstandigheden aan de verzekeraar bekend te maken. Het niet nakomen van deze mededelingsplicht kan leiden tot beperkingen of zelfs het verlies van het recht op uitkering (artikel 930).
Aansprakelijkheid bij onvoldoende taxatie
De AFM-regelgeving van 2015 vereist dat VvE’s bij het aangaan van een nieuwe opstalverzekering een taxatie van de herbouwwaarde laten uitvoeren. Deze taxatie is van essentieel belang omdat het bepaalt welke premie wordt berekend en of een verzekering adequaat is afgesloten. Het ontbreken van zo’n taxatie kan juridische en financiële risico’s met zich meebrengen.
Als de VvE bij het aangaan van een verzekering niet heeft voldaan aan de taxatie-eisen, kan dit leiden tot aansprakelijkheid van het bestuur. Dit is niet expliciet genoemd in de bronnen, maar volgt logisch uit de verantwoordelijkheid van bestuurders bij het nemen van belangrijke beslissingen in het kader van VvE-beheer. Bestuurders kunnen aansprakelijk worden gesteld wanneer hun beslissingen leiden tot schade of verlies, zoals bijvoorbeeld wanneer een verzekeraar aanspraak maakt op grond van verkeerd afgesloten verzekeringen of tekortschietende premies.
Aansprakelijkheid bij belastingaanslagen
Hoewel de bronnen vooral gericht zijn op fiscale aansprakelijkheid in het kader van belastingaanslagen, zijn er relevante analogieën voor de aansprakelijkheid van bestuurders. Artikel 33 van de wet bepaalt dat personen die in een nauwe betrekking staan tot een lichaam (zoals een VvE), aansprakelijk kunnen worden gesteld voor niet betaalde belastingen. Deze regels kunnen worden geïnterpreteerd als een juridisch kader voor aansprakelijkheid van bestuurders bij het ontbreken van verplichte documentatie of het nemen van beslissingen die leiden tot schade.
In de context van VvE’s betekent dit dat bestuurders die verantwoordelijk zijn voor het beheer van verzekeringen en taxaties, eventueel aansprakelijk kunnen worden gesteld als zij niet voldoen aan de wettelijke eisen. Dit geldt met name wanneer het ontbreken van een taxatie leidt tot een verkeerd bepaalde premie of tot een onvoldoende verzekering, waardoor de VvE of individuele eigenaren schade lijden.
Aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid van bestuurders
Juridisch begrip van aansprakelijkheid
Aansprakelijkheid van bestuurders van een VvE is niet automatisch. Het hangt af van verschillende factoren, zoals de mate van betrokkenheid van de bestuurder bij het nemen van een beslissing, de kennis die beschikbaar was, en of het ontbreken van een taxatie kan worden toegeschreven aan het feitelijk leidinggeven van de bestuurder.
In artikel 33.5 van de wet wordt duidelijk gemaakt dat een bestuurder niet alleen degene is die in het Handelsregister staat ingeschreven, maar ook degene die zich feitelijk als bestuurder gedraagt. Dit betekent dat aansprakelijkheid ook kan liggen bij iemand die niet formeel lid is van de bestuursfunctie, maar wel feitelijk beslissingen neemt die van belang zijn voor de VvE.
Aansprakelijkheid van gewezen bestuurders
Een gewezen bestuurder kan ook aansprakelijk worden gesteld voor belastingschulden die tijdens zijn bestuursperiode zijn ontstaan. In de context van VvE’s betekent dit dat bestuurders die verantwoordelijk zijn geweest voor het beheer van verzekeringen, eventueel aansprakelijk kunnen worden gesteld wanneer hun beslissingen leiden tot een verkeerd afgesloten verzekering of het ontbreken van een taxatie.
In artikel 33.6 van de wet wordt uitgelegd dat de aansprakelijkheid van een gewezen bestuurder zich beperkt tot de schuld die tijdens zijn bestuursperiode is ontstaan. Dit is een belangrijk juridisch principe, omdat het bepaalt hoe ver terug in de tijd aansprakelijkheid kan worden aangegaan bij het beheer van verplichtingen zoals taxatie en verzekeringen.
Aansprakelijkheid en het feitelijk bestuur
De rol van feitelijk bestuur
Een van de belangrijkste juridische principes die hier relevant zijn, is het concept van feitelijk bestuur. In artikel 33.5 van de wet wordt benadrukt dat een bestuurder niet alleen degene is die formeel in het Handelsregister staat, maar ook degene die feitelijk beslissingen neemt die van belang zijn voor het lichaam (zoals een VvE). Dit is van essentieel belang bij het bepalen van de aansprakelijkheid van bestuurders.
In de praktijk betekent dit dat iemand die feitelijk beslissingen neemt over verplichtingen zoals taxatie en verzekeringen, eventueel aansprakelijk kan worden gesteld wanneer deze beslissingen leiden tot schade. Dit geldt ook voor bestuurders die formeel niet in het Handelsregister zijn ingeschreven, maar wel feitelijk invloed hebben op het beheer van de VvE.
Disculpatie van bestuurders
In artikel 33.7 van de wet wordt uitgelegd dat bestuurders van lichamen zonder rechtspersoonlijkheid of van lichamen die niet volledig rechtsbevoegd zijn, niet aansprakelijk kunnen zijn voor zover zij kunnen bewijzen dat de niet-betaling van verplichtingen niet aan hen is te wijten. In de context van VvE’s betekent dit dat bestuurders eventueel kunnen proberen te bewijzen dat het ontbreken van een taxatie niet aan hun verantwoordelijkheid is te wijten.
Aansprakelijkheid en belastingverzuim
Aansprakelijkheid bij verzuim
In artikel 63b van de wet wordt uitgelegd hoe boetes worden opgelegd bij verzuim met betalingen. Dit is relevant bij belastingaanslagen, maar ook bij verplichtingen zoals taxatie. Bij het ontbreken van een taxatie kan het ook gaan om een vorm van verzuim, wat kan leiden tot aansprakelijkheid van bestuurders.
In artikel 63b.2 van de wet wordt verduidelijkt dat een boete kan worden opgelegd van 5 procent van de niet of niet volledig betaalde belasting. Dit is een belangrijk juridisch kader dat ook van toepassing kan zijn bij het ontbreken van een taxatie. Bestuurders die verantwoordelijk zijn voor het beheer van verplichtingen zoals taxatie, kunnen aansprakelijk worden gesteld wanneer hun beslissingen leiden tot verzuim.
Afboeking van betalingen bij aansprakelijkheid
Het afboeken van betalingen bij aansprakelijkheid
In artikel 7 van de wet wordt uitgelegd hoe betalingen worden afgeboekt bij aansprakelijkheid. In de context van VvE’s betekent dit dat betalingen die worden gedaan door aansprakelijke bestuurders eerst worden afgeboekt op vervolgingskosten. Daarna worden ze afgeboekt op de onderliggende belastingaanslagen of schulden.
In artikel 7.6 wordt verduidelijkt dat bij een bestuurlijke boete waarvoor uitstel van betaling is verleend, toerekening uitsluitend plaatsvindt aan de belasting. Dit is een belangrijk juridisch kader dat ook van toepassing kan zijn bij het ontbreken van een taxatie. Wanneer een bestuurder aansprakelijk wordt gesteld voor het ontbreken van een verplichte taxatie, kunnen betalingen die worden gedaan eerst worden afgeboekt op vervolgingskosten en daarna op de onderliggende schulden.
Conclusie
De aansprakelijkheid van het bestuur van een VvE is een complex juridisch en administratief kader dat van essentieel belang is bij het beheer van verplichtingen zoals taxatie en verzekeringen. Sinds 2015 is het verplicht dat VvE’s bij het aangaan van nieuwe opstalverzekeringen een taxatie van de herbouwwaarde laten uitvoeren. Het ontbreken van deze taxatie kan leiden tot aansprakelijkheid van bestuurders, met name wanneer het ontbreken kan worden toegeschreven aan hun feitelijk leidinggeven of wettelijke verantwoordelijkheid.
Bestuurders van VvE’s moeten zich bewust zijn van hun juridische verantwoordelijkheid bij het nemen van beslissingen rondom verplichtingen zoals taxatie en verzekeringen. Het feitelijk bestuur en de mededelingsplicht zijn essentiële juridische principes die bepalen of en hoe ver een bestuurder aansprakelijk kan worden gesteld.
Bij het ontbreken van een taxatie kan het ook gaan om een vorm van verzuim, wat kan leiden tot boetes en aansprakelijkheid. Het is daarom van groot belang dat bestuurders zich bewust zijn van de wettelijke eisen en de juridische consequenties van hun beslissingen. Zowel de VvE als individuele eigenaren kunnen hierdoor schade lijden, waardoor het feitelijk bestuur en de aansprakelijkheid van bestuurders een centrale rol spelen in het beheer van een VvE.