Inleiding
De gemeente Vijfheerenlanden, ontstaan uit de fusie van Leerdam, Vianen en Zederik op 1 januari 2019, heeft een duidelijke beleidslijn opgesteld om permanente bewoning van recreatieverblijven te voorkomen. Dit beleid is vastgelegd in bijlage 26 van de lokale regelgeving en richt zich op het beheersen van situaties waarin recreatieve woningen tegen de geldende voorschriften permanent worden bewoond. Dit artikel biedt een gedetailleerde en overzichtelijke weergave van de juridische, administratieve en praktische maatregelen die de gemeente heeft genomen, met specifieke aandacht voor het beleid op Parc Merwede en Park Bij Nader Inzien. De nadruk ligt op de handhavingsstrategie, begunstigingstermijnen en de rol van eigenaar en gebruiker bij het voorkomen van illegale bewoning.
Juridische achtergrond en beleidsdoelstelling
Juridische kaders
Het beleid tegen permanente bewoning van recreatieverblijven is grotendeels gebaseerd op de Wet ruimtelijke ordening (WRO) en de Woningwet. Deze wetten stellen duidelijke regels op voor de toegestane gebruikswijze van recreatieve woningen. Recreatiewoningen zijn gedefinieerd als woningen die slechts tijdelijk kunnen worden bewoond, meestal voor recreatieve doeleinden en niet als hoofdverblijf. De gemeente Vijfheerenlanden heeft deze regels omgezet in een concrete beleidsregel, die in bijlage 26 van de lokale regelgeving is opgenomen.
Het beleid is gericht op het voorkomen van situaties waarin recreatieve woningen worden gebruikt als permanente woning, wat in strijd is met de recreatieve bestemmingsvoorschriften. In de praktijk betekent dit dat de gemeente actief handhaaft en bepaalde straf- en begunstigingsmaatregelen toepast, afhankelijk van de omstandigheden van de betreffende woning en de betrokken partijen.
Doelstellingen
De doelstelling van het beleid is tweeledig:
- Voorkomen van illegale bewoning: Door middel van waarschuwingen, dwangsomlasten en begunstigingsstrategieën probeert de gemeente illegale bewoning te voorkomen of te beëindigen.
- Uniformiteit en gelijkheid in handhavingsbeleid: Het beleid streeft naar een gelijkwaardige behandeling van alle betrokkenen, met eventuele uitzonderingen wanneer deze zijn verankerd in de lokale regelgeving, zoals bij Parc Merwede en Park Bij Nader Inzien.
Het beleid is vastgesteld op 20 november 2018 en vervangt het oudere beleid van de drie voormalige gemeenten. Het is ontworpen om aan te sluiten bij het algemene beleid van de gemeente om de leefbaarheid en woonbaarheid van het gebied te waarborgen en te zorgen voor een verantwoord gebruik van het ruimtelijk fundamenteel goed.
Uitzonderingen voor Parc Merwede en Park Bij Nader Inzien
Historisch kader en uitzonderingen
In de beleidsregel zijn duidelijke uitzonderingen opgenomen voor de voormalige gemeente Zederik, met name voor de recreatiegebieden Parc Merwede en Park Bij Nader Inzien. Deze uitzonderingen zijn gericht op personen die al langer dan 29 mei 2008 in bezit zijn van een recreatiewoning in deze gebieden. De gemeente stelt een onderscheid tussen eigenaren die de eigendom verkregen hebben voor of na deze datum.
Begunstigingstermijnen
Eigenaren/bewoners die eigendom verkregen hebben voor 29 mei 2008
Personen die voor 29 mei 2008 in bezit zijn van een recreatiewoning in Parc Merwede of Park Bij Nader Inzien, hadden in beginsel in aanmerking kunnen komen voor een gedoogbeschikking. Er zijn echter gevallen waarin mensen deze gedoogbeschikking niet aangevraagd hebben, ondanks dat communicatie en voorlichting hierover actief is geweest. In dergelijke gevallen geldt een begunstigingstermijn van één jaar.Eigenaren/bewoners die eigendom verkregen hebben na 29 mei 2008
Personen die na 29 mei 2008 in bezit zijn gekomen van een recreatiewoning in deze gebieden, zijn volgens de gemeente op de hoogte geweest van het gemeentelijk beleid. Het permanent bewonen van dergelijke woningen stelt dus een bewuste afwijking van het beleid en wordt als risicovolle daad gezien. In dergelijke gevallen geldt een begunstigingstermijn van vier maanden.
Dwangsom
De hoogte van de dwangsom is vastgelegd op € 20.000,00, eenmalig te verbeuren. Dit bedrag is ook van toepassing op de preventieve last onder dwangsom of de last onder dwangsom ter voorkoming van herhaling. Deze maatregel dient om de betrokkenen bewust te maken van de gevolgen van illegale bewoning en eventueel te stimuleren om het gebruik van de woning aan te passen.
Handhavingsstrategie
Aanmerken als overtreder
De gemeente stelt dat zowel de eigenaar als de gebruiker van een recreatiewoning kunnen worden aangemerkt als overtreder. Een uitzondering geldt voor Parc Merwede in de voormalige gemeente Zederik, waarbij eigenaren die ook lid zijn van de belangenvereniging slechts de gebruiker als overtreder worden aangemerkt, tenzij de eigenaar zelf illegaal bewoont.
Handhavingsstappen
De handhavingsstrategie is opgebouwd uit twee stappen:
Voorwaarschuwing
De gemeente begint met een voorwaarschuwing, waarin de betrokkene wordt geïnformeerd over de illegale aard van de bewoning en de mogelijke gevolgen. Deze stap is bedoeld om eventueel een gedoogbeschikking aan te vragen of om het gebruik van de woning aan te passen.Last onder dwangsom/last onder bestuursdwang
Bij herhaalde overtredingen of bij duidelijk illegale situaties wordt een last onder dwangsom of bestuursdwang opgelegd. Deze maatregel kan gericht zijn op het leegkomen van de woning of het voorkomen van herhaling van de illegale bewoning. In gevallen waarin er nog geen overtreding is begaan, maar een duidelijk gevaar dreigt, kan een preventieve last onder dwangsom worden opgelegd.
Begunstigingstermijnen per categorie
Huurder van een recreatiewoning
Een huurder van een recreatiewoning is volgens de beleidsregel mobiel en heeft relatief eenvoudig toegang tot alternatieve woonruimte. Daarom is een begunstigingstermijn van twee maanden aangehouden. Deze termijn geeft de huurder voldoende tijd om een andere woonoplossing te vinden of om de situatie aan te passen aan de geldende voorschriften.
Verhuurder van een recreatiewoning
Ook de verhuurder van een recreatiewoning wordt aangemerkt als overtreder, ook al bewoont hij de woning niet zelf. Dit betekent dat hij medeverantwoordelijk is voor eventuele overtredingen of illegale situaties. In deze gevallen geldt ook een begunstigingstermijn van twee maanden.
Preventieve maatregelen en digitale dienstverlening
Preventieve acties
De gemeente Vijfheerenlanden streeft naar een vroegtijdig ingrijpen om illegale bewoning te voorkomen. Dit gebeurt onder andere door het aanhouden van begunstigingstermijnen en het toepassen van preventieve lasten onder dwangsom. De gemeente ziet vooral de rol van de verhuurder en eigenaar als belangrijk in het voorkomen van illegale bewoning. Beide partijen kunnen actief bijdragen aan het naleven van de recreatieve bestemmingsvoorschriften.
Digitale dienstverlening
De gemeente wil haar dienstverlening moderniseren en heeft in haar coalitieakkoord expliciet de ontwikkeling van digitale diensten genoemd. Deze aanpak is onderdeel van het bredere beleid om dichter bij de inwoners te zijn en de communicatie te verbeteren. Door de inzet van digitale tools en eenvoudiger communicatie wil de gemeente de wijktransparantie en de woonbaarheid van het gebied verder verbeteren.
Rol van de belangenvereniging
In het kader van Parc Merwede en Park Bij Nader Inzien speelt de belangenvereniging een specifieke rol. Volgens de beleidsregel zijn eigenaren die lid zijn van deze vereniging bevoordeeld in de aanmerking als overtreder. In dit geval wordt enkel de gebruiker aangemerkt als overtreder, tenzij de eigenaar zelf illegaal bewoont. Deze uitzondering is verankerd in de lokale regelgeving en dient als een soort buffer om conflictarme situaties te creëren.
Samenwerking met andere partijen
De gemeente Vijfheerenlanden stelt duidelijk dat zij niet de enige verantwoordelijke is voor het behoud van de leefbaarheid en woonbaarheid van het gebied. Ondernemers, bewoners, organisaties, beheerders van natuurgebieden en het waterschap zijn medeverantwoordelijk. Deze partijen werken samen met de gemeente om de kwaliteit van de leefomgeving te waarborgen, zowel qua natuur als qua veiligheid van bouwwerken.
Conclusie
De gemeente Vijfheerenlanden heeft een duidelijk en doordacht beleid ontwikkeld tegen de permanente bewoning van recreatieverblijven. Dit beleid is verankerd in juridische kaders en is gericht op het handhaven van recreatieve bestemmingsvoorschriften. De handhavingsstrategie omvat begunstigingstermijnen, dwangsomlasten en preventieve maatregelen, afhankelijk van de situatie van de betrokkenen. Uitzonderingen zijn gemaakt voor Parc Merwede en Park Bij Nader Inzien, waarbij de geschiedenis en de rol van de belangenvereniging een specifieke rol spelen.
De gemeente streeft naar uniformiteit in haar beleid, maar zorgt tegelijkertijd voor flexibiliteit waar dat nodig is. De nadruk ligt op vroegtijdig ingrijpen, samenwerking met betrokken partijen en de verbetering van digitale dienstverlening om het beleid effectief uit te voeren. Door middel van dit beleid wil de gemeente de leefbaarheid en woonbaarheid van het gebied waarborgen en een verantwoord gebruik van het ruimtelijke fundamenteel goed bevorderen.