Inleiding
Deze artikel presenteert een overzicht van het pedagogisch beleid rond voor- en vroegschoolse educatie (VVE) in de jaren 2020 en verder, met een focus op de gemeente Valkenswaard. Dit beleid is ontwikkeld in het kader van de Wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie (Wet OKE) en het lokale beleidskader 3D sociaal domein. Het doel van VVE is het stimuleren van de ontwikkeling van jonge kinderen, met name op het gebied van taalontwikkeling, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling.
De verantwoordelijkheid voor voorschoolse educatie ligt bij de gemeente, terwijl de scholen verantwoordelijk zijn voor de vroegschoolse periode (groep 1 en 2). De samenwerking tussen gemeente, basisscholen, kinderopvanginstellingen en de jeugdgezondheidszorg (JGZ) is essentieel voor een doorgaande lijn in de educatieve ontwikkeling van kinderen. In deze artikel worden de doelstellingen, uitgangspunten, werkwijzen en toezicht op het VVE-beleid besproken.
Wetten en regelgeving
Landelijke regelgeving
Het kader voor VVE is grotendeels bepaald door de Wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie (Wet OKE). Deze wet is in 2010 ingevoerd en heeft als doel de taalontwikkeling van jonge kinderen te stimuleren en de kwaliteit van peuterspeelzalen te verbeteren. De Wet OKE is geen aparte wet, maar een verzamelnaam voor drie wetswijzigingen. Deze wet stelt de verantwoordelijkheid van de gemeente voor voorschoolse educatie en van de scholen voor de vroegschoolse educatie vast.
Lokale regelgeving en ontwikkelingen
De gemeente Valkenswaard heeft in juni 2019 het 3D beleidskader sociaal domein vastgesteld. Dit beleidskader richt zich op preventie van taal- en onderwijsachterstanden bij jonge kinderen in de leeftijd van 2 tot 6 jaar. De gemeente is primair verantwoordelijk voor de voorschoolse educatie aan kinderen in de leeftijd 2-4 jaar, terwijl schoolbesturen verantwoordelijk zijn voor de vroegschoolse educatie van kinderen in de leeftijd 4-6 jaar.
Daarnaast is er sprake van samenwerking tussen kinderopvanginstellingen, basisscholen en de gemeente Valkenswaard voor de organisatie van een doorgaande lijn in de ontwikkeling van kinderen. Het Actieprogramma Kansrijke Start, een onderdeel van het beleidskader, richt zich op de gerichte ondersteuning van kwetsbare gezinnen en is gericht op gezonde zwangerschap en veilig opvoeden. Hierbij is een goede koppeling tussen het medische en sociale domein essentieel.
Visie en doelstellingen
Het VVE-beleid richt zich op het stimuleren van de ontwikkeling van jonge kinderen met een (taal- spraak)achterstand in de leeftijd van 2 tot 6 jaar. De nadruk ligt op taalontwikkeling, maar ook op rekenen, motoriek en de sociaal-emotionele ontwikkeling. De doelstelling is om eventuele achterstanden bij kinderen in te lopen zodat zij zonder, of hooguit met een beperkte achterstand, aan groep 3 beginnen.
De gemeente Valkenswaard en de schoolbesturen hebben gezamenlijk verantwoordelijkheid voor VVE, en de samenwerking met kinderopvanginstellingen is van groot belang. Het beleid wil ook het contact tussen ouders, kinderopvang en basisscholen vergroten om een optimaal ondersteunend netwerk te creëren voor de kinderen. Dit omvat onder meer het formuleren van doelen op het gebied van taal en rekenen, het maken van afspraken over overdracht en pedagogische plannen, en het aansluiten van de Stichting Leerplan Doelen (SLO-doelen) voor de vroegschool.
Wijze van werken
Samenwerking tussen partijen
Het beleid is ontwikkeld in samenwerking met kinderopvanginstellingen, basisscholen, jeugdgezondheidszorg (JGZ Zuidzorg) en het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG). Deze samenwerking is essentieel voor een doorgaande lijn in de educatieve ontwikkeling van kinderen. In 2020 zijn op regionaal niveau samenwerkingsafspraken gemaakt, en indien nodig worden deze lokaal aangepast. De regionale werkgroep VVE speelt een belangrijke rol in het coördineren van deze samenwerking.
Dekkend aanbod
Ouders moeten kunnen rekenen op een plaats voor hun kind in een voorschoolse voorziening met voorschoolse educatie. De spreiding van deze voorzieningen moet zodanig zijn dat segregatie niet in de hand wordt gewerkt. De gemeente Valkenswaard is verantwoordelijk voor het aanbieden van voldoende plaatsen voor voorschoolse educatie, zowel qua aantal als spreiding.
Afspraken met basisscholen
De kinderopvang en basisscholen moeten afspraken maken over het VVE-programma om het aanbod te doorstromen naar de basisscholen. Deze afspraken omvatten het formuleren van tussen- en doelen op het gebied van taal en rekenen, overdracht van informatie over de kinderen, en het aansluiten van pedagogische plannen aan de SLO-doelen voor de vroegschool. Deze samenwerkingsafspraken worden in 2020 op regionaal niveau gemaakt en indien nodig lokaal bijgesteld.
Regionale werkgroep VVE
In de regio is een regionale werkgroep VVE opgericht om te werken aan een uniforme aanpak van VVE. In 2020 wordt gekeken naar de mogelijkheid van uniforme regionale afspraken met JGZ Zuidzorg over de taken van VVE in het basispakket. Daarnaast wordt een regionale VVE-monitor en regionale resultaatafspraken opgezet. Deze werkgroep draagt bij aan een doorgaande lijn in de ontwikkeling van kinderen en zorgt voor een betere koppeling tussen de voorschoolse en vroegschoolse educatie.
Toezicht, financiën en evaluatie
Toezicht
De uitvoering van het VVE-beleid wordt grotendeels geregeld via de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). Schoolbesturen en gemeenten bespreken tijdens het LEA-overleg relevante samenwerkingsonderwerpen en geven hiermee vorm aan het gemeentelijk onderwijsbeleid. Elk jaar wordt een nieuwe LEA-notitie opgesteld waarin de gezamenlijke speer- en actiepunten zijn opgenomen. Voorschoolse partners nemen vanaf schooljaar 2019-2020 ook deel aan dit LEA-overleg, waardoor de samenwerking verder wordt versterkt.
Financiën
Het subsidiejaar 2019 was een overgangsjaar, omdat het nieuwe onderwijsbeleid voor de periode 2019-2022 nog niet was vastgesteld. Vanwege deze overgangsperiode is de inhoud van de subsideregeling voor 2019 vergelijkbaar met die van 2018. De vorm van de regeling is echter aangepast. In 2019 is alle informatie over de aanvraag en verantwoording van de subsidie opgenomen in één document: de Subsidieregeling voorschoolse educatie Rotterdam 2019. Hiermee is het proces van aanvraag en verantwoording van de subsidie verduidelijkt.
Verantwoording en evaluatie
De verantwoording van het VVE-beleid vindt plaats via de LEA-notities en via het Actieprogramma Kansrijke Start. In deze notities wordt beschreven welke speerpunten en actiepunten zijn afgesproken en wat de resultaten zijn van de uitgevoerde maatregelen. De evaluatie van het beleid vindt regelmatig plaats, zowel op lokaal als op regionaal niveau. De evaluatie is van belang om te bepalen of de doelstellingen zijn behaald en of het beleid aanpassingen nodig heeft.
Conclusie
Het pedagogisch beleid voor voor- en vroegschoolse educatie (VVE) in de jaren 2020 en verder is gericht op het stimuleren van de ontwikkeling van jonge kinderen met een (taal-spraak)achterstand in de leeftijd van 2 tot 6 jaar. De nadruk ligt op taalontwikkeling, maar ook op rekenen, motoriek en de sociaal-emotionele ontwikkeling. De samenwerking tussen gemeente, basisscholen, kinderopvanginstellingen en jeugdgezondheidszorg is essentieel voor een doorgaande lijn in de educatieve ontwikkeling van kinderen.
De verantwoordelijkheid voor voorschoolse educatie ligt bij de gemeente, terwijl de scholen verantwoordelijk zijn voor de vroegschoolse periode. Het beleid wil ook het contact tussen ouders, kinderopvang en basisscholen vergroten om een optimaal ondersteunend netwerk te creëren voor de kinderen. Dit omvat onder meer het formuleren van doelen op het gebied van taal en rekenen, het maken van afspraken over overdracht en pedagogische plannen, en het aansluiten van de SLO-doelen voor de vroegschool.
De uitvoering van het VVE-beleid wordt grotendeels geregeld via de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). Schoolbesturen en gemeenten bespreken tijdens het LEA-overleg relevante samenwerkingsonderwerpen en geven hiermee vorm aan het gemeentelijk onderwijsbeleid. De verantwoording van het beleid vindt plaats via de LEA-notities en via het Actieprogramma Kansrijke Start. De evaluatie van het beleid vindt regelmatig plaats, zowel op lokaal als op regionaal niveau.
Het VVE-beleid is een belangrijk onderdeel van het onderwijsbeleid in Valkenswaard en draagt bij aan een gelijkwaardige start voor alle kinderen in de basisschool. Door de samenwerking tussen gemeente, scholen, kinderopvang en JGZ wordt een doorgaande lijn gecreëerd in de educatieve ontwikkeling van jonge kinderen. Dit zorgt voor een sterke basis voor het latere onderwijs en levensloop van de kinderen.