In de huidige context van stijgende energieprijzen is er behoefte aan maatregelen om zowel particuliere huishoudens als collectieve aansluitingen, zoals die van Verenigingen van Eigenaars (VvE’s), te ondersteunen. In Nederland is daarom in 2023 het zogenaamde energieprijsplafond ingevoerd, een beleidsmaatregel om de financiële druk op huishoudens te verlichten. Voor VvE’s met een collectieve energieaansluiting, zoals blokgas of blokverwarming, is de uitwerking van deze regeling echter ingewikkeld. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van het energieprijsplafond en hoe het specifiek van toepassing is op VvE’s met een blokaansluiting. Daarnaast komen de financiële compensaties, de juridische en technische achtergronden en de uitkomsten van vergelijkende landen aan de orde.
Inleiding
Het energieprijsplafond is in het kader van het nationale energiebeleid ingevoerd om de energierekening voor huishoudens te beheersen. Voor individuele aansluitingen is het plafond gericht op het verlagen van de kosten voor gas en elektriciteit tot een niveau dat geldt sinds begin 2022. Echter, voor VvE’s die via een collectieve aansluiting gas of elektriciteit gebruiken, zoals bij blokverwarming of stadsverwarming, gelden andere regels. Deze VvE’s zijn niet per definitie onder het plafond vallen, omdat hun energiecontract vaak niet per huishouden, maar per collectieve aansluiting wordt afgesloten. In de praktijk betekent dit dat het totale verbruik van het complex bepalend is voor het tarief, wat leidt tot hogere energiekosten.
In dit artikel wordt ingegaan op de juridische basis van het prijsplafond, de subsidies die VvE’s kunnen aanvragen, de technische aspecten van blokaansluitingen, en hoe de regeling in de praktijk wordt uitgewerkt. Daarnaast wordt een overzicht gegeven van hoe andere Europese landen met hoge energieprijzen omgaan.
Het energieprijsplafond en VvE’s
Het energieprijsplafond stelt een maximum tarief vast voor het energieverbruik van huishoudens. Voor individuele huishoudens geldt het plafond voor gas (maximaal 1,45 euro per m³) en elektriciteit (maximaal 40 cent per kWh) tot respectievelijk 1.200 m³ en 2.900 kWh. Boven deze limieten geldt het tarief dat in het energiecontract is afgesproken. Voor VvE’s met blokaansluitingen is de situatie ingewikkelder, omdat het verbruik niet per huishouden, maar collectief wordt gemeten en het tarief vaak boven het plafond ligt.
Voor VvE’s is er een aparte regeling ontwikkeld: de Tegemoetkoming Tariefplafond (TTB). Deze regeling is bedoeld voor VvE’s die via een collectieve energieaansluiting gas of elektriciteit gebruiken. De TTB is bedoeld om de financiële druk op VvE’s te verlichten door een forfaitair bedrag aan te rekenen op hun energiekosten. Dit bedrag is gebaseerd op gemiddelde gegevens per wooneenheid en energiesoort.
Subsidiebedragen voor VvE’s
In de eerste helft van 2023 zijn de subsidiebedragen voor VvE’s met blokaansluitingen vastgesteld. Voor appartementen die aangesloten zijn op blokgas of blokwarmte is het forfaitaire bedrag 786,45 euro. Voor blokelektriciteit is dit bedrag 351,13 euro. Deze bedragen zijn gebaseerd op een vooraf vastgesteld tarief per wooneenheid en energiesoort. Voor de tweede helft van 2023 zijn de subsidiebedragen nog niet volledig vastgesteld, maar er zijn wel minimumbedragen vastgesteld: 276,76 euro voor blokgas/blokwarmte en 183,92 euro voor blokelektriciteit.
Daarnaast zijn er compensaties voor gemiste energiecompensatie. VvE’s die in de tweede helft van 2022 een deel van hun energie niet konden betalen, kunnen deze nu gecompenseerd krijgen. Voor appartementseigenaren met blokelektriciteit is er sprake van een compensatie van 2 x 190 euro, die op het einde van het jaar wordt uitgekeerd.
Het kabinet onderzoekt nog of VvE’s met een vast contract dat onder het plafond ligt, uitgesloten kunnen worden van deze regeling. Ook wordt gekeken of het subsidiebedrag voor de VvE verminderd kan worden met het bedrag van één huishouden. Hoe dit precies zal worden uitgewerkt, is nog onbekend.
Aanvraagproces en tijdschema
VvE’s kunnen vanaf 25 april 2023 subsidie aanvragen. Dit gebeurt via de Belastingdienst. Het kabinet heeft nog niet alle details van de regeling bekendgemaakt, waardoor er onzekerheid blijft over het precieze aanvraagproces en de voorwaarden. Bovendien is het niet duidelijk of het subsidiebedrag automatisch aangerekend wordt op de energierekening of dat VvE’s actief moeten opteren voor de tegemoetkoming.
Inmiddels is het al duidelijk dat de subsidie voor VvE’s met blokaansluitingen een belangrijke ondersteuning biedt, zowel financieel als juridisch. Het is echter van belang om te weten dat de regeling nog in ontwikkeling is en dat de uiteindelijke uitwerking van de TTB mogelijk nog verandert.
Technische aspecten van blokaansluitingen
Bij blokaansluitingen is de energievoorziening niet per huishouden, maar collectief voor het hele complex. Dit betekent dat het verbruik en de kosten voor gas en elektriciteit worden verdeeld onder de bewoners. De technische opstelling van blokaansluitingen kan variëren per VvE, afhankelijk van het type verwarmingssysteem en de aard van de energieleverancier.
Stadsverwarming en blokverwarming
In veel VvE’s is er sprake van stadsverwarming of blokverwarming. Bij stadsverwarming is de energievoorziening via een centraal warmte- en koudesysteem dat door een externe leverancier wordt geleverd. Bij blokverwarming is de verwarmingssysteem vanuit een centrale CV-ketel of warmtepomp die het hele complex verwarmt. Beide systemen hebben hun voor- en nadelen en bepalen mede hoe de energiekosten worden berekend.
Voor VvE’s met een blokaansluiting zijn er maximale tarieven vastgesteld. Zo kost verwarming en warm kraanwater bij een collectieve afleverset maximaal €3.609,04 per jaar. Deze kosten worden verdeeld over de bewoners. Voor koude is er ook een tarief vastgesteld, dat in 2024 €273,48 per jaar is. De opslag voor koude is afhankelijk van de aansluitcapaciteit.
Voor VvE’s met een warmtewisselaar zijn de tarieven iets lager. Zo kost verwarming en warm kraanwater maximaal €140,88 per jaar. Deze tarieven zijn inclusief btw.
Het is belangrijk om te weten dat de maximale tarieven alleen van toepassing zijn als aan een aantal voorwaarden is voldaan. Zo moet het systeem een warmte-koude systeem zijn, zoals een wko-systeem. Daarnaast moet het contract na 1 januari 2020 zijn gesloten of het systeem daarna zijn ingevoerd. Ook mag de leverancier niet gelijk zijn aan de verhuurder of VvE. In tegenstelling tot individuele aansluitingen, is er bij blokaansluitingen geen keuze tussen leveranciers.
Juridische en contractuele aspecten
Het energieprijsplafond heeft ook juridische en contractuele gevolgen voor VvE’s. Aangezien de regeling niet per huishouden, maar per collectieve aansluiting is gericht, is het van belang dat VvE’s hun energiecontract goed bekijken. De juridische aansprakelijkheid van de VvE en haar leden kan worden beïnvloed door de wijze waarop de energiekosten worden verdeeld en door de voorwaarden van het energiecontract.
VvE als contracthouder
In de regeling is de VvE of woningcorporatie de contracthouder van de energieaansluiting. Dit betekent dat zij verantwoordelijk zijn voor het afsluiten van het energiecontract en voor het betalen van de energiekosten. De VvE is dan ook verantwoordelijk voor het aanvragen van de TTB en voor het verwerken van de tegemoetkoming op de energierekening.
Hoewel de TTB een forfaitair bedrag voorziet, kan het bedrag per huishouden variëren. Dit is afhankelijk van het type aansluiting, het energieverbruik en de distributie van de tegemoetkoming. Het is daarom belangrijk dat VvE’s duidelijk communiceren over de voorwaarden van de regeling en over de manier waarop de tegemoetkoming wordt aangerekend op de energierekening.
Verdeling van de tegemoetkoming
De verdeling van de tegemoetkoming is een belangrijk aspect van de regeling. Aangezien het bedrag per wooneenheid en energiesoort is vastgesteld, moet de VvE zorgen voor een eerlijke verdeling van de tegemoetkoming onder de bewoners. De verdeling kan op verschillende manieren gebeuren, afhankelijk van de regels van de VvE en het type aansluiting.
Voor VvE’s die gebruik maken van een collectieve aansluiting is het mogelijk dat de tegemoetkoming automatisch wordt aangerekend op de energierekening. Echter, omdat de regeling nog in ontwikkeling is, is het niet duidelijk of dit het geval is. Het is daarom aan te raden dat VvE’s actief meebeslissen over de verdeling van de tegemoetkoming en dat zij hun leden informeren over de voorwaarden van de regeling.
Internationale vergelijkingen
De hoge energieprijzen zijn niet alleen in Nederland een probleem, maar ook in andere Europese landen. In België, Frankrijk, Duitsland en andere landen zijn er beleidsmaatregelen genomen om de financiële druk op huishoudens en VvE’s te verlichten. In deze landen is er sprake van korting op energietarieven, een lager btw-tarief en subsidie voor de energierekening.
België
In België is er een verlaging van het btw-tarief voor energieproducten van 21% naar 6%. Daarnaast is er een sociaal tarief voor huishoudens die het hardst in nood zijn. Deze huishoudens krijgen bovendien eenmalig een bedrag van €80 en een verwarmingspremie van €100. In België is er ook sprake van een subsidie voor VvE’s en woningcorporaties met collectieve aansluitingen. De subsidie is bedoeld om de energiekosten voor deze groepen te verlichten.
Frankrijk
In Frankrijk is er een energieprijsplafond ingevoerd, net zoals in Nederland. Daarnaast zijn er maatregelen genomen om bedrijven te stimuleren tot energiezuinigheid. In Frankrijk is er ook sprake van een subsidie voor huishoudens en VvE’s met collectieve aansluitingen. De subsidie is bedoeld om de energiekosten voor deze groepen te verlichten en om de financiële druk op huishoudens te verlichten.
Conclusie
Het energieprijsplafond en de TTB-regeling zijn belangrijke maatregelen om de financiële druk op VvE’s met collectieve energieaansluitingen te verlichten. De regeling is echter ingewikkeld en niet altijd duidelijk voor VvE’s en hun leden. Het is daarom belangrijk dat VvE’s goed informeerd worden over de voorwaarden van de regeling en dat zij actief meebeslissen over de verdeling van de tegemoetkoming.
Voor VvE’s is het aan te raden om hun energiecontract en aansluiting te bekijken en eventueel advies in te winnen bij experts op het gebied van energie, juridisch en technisch. Het is ook belangrijk om te weten dat de regeling nog in ontwikkeling is en dat de uiteindelijke uitwerking van de TTB mogelijk nog verandert.
In internationale vergelijking is het Nederlandse beleid om de energiekosten voor VvE’s te verlichten vergelijkbaar met dat van andere Europese landen. In België en Frankrijk zijn er ook maatregelen genomen om de financiële druk op huishoudens en VvE’s te verlichten. In deze landen is er sprake van korting op energietarieven, een lager btw-tarief en subsidie voor de energierekening.