Bij de besluitvorming in een Vereniging van Eigenaren (VvE) spelen het quorum en de stemverhoudingen een centrale rol. Deze regels bepalen of een besluit juridisch bindend is en welk deel van de eigenaren actief meespeelt in de besluitvorming. Voor eigenaren, beheerders en andere betrokken partijen is het van essentieel belang om deze regels goed te begrijpen. De onderliggende principes zijn geregeld in het modelreglement, de splitsingsakte, en de wetgeving zoals de Kieswet en de Gemeentewet, waarin ook regels voor stemming en quorum zijn vastgelegd.
In dit artikel geven wij een overzicht van de vereisten voor het quorum, de stemverhoudingen bij het aannemen van besluiten, en hoe besluiten vernietigbaar kunnen zijn indien het quorum niet gehaald wordt. Daarnaast leggen we uit wat niet-uitgebrachte stemmen inhouden en welk juridisch effect besluiten aangenomen worden zonder quorum kunnen hebben.
Quorum en de aanneming van besluiten in de VvE
Een besluit in de VvE kan alleen juridisch bindend worden als het aan bepaalde formele eisen voldoet. Deze eisen zijn gericht op zowel het quorum, het aantal aanwezige stemmen, als de meervoud die nodig zijn om een besluit te kunnen aannemen. Het quorum is het minimumaantal stemmen dat moet aanwezig zijn op een algemene vergadering (ALV) voordat een besluit formeel kan worden genomen.
Wat is een quorum?
Het quorum is het minimumaantal stemmen dat moet aanwezig zijn op een ALV voordat een besluit formeel kan worden genomen. Dit aantal hangt af van de verdeling van de stemmen binnen de VvE, zoals deze is vastgelegd in de splitsingsakte. Een algemeen quorum wordt vaak vastgesteld op 50% plus één van de totale stemmen, maar dit kan variëren.
Gevolgen van het niet behalen van het quorum
Wanneer het quorum niet wordt behaald, kan een besluit echter nog steeds worden aangenomen, maar dit besluit is dan vernieitigbaar in de rechtspraak. Dit betekent dat de aangenomen beslissing juridisch niet bindend is en door een rechter kan worden vernietigd. In de praktijk is het gangbaar om bij het niet behalen van het quorum een tweede ALV aan te kondigen, waarbij het quorum niet langer vereist is. Bij deze tweede vergadering kan het besluit opnieuw worden voorgelegd en opnieuw worden aangenomen of verworpen.
Een voorbeeld hiervan is wanneer een besluit met 80% van de stemmen is aangenomen, maar het quorum niet gehaald is. Ondanks het feit dat de statuten niet volledig zijn nageleefd, kan de kantonrechter bepalen dat de aangevraagde vernietiging geen materieel belang heeft, omdat het besluit waarschijnlijk ook onder juiste voorwaarden zou zijn aangenomen.
Quorum en het modelreglement
Het benodigde quorum wordt meestal vastgelegd in het modelreglement of de splitsingsakte van de VvE. Deze documenten bepalen niet alleen het quorum, maar ook de stemverhoudingen die nodig zijn om een besluit te kunnen aannemen. In sommige gevallen is bijvoorbeeld een absolute meerderheid nodig (meer dan de helft van de aanwezige stemmen), terwijl in andere gevallen een gekwalificeerde meerderheid of zelfs unanimiteit vereist is.
Het modelreglement kan ook bepalen dat bepaalde besluiten altijd met een 100%-quorum en unanimiteit moeten worden genomen. Dit geldt bijvoorbeeld voor belangrijke besluiten zoals woningbeleggingsveranderingen, verkoop van onroerend goed, of wijziging van de splitsingsakte.
Quorum en digitale vergaderingen
Sinds de invoering van de noodwet bij de vergadering van VvE’s is het mogelijk om digitale vergaderingen te houden. Deze vergaderingen zijn rechtsgeldig, mits de benodigde procedures worden gevolgd. Echter, niet alle onderwerpen zijn geschikt voor digitale behandeling, en in sommige gevallen kan het bestuur besluiten om een vergadering uit te stellen omwille van de VvE.
Stemverhoudingen en het aannemen van besluiten
Bij het aannemen van een besluit is het niet alleen van belang dat het quorum is gehaald, maar ook dat de benodigde meervoud aanwezig is. De stemverhoudingen bepalen hoeveel stemmen nodig zijn om een besluit te kunnen aannemen.
Absolute meerderheid
Een absolute meerderheid is gedefinieerd als meer dan de helft van de uitgebrachte stemmen. Dit betekent dat, indien er 100 stemmen zijn, er minstens 51 stemmen voor nodig zijn om een besluit aan te nemen. Deze meervoud is vaak vereist voor algemene besluiten in de VvE.
Gewone meerderheid
De term gewone meerderheid is minder strikt dan absolute meerderheid, maar is vaak synoniem gebruikt. In de praktijk betekent het meestal dat een besluit kan worden aangenomen als meer stemmen voor zijn dan tegen, ongeacht het exacte aantal.
Gekwalificeerde meerderheid
Een gekwalificeerde meerderheid is een hogere drempel dan een absolute meerderheid. Dit betreft bijvoorbeeld een drempel van 75% van de uitgebrachte stemmen. Deze meervoud wordt vaak vereist voor belangrijke besluiten, zoals wijziging van de splitsingsakte of wijziging van het modelreglement.
Unanimiteit
Unanimiteit betekent dat alle aanwezige stemmen voor het besluit moeten zijn. Dit is een zeer strikte eis en wordt meestal alleen vereist voor uitzonderlijke situaties. Wanneer unanimiteit vereist is, moet ook het quorum 100% zijn. Dit betekent dat alle eigenaren aanwezig moeten zijn op de ALV, en allen moeten met het besluit akkoord gaan.
Niet-uitgebrachte stemmen
Een eigenaar kan op een ALV aanwezig zijn, maar zijn stem niet uitbrengen. Dit wordt niet-uitgebrachte stemmen genoemd. Deze stemmen tellen niet mee bij het bepalen van de meervoud, maar wel bij het behalen van het quorum. Dit is belangrijk, omdat het quorum bepaalt of het besluit juridisch bindend is.
Stemverklaringen
Bij stemmingen kan een raadslid of eigenaar een stemverklaring afgeven. Dit is een uitleg van zijn of haar stemgeving. Stemverklaringen moeten kort zijn en mogen geen nieuwe argumenten bevatten of als een derde termijn gebruikt worden. Ze worden gegeven voorafgaand aan de hoofdelijke stemming, om zowel de spreker als de vergadering in kaart te brengen.
Procedurale regels voor stemmingen
Oproep en stemming
Als een lid vraagt om een hoofdelijke stemming, moet de stemming op die manier plaatsvinden. Dit betekent dat de stemmen van individuele leden worden genoteerd. Een raadslid is verplicht om stelling in te nemen, tenzij het zich onthoudt op grond van artikel 28 van de Gemeentewet.
Onthouding
Een lid kan zich onthebben van stemming als het juridisch niet verplicht is om een stelling in te nemen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij conflicten van belangen of bijzondere omstandigheden.
Digitale stemming
Hoewel digitale vergaderingen mogelijk zijn, is het belangrijk om rekening te houden met de juridische formaliteiten. Bijvoorbeeld moet de presentielijst worden ondertekend door zowel de griffier als de voorzitter, om te waarborgen dat het quorum aanwezig was. Deze lijst is een essentieel onderdeel van het verslag van de vergadering.
Rechtsgeldigheid van besluiten
Een besluit dat wordt aangenomen zonder het benodigde quorum of de vereiste meervoud is vernieitigbaar, maar niet vanzelf vernietigd. Dit betekent dat de beslissing nog juridisch bindend is totdat een rechter anders beslist. In de praktijk is het echter gangbaar om bij het niet behalen van het quorum een tweede ALV aan te kondigen, waarbij het quorum niet langer vereist is.
Voorbeeld van vernietiging
Een voorbeeld is een besluit dat met 80% van de stemmen is aangenomen, maar waarbij het quorum niet gehaald werd. Ondanks het feit dat de statuten niet volledig zijn nageleefd, kan de kantonrechter bepalen dat de aangevraagde vernietiging geen materieel belang heeft, omdat het besluit waarschijnlijk ook onder juiste voorwaarden zou zijn aangenomen.
Praktische toepassing en advies
Voor de meeste VvE’s is het verstandig om de stemverhoudingen en quorumregels vooraf te kennen. Dit helpt bij het plannen van vergaderingen en het voorkomen van juridische complicaties. Hierbij is het van belang om:
- De splitsingsakte en modelreglement goed te lezen;
- De verdeling van stemmen binnen de VvE te begrijpen;
- De procedure bij stemming en quorumnietbehaling voor te bereiden;
- Rekening te houden met digitale vergaderingen en de daarbij horende formaliteiten.
Het is ook aan te raden om bij onduidelijkheden advies in te winnen bij een VvE-beheerder of juridisch deskundige, die ervaring heeft met de praktijk van besluitvorming in de VvE.
Conclusie
De regels rondom het quorum en de stemverhoudingen zijn essentieel voor de juridische bindendheid van besluiten in de VvE. Het quorum bepaalt of een besluit formeel kan worden genomen, terwijl de stemverhoudingen bepalen of het besluit juridisch aangenomen is. Wanneer het quorum niet gehaald wordt, kan een besluit nog steeds worden genomen, maar is het dan vernieitigbaar in de rechtspraak.
Het is van groot belang dat VvE's en hun eigenaren deze regels goed begrijpen, zowel juridisch als praktisch. Dit helpt bij het voorkomen van conflicten en juridische complicaties bij de besluitvorming. Door een goed voorbereide ALV en naleving van de benodigde procedures kunnen besluiten zowel rechtsgeldig als juridisch bindend worden aangenomen.