Inleiding
Riolering speelt een centrale rol in de duurzame ontwikkeling van woon- en woningbouwprojecten. Voor verenigingen van eigenaren (VVE’s) zijn de regelgeving en subsidiebeleid van de gemeenten van groot belang bij het uitvoeren van rioolwerkzaamheden, zoals het afkoppelen van regenwater of de aanpassing van rioleringsystemen. In dit artikel worden de relevante regelingen van de gemeenten Veenendaal en Vught besproken, met een focus op de juridische, technische en administratieve aspecten van het rioolbeleid. Aan de hand van officiële subsidies- en aansluitverordeningen uit beide gemeenten wordt uitgelegd hoe VVE’s subsidies kunnen aanvragen, wat de wettelijke verplichtingen zijn en hoe rioolwerkzaamheden juridisch en technisch worden gereguleerd. Het artikel is gericht op (toekomstige) eigenaren, wooncorporaties en professionals in de vastgoedsector die betrokken zijn bij woningbouwprojecten en gemeenschappelijke infrastructuur.
Begripsomschrijvingen en juridische kaders
Voordat de juridische en technische voorwaarden van het rioolbeleid worden besproken, is het belangrijk om enkele relevante begrippen te definiëren, zoals deze worden gebruikt in de verordeningen van Veenendaal en Vught.
VVE als aanvrager
Volgens de subsidiebeleid van Veenendaal kan een VVE als aanvrager optreden bij de aanvraag voor subsidies voor het afkoppelen van regenwater of het vergroenen van particulier terrein. Dit is bepaald in artikel 1 van de Subsidieregeling Afkoppelen Regenwater en Vergroenen Particulier Terrein. Een VVE is gedefinieerd als een vereniging van eigenaren, gevestigd in de gemeente Veenendaal. Deze regeling geldt binnen een bepaalde tijdsperiode (30-11-2017 t/m 31-12-2020) en is vervallen, maar biedt wel inzicht in de juridische kaders waarin VVE’s subsidies kunnen aanvragen.
Aansluitverordening Vught
In Vught geldt een Gemeentelijke Aansluitverordening Riolering, waarin juridische bepalingen worden gemaakt over de aansluiting van particulier riool op het openbaar riool. De verordening is vervallen per 1-1-2012, maar bevat essentiële juridische kaders die ook in huidige situaties relevant kunnen zijn. Zo wordt bijvoorbeeld gedefinieerd wat een “aansluiting”, “aansluitleiding” en “rechthebbende” is. De rechthebbende is de eigenaar van het perceel of iemand die hierop recht verkrijgt via zakelijke of bijzondere titel.
De aansluitverordening legt verplichtingen op aan de rechthebbende, zoals het zorgen voor voldoende voorzieningen om het openbaar riool te beschermen bij sloopwerkzaamheden. In geval van overtreding heeft de gemeente bevoegdheid om aansluitingen af te sluiten of zelf maatregelen te nemen, met kostendekking via de rechthebbende.
Subsidiebeleid Veenendaal
De gemeente Veenendaal heeft per 31-12-2020 een subsidiebeleid voor het afkoppelen van regenwater en het vergroenen van particulier terrein vervallen, maar de juridische voorwaarden en procedures zijn nog steeds relevant voor VVE’s die vergelijkbare maatregelen willen uitvoeren, ook zonder subsidieaanvraag.
Aanvraagprocedures
Voor VVE’s die subsidies aanvroegen onder het voormalige beleid, gold dat de aanvraag kon worden gedaan via een door het college vastgesteld formulier of webformulier. De aanvraag kon op elk moment worden ingediend, zonder beperkingen die anders gelden in reguliere subsidiebeleid. Dit is een afwijking van de Algemene Subsidieverordening Veenendaal (ASV), die bepaalt dat aanvragen binnen bepaalde tijdsperiodes moeten worden ingediend.
De behandeling van een subsidieaanvraag moest binnen acht weken plaatsvinden, en de subsidie werd direct vastgesteld. VVE’s die deelnamen aan dit programma moesten zich verplichten tot bepaalde technische en juridische voorwaarden, zoals het naleven van de Aansluitvoorwaarden van het gemeentelijk rioleringssysteem.
Technische voorwaarden voor afkoppelen
Volgens de regeling van Veenendaal kan subsidie worden verstrekt voor twee vormen van afkoppelen:
- Het afkoppelen van regenwater met verwerking op het particulier terrein (bijvoorbeeld via infiltratie of regenwaterafvoer naar een berging).
- Het afkoppelen van regenwater met verwerking via een hoofdriool van de gemeente.
De keuze tussen deze opties hangt af van de mogelijkheden op het betreffende terrein en de infrastructuur die beschikbaar is. Bij beide opties moet het regenwater op een duurzame manier worden verwerkt, zodat er geen overlast ontstaat voor het openbaar rioleringsysteem.
Hardheidsclausule en evaluatie
De regeling bevat ook een hardheidsclausule, waarin bepaald wordt dat in bijzondere gevallen kan worden afgeweken van de voorwaarden van de regeling als een strikte toepassing zou leiden tot onredelijke situaties. Deze clausule geeft het college de bevoegdheid om maatregelen aan te passen, afhankelijk van de context van het project. Daarnaast is er een evaluatieverplichting; de regeling moest periodiek worden geëvalueerd, met als eerste evaluatie binnen drie maanden na inwerkingtreding.
Aansluitverordening Vught: wettelijke verplichtingen en procedures
In Vught zijn de wettelijke verplichtingen rondom rioolaansluitingen en sloopwerkzaamheden uitgebreid geregeld in de Gemeentelijke Aansluitverordening Riolering. Deze verordening is vervallen per 1-1-2012, maar bevat belangrijke juridische kaders die ook na afloop nog relevant kunnen zijn, bijvoorbeeld voor het bepalen van eigenaarverplichtingen of voor het begrijpen van historische aansluitingen.
Aansluitplicht en vergunning
Volgens de verordening is een aansluiting op het openbaar riool verplicht in het kader van woon- en woningbouwprojecten. De aansluiting moet voldoen aan de voorschriften van de verordening, en de rechthebbende is verantwoordelijk voor het naleven van deze voorwaarden. Voor sloopwerkzaamheden geldt dat de rechthebbende verplicht is om maatregelen te nemen om het openbaar riool te beschermen tegen schade, zoals verzanding of verstopping. Indien de rechthebbende niet voldoet aan deze verplichtingen, kan de gemeente zelf maatregelen nemen en de kosten hiervan doorbetalen aan de rechthebbende.
Verplichting tot inlichting en afsluiting
Wanneer een aansluiting en voorzieningen definitief worden beëindigd, is de rechthebbende verplicht om de gemeente daarvan op de hoogte te brengen. De gemeente kan dan besluiten om de vergunning in te trekken en het particulier riool of voorzieningen te verwijderen. De kosten van deze verwijdering worden op de rechthebbende verhaald.
Hardheidsclausule en toezicht
Net zoals in Veenendaal bevat ook de verordening van Vught een hardheidsclausule. Indien een strikte toepassing van de verordening leidt tot onredelijke situaties, kan het college van burgemeester en wethouders in bijzondere gevallen afgeweken worden. Bovendien is er een toezichtbeleid waarbij ambtenaren van de gemeente het toezicht houden op de voorbereiding en uitvoering van rioolwerkzaamheden.
Technische en bouwtechnische voorwaarden
Zowel Veenendaal als Vught hanteren technische voorwaarden rondom het afkoppelen van regenwater en het aansluiten van particulier riool op het openbaar rioleringssysteem. Deze voorwaarden zijn essentieel voor VVE’s om te begrijpen, omdat zij verantwoordelijk zijn voor het naleven van deze regels.
Aansluiting op het hoofdriool
Een aansluiting op het hoofdriool moet voorafgaand aan de werkzaamheden worden aangevraagd bij de gemeente. Dit is bepaald in de Aansluitvoorwaarden van Veenendaal. De aansluiting moet voldoen aan de technische normen die zijn vastgelegd in de bouwverordening en het Bouwbesluit. In de praktijk betekent dit dat de aansluitleiding moet worden uitgevoerd met de juiste materialen, dikte en afmetingen om het transport van vuilwater of regenwater te waarborgen.
Verwerking van regenwater
Voor VVE’s die subsidie aanvragen voor het afkoppelen van regenwater, is het verwerken van regenwater op het particulier terrein een essentieel aspect. Dit kan via infiltratie, verzadiging of opslag in een berging. De verwerking moet zodanig zijn dat het regenwater niet terecht komt in het openbaar rioleringssysteem. In Veenendaal is dit een voorwaarde voor subsidieverlening.
Gescheiden stelsel en milieuaspecten
In Vught wordt een (verbeterd) gescheiden stelsel gebruikt, waarbij hemelwater en afvalwater afzonderlijk worden afgevoerd. Dit stelsel bevat een buizenstelsel voor hemelwater en een aparte leiding voor afvalwater. Voor VVE’s is het belangrijk om te weten of hun project in een wijk met een gescheiden of gemengd stelsel is gelegen, omdat dit bepalend is voor de aansluiting en de verwerking van regenwater.
Duurzame aanpak en klimaatadaptatie
Hoewel de subsidies- en aansluitverordeningen uit Veenendaal en Vught vervallen zijn of in de verleden tijd zijn geformuleerd, is het duidelijk dat de gemeenten streeften naar duurzame en klimaatadaptatieve oplossingen voor rioleringsystemen. Dit is te zien in het beleid van Veenendaal rondom het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRWP) 2017–2020, waarin subsidies werden verstrekt om het afkoppelen van regenwater te stimuleren. Deze aanpak is een onderdeel van de bredere strategie om het stadsontwerp aan te passen aan de klimaatverandering, zoals het verminderen van het risico op overstromingen en het verlagen van de belasting op het rioleringssysteem.
In Vught is een soortgelijke aanpak te herkennen in het kader van het GRP 2016–2020. De gemeente werkt aan de aanpak van klimaatrisico’s zoals natte overlast (overstromingen door regen) en droogte. Het beheer van kolken, bergingbassins, pompen en gemalen is een essentieel onderdeel van deze strategie. VVE’s kunnen hierin een rol spelen door maatregelen te nemen op particulier terrein, zoals het afkoppelen van regenwater of het vergroenen van tuinen.
Praktijkvoorbeeld: Subsidieaanvraag voor VVE in Veenendaal
Om het subsidiebeleid van Veenendaal concreet te maken, wordt hier een voorbeeld gegeven van een VVE die subsidie aanvroeg voor het afkoppelen van regenwater.
Stel dat een VVE in Veenendaal een woningcomplex wil aanpassen om regenwater op particulier terrein te verwerken. De VVE wil een subsidie aanvragen om de werkzaamheden te financieren. De aanvraag wordt ingediend via het door het college vastgestelde webformulier. Het college beslist binnen acht weken of de subsidie wordt verstrekt. Indien positief, moet de VVE zich verplichten tot het naleven van de Aansluitvoorwaarden van Veenendaal, inclusief de aansluiting op het hoofdriool.
Tijdens de werkzaamheden moet de VVE ervoor zorgen dat het particulier riool niet in conflict komt met de openbaar riool. Bijvoorbeeld, bij sloopwerkzaamheden moet de VVE ervoor zorgen dat er geen verzanding optreedt in de aansluitleiding. Als deze verplichting niet wordt nagekomen, kan de gemeente zelf maatregelen nemen en deze kosten doorbetalen.
Conclusie
Het rioolbeleid van de gemeenten Veenendaal en Vught biedt een duidelijk juridisch en technisch kader voor VVE’s die betrokken zijn bij woningbouwprojecten. Zowel de subsidies- als de aansluitverordeningen leggen bepalingen vast over de verplichtingen van VVE’s, de technische normen en de procedures voor aanvragen. Hoewel de subsidiesregeling van Veenendaal is vervallen en de aansluitverordening van Vught niet langer van toepassing is, blijven de juridische en technische principes relevant voor huidige en toekomstige projecten.
VVE’s die betrokken zijn bij het afkoppelen van regenwater of het aansluiten van particulier riool op het openbaar rioleringssysteem, moeten zich bewust zijn van de wettelijke verplichtingen en technische normen. Dit omvat onder andere de aanvraagprocedures, de verwerking van regenwater en de verantwoordelijkheid voor het beschermen van het openbaar riool tegen schade. Daarnaast is het belangrijk om rekening te houden met duurzame en klimaatadaptatieve maatregelen, zoals het vergroenen van particulier terrein.
Door het naleven van deze regels en het betrekken van de gemeente bij aansluitingen en werkzaamheden, kunnen VVE’s bijdragen aan een duurzame en functionele rioleringsinfrastructuur, die niet alleen het milieu beschermend werkt, maar ook de leefbaarheid van woonwijken verbetert.