Inleiding
In de Nederlandse kinderopvangsector speelt de combinatie van Voorzichtige Verzorging (VVE) en particuliere organisaties zoals Smallsteps een steeds prominenter rol. Smallsteps is een bekende naam in de voorschoolse opvang en is in de afgelopen jaren herhaaldelijk onderwerp van media-aandacht, niet in de laatste plaats vanwege de overname door private equityfonds. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de structuur, programma’s en maatschappelijke context van de VVE-opvang binnen Smallsteps, met een focus op relevante inzichten uit de bronnen en de bredere context van de kinderopvangsector in Nederland. Aan de hand van deze gegevens wordt geanalyseerd hoe Smallsteps zich positioneert binnen het VVE-beleid, welke pedagogische programma’s worden ingezet en welke maatschappelijke discussies er zijn ontstaan in verband met de rol van private equity in de kinderopvang.
De rol van Smallsteps in de VVE-opvang
Smallsteps is een onderdeel van de voormalige organisatie KidsFoundation, die in 2023 fuseerde met Partou. Het nieuwe bedrijf vormt een groot conglomeraat dat 650 locaties bedient en 60.000 kinderen opvangt. Smallsteps is een bekende naam in de kinderopvangsector, vooral bij ouders die voorzichtige verzorging zoeken voor jonge kinderen. De organisatie biedt opvang voor kinderen vanaf 0 tot 4 jaar en is onderdeel van een bredere keten die ook buitenschoolse en tussenschoolse opvang biedt.
De organisatie is historisch geëxporteerd van meerdere voorgaande bedrijven, waaronder Estro, dat in 2014 faillietging. Smallsteps werd daarna lancerd, en de organisatie werd herhaaldelijk overgenomen door verschillende private equityfondsen. De laatste overname vond plaats door Onex, een Canadese investeerder, die de organisatie in 2022 overnam. Inmiddels is Onex samen met Waterland, een Nederlandse participatiemaatschappij, ook eigenaar van Partou, een andere grote kinderopvangorganisatie. Deze fusie heeft geleid tot een megafusie die media en ouders alarmerend heeft gevonden.
De VVE-opvang binnen Smallsteps is onderdeel van de voorschoolse voorzieningen. In de gemeente Nieuwkoop en de omgeving zijn diverse VVE-locaties aanwezig, waarbij de doelgroeppeuters opgenomen worden in reguliere groepen. Deze aanpak wordt geïnspireerd door het rijkssubsidiebeleid dat richting geeft aan de uitbreiding van VVE-opvang naar zestien uur per week. Deze uitbreiding betekent dat VVE-kinderen hetzelfde aanbod krijgen als andere kinderen, wat helpt tegen stigmatisering en segregatie.
Het VVE-programma Peuterpraat
Het VVE-programma Peuterpraat, dat binnen Smallsteps en andere VVE-organisaties wordt gebruikt, is een totaalprogramma voor de ontwikkeling van kinderen tussen de 2 en 4 jaar. Het programma is ontwikkeld door Auris, in samenwerking met de Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO). SLO is een landelijk kenniscentrum dat verantwoordelijk is voor het ontwikkelen van curricula in het Nederlandse onderwijs. Peuterpraat is opgesteld op basis van de richtlijnen van de Wet OKE voor VVE en werkt met tussendoelen zoals die door SLO zijn opgesteld.
Peuterpraat richt zich op het stimuleren van de brede ontwikkeling van jonge kinderen. Het biedt een leidraad voor pedagogisch medewerkers, waarin activiteiten worden beschreven om de zes ontwikkelingsgebieden systematisch te stimuleren. Deze gebieden omvatten onder andere motoriek, cognitie, taalontwikkeling, sociaal-emotionele ontwikkeling, esthetisch-muzikale ontwikkeling en leren leren. Het programma sluit aan op de SLO-leerlijnen voor kleuters, wat betekent dat het goed aansluit bij de onderwijsprogramma’s die basisscholen in de gemeente Nieuwkoop gebruiken, zoals Sil op School, Kleuterplein, Fonemisch bewustzijn, Cijferend bewustzijn, Wat zeg je, Ik ben Bas, enzovoort.
Naast het Peuterpraat-programma worden binnen de VVE-locaties ook extra ondersteuningstools ingezet voor kinderen met spraak- of taalachterstand, zoals Kinderklanken en Berenslim. Deze tools zijn gericht op het verbeteren van de talaanpassing en communicatievaardigheden van kinderen.
De ouderparticipatie is ook een belangrijk aspect van Peuterpraat. Het programma legt expliciet aandacht aan op betrokkenheid van ouders bij de ontwikkeling van hun kind. VVE-locaties moeten jaarlijks rapporteren hoe deze activiteiten zijn uitgevoerd. In bijlage 8 van de bronnen (niet verder uitgewerkt in dit artikel) is te lezen wat voor activiteiten er mogelijk zijn, zoals ouderspelen, workshops en gesprekken.
Pedagogisch beleid en ouderbetrokkenheid
Binnen de gemeente Nieuwkoop zijn alle kinderopvangorganisaties verplicht om een pedagogisch beleidsplan op te stellen. Dit plan beschrijft hoe ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid binnen de organisatie worden geregeld. Voor VVE-locaties is het verwerken van de vaste onderwerpen uit Peuterpraat verplicht. Daarnaast wordt aangemoedigd om extra acties te ontwikkelen en te integreren in het pedagogisch beleid.
De bibliotheek Rijn en Venen speelt ook een rol in de VVE-opvang. De bibliotheek biedt programma’s aan om talen en lezen thuis te stimuleren, zoals Boekstart, de VoorleesExpress en de cursus Taal voor Thuis. Bovendien doen alle kinderopvangorganisaties mee aan BoekStart op de kinderopvang, wat betekent dat kinderen op jonge leeftijd al worden geïntroduceerd met boeken en lezen.
Wettelijke kwaliteitseisen en de Wet IKK
De kwaliteit van de kinderopvang en VVE-opvang in Nederland wordt geregeld door de Wet IKK (Investerings- en Kwaliteitskader Kinderopvang). Deze wet bevat vier kernthema’s:
- De ontwikkeling van het kind staat centraal
- Veiligheid en gezondheid
- Stabiliteit en pedagogisch maatwerk
- Kinderopvang is een vak
De wet IKK stelt specifieke kwaliteitseisen die gelden voor zowel VVE-locaties als reguliere kinderopvang. De belangrijkste nieuwe eisen die voor VVE-organisaties van toepassing zijn, zijn:
- Mentor-systeem: Elk kind krijgt een mentor die de ontwikkeling van het kind volgt en bespreekt met de ouders.
- Eerste hulp: Tijdens openingstijden moet er altijd ten minste één volwassene aanwezig zijn met een kinder-EHBO-diploma.
- Veiligheidsregels: Regels zoals het vierogenprincipe (twee volwassenen zijn aanwezig bij kinderen jonger dan drie jaar) blijven van kracht.
- Wijziging van de beroepskracht-kind-ratio (BKR):
- Baby’s: Het aantal baby’s per pedagogisch medewerker wordt verlaagd van vier naar drie.
- Buitenschoolse opvang: Voor kinderen van 7 jaar en ouder wordt het aantal kinderen per medewerker verhoogd van tien naar twaalf. Voor groepen van 4 tot 13 jaar gaat het aantal van twaalf naar elf.
Deze wijzigingen hebben directe gevolgen voor de groepsgrootte en samenstelling in VVE-locaties. Voor VVE-organisaties zoals Smallsteps betekent dit dat er meer aandacht moet worden besteed aan de verhouding tussen kinderen en pedagogisch personeel, vooral bij jonge kinderen.
Uitbreiding van VVE-opvang naar zestien uur per week
In de gemeente Nieuwkoop is een strategisch beleid ontwikkeld om de VVE-opvang uit te breiden naar zestien uur per week. Dit betekent dat VVE-kinderen hetzelfde aanbod krijgen als andere kinderen, wat helpt bij integratie en preventie van segregatie. In praktijk betekent dit dat VVE-kinderen opgenomen worden in reguliere groepen, waarbij niet-discriminatie en inclusiviteit centraal staan.
De uitbreiding wordt ondersteund door rijkssubsidiebeleid, waarin de overheid een rol speelt bij de financiering en regulering van de VVE-opvang. De doelgroeppeuters worden gesignaleerd en geregistreerd via een centraal systeem, waarna ze worden toegewezen aan een VVE-locatie. De organisatie van deze processen is een belangrijk aspect van het VVE-beleid binnen de gemeente.
De rol van private equity in de kinderopvang
De overname van Smallsteps en Partou door private equityfondsen zoals Onex en Waterland heeft leidinggegeven tot een brede maatschappelijke discussie. Deze fusie werd in de media onder meer genoemd als “slecht nieuws voor ouders en kinderen”, omdat het vraagtekens oproept over de maatschappelijke missie van kinderopvangorganisaties.
Een belangrijk argument tegen de rol van private equity in de kinderopvang is dat deze investeerders voornamelijk op rendement en groei gericht zijn, in tegenstelling tot de maatschappelijke waarden zoals kindwell-being, educatieve kwaliteit en toegankelijkheid. De media wijzen erop dat Smallsteps een commerciële historie heeft, inclusief een voorganger die in 2014 faillietging. Ondanks de overname en de opstart als Smallsteps, blijft de organisatie onderdeel van een kapitaalgestuurde structuur.
Een van de belangrijkste kritiekpunten is dat private equityorganisaties soms snelle verkoopplannen hebben, waarbij de kwaliteit van de opvang en de betrokkenheid van pedagogisch personeel in het gedrang komen. In dit licht is de fusie tussen KidsFoundation en Partou ook geïnterpreteerd als een strategische zet in de kapitaalmarkt, met minder nadruk op de onderwijskwaliteit en pedagogische inzet.
Maatschappelijke betekenis van VVE-organisaties
VVE-organisaties zoals Smallsteps spelen een belangrijke rol in de maatschappelijke integratie van kinderen met een ontwikkelingsachterstand of uit een risicogroep. Deze organisaties werken nauw samen met bureaus voor jeugdzorg, schooladviseurs en externe zorgorganisaties om kinderen vroegtijdig te ondersteunen.
In de gemeente Nieuwkoop is er een coöperatieve aanpak waarbij verschillende kinderopvangorganisaties zoals Polderpret, Kinderopvang Liemeer en De Ark meewerken. Deze organisaties bieden brede opvang en zijn actief in diverse locaties. De uitbreiding van de VVE-opvang naar zestien uur per week is daarom niet alleen een organisatorische keuze, maar ook een maatschappelijke keuze om kinderen met een ontwikkelingsachterstand de beste start te bieden.
De toekomst van VVE-opvang en Smallsteps
De toekomst van VVE-opvang in Nederland hangt zowel van wettelijke regelgeving als van financiële en maatschappelijke ontwikkelingen af. In de context van de fusie tussen KidsFoundation en Partou, en de rol van private equityfondsen in de sector, is er ook een discussie over de toekomstige financiering en regulering van VVE-organisaties.
Voor Smallsteps betekent dit dat de organisatie maatregelen moet nemen om te blijven voldoen aan de wettelijke eisen, maar ook om maatschappelijke verantwoordelijkheid te tonen. De uitbreiding van de VVE-opvang naar zestien uur per week is een positieve ontwikkeling, maar moet gepaard gaan met een duurzame en pedagogisch verantwoorde aanpak.
Daarnaast is er een verdachte rol van particuliere investeerders in de kinderopvangsector, die soms als maatschappelijke inzet worden gepresenteerd, maar die in werkelijkheid meer op winstgericht zijn. Dit brengt vragen op over de toekomstige richting van de VVE-opvang, en of deze op het juiste pad blijft om kinderen met ontwikkelingsachterstand de beste ondersteuning te bieden.
Conclusie
De VVE-opvang binnen organisaties zoals Smallsteps is een belangrijk onderdeel van de Nederlandse kinderopvangsector, met een duidelijke focus op integrale ontwikkeling, inclusiviteit en ouderparticipatie. Het programma Peuterpraat is een goed voorbeeld van een systematische aanpak die aansluit bij wettelijke richtlijnen en pedagogische doelen. Buiten de pedagogische aspecten is er ook een brede maatschappelijke context aanwezig, waarin de rol van private equity in de kinderopvang sterk in de belangstelling staat.
De fusie tussen KidsFoundation en Partou, en de overname door Onex en Waterland, zijn maatschappelijk gevoelige zaken, die vraagtekens oproepen over de maatschappelijke verantwoordelijkheid en kwaliteit van de opvang. De uitbreiding van VVE-opvang naar zestien uur per week is een positieve ontwikkeling, maar moet gepaard gaan met duurzame en pedagogisch verantwoorde praktijken.
Tegen de achtergrond van deze ontwikkelingen is het belangrijk om het evenwicht te bewaren tussen commerciële belangen en maatschappelijke waarden in de kinderopvangsector. Voor VVE-organisaties zoals Smallsteps betekent dit dat de kwaliteit van de opvang en de betrokkenheid van pedagogisch medewerkers centraal moeten blijven staan, ook in een context van maatschappelijke en financiële veranderingen.