In de huidige maatschappij is het van onschatbare waarde om jonge kinderen op een vroege leeftijd te ondersteunen in hun ontwikkeling. Stapprogramma's en VVE Thuis zijn daarbij essentiële instrumenten die ouders helpen bij het stimuleren van de groei van hun kind in de voor- en vroegschoolse periode. Deze programma's zijn ontworpen om de kwaliteit van de ouder-kind-interactie te verbeteren en de onderwijskansen van kinderen te vergroten, met name voor gezinnen in achterstandsituaties. In dit artikel bespreken we de inhoud, doelen en praktische toepassing van deze programma's, op basis van de beschikbare bronnen.
Introductie
Stapprogramma's en VVE Thuis vormen deel van een bredere strategie binnen de voor- en vroegschoolse educatie, waarbij de rol van ouders centraal staat. Deze gezinsgerichte programma's zijn ontworpen voor kinderen van 1 tot 6 jaar en richten zich op zowel algemene ontwikkeling als specifieke vaardigheden zoals taalontwikkeling. De programma's worden uitgevoerd in samenwerking met kindercentra, peuterspeelzalen, voor- en vroegschoolse educatie en groep 1 en 2 van de basisschool.
In de context van het nationale beleid richt het programma zich op het voorkomen van onderwijs- en ontwikkelachterstanden bij jonge kinderen. Dit is in lijn met het programma "Ontwikkeling jonge kind" dat door minister Robbert Dijkgraaf is aangegund en gericht is op de 20 stedelijke focusgebieden in Nederland.
Doel en doelgroep van de programma's
Het doel van zowel de Stapprogramma’s als VVE Thuis is om jonge kinderen te ondersteunen in hun ontwikkeling, met een nadruk op de verbetering van de kwaliteit van de interactie tussen ouders en kinderen. Hierdoor kunnen kinderen beter leren, groeien en zich sociaal en emotioneel ontwikkelen.
Doelgroep
De doelgroep bestaat uit ouders en kinderen in de leeftijd van 1 tot en met 6 jaar. Meer specifiek:
- Opstapje richt zich op kinderen van 1 tot en met 4 jaar.
- Opstap richt zich op kinderen van 4 tot en met 6 jaar.
- VVE Thuis richt zich op kinderen van 2 tot en met 6 jaar, en sluit aan bij de voor- en vroegschoolse educatie.
De programma's zijn gericht op ouders in achterstandsituaties, die extra ondersteuning kunnen gebruiken in het opvoedproces. De nadruk ligt op het versterken van de ouderlijke vaardigheden en het bevorderen van de betrokkenheid van ouders bij de educatie van hun kind.
Doelstellingen
De doelstellingen van de programma's zijn:
- Het vergroten van de onderwijskansen van jonge kinderen.
- Het verbeteren van de kwaliteit van de ouder-kind-interactie.
- Het voorkomen van onderwijs- en ontwikkelachterstanden.
- Het vergroten van de taalontwikkeling en leesvaardigheid bij kinderen.
- Het faciliteren van een doorgaande leerlijn van voor- en vroegschoolse educatie naar basisonderwijs.
Inhoud en werking van de programma's
De programma's zijn georganiseerd rondom activiteiten die ouders en kinderen samen thuis uitvoeren. Deze activiteiten zijn gebaseerd op thema's die aansluiten bij de onderwijsinhouden van het kind op de kinderopvang of in groep 1 en 2. Hierdoor kan de leerontwikkeling van het kind worden versterkt zowel thuis als in de institutionele educatie.
Opstapje en Opstap
De programma's Opstapje en Opstap zijn gericht op de algemene ontwikkeling van kinderen en versterken de kwaliteit van de ouder-kind-interactie. Elke cursus duurt een schooljaar en omvat ongeveer negen thema’s. Bij elk thema is er een ouderbijeenkomst georganiseerd waar ouders leren hoe ze hun kind kunnen ondersteunen bij de ontwikkeling.
De activiteiten zijn speels en gericht op het bevorderen van motorische, sociale, emotionele en cognitieve vaardigheden. Ouders ontvangen materiaal zoals prentenboeken en vertelplaten, die ze kunnen gebruiken om de activiteiten thuis uit te voeren. Deze materialen zijn beschikbaar in de webshop van Bereslim, waarbij deelnemende instellingen een korting krijgen op de aankoop.
VVE Thuis
VVE Thuis legt de nadruk op de taalontwikkeling van jonge kinderen. Het programma is ontworpen voor ouders die hun kind opvoeden in een gezinsvorming en is gericht op het verbeteren van de taalvaardigheden en leesvaardigheid. Ouders leren hoe ze hun kind kunnen stimuleren bij het leren van woorden, het begrijpen van verhalen en het opbouwen van een leescompetentie.
Net als bij de Stapprogramma's, is VVE Thuis georganiseerd rondom thema’s. Elke thema bevat acht activiteiten die ouders en kinderen samen uitvoeren. De activiteiten zijn ontworpen om de kwaliteit van de ouder-kind-interactie te verbeteren en het kind te stimuleren in de taalontwikkeling. Ouders kunnen hierbij gebruik maken van vertelplaten en prentenboeken die speciaal voor deze doeleinden zijn ontwikkeld.
VVE Thuis+
In reactie op veranderende behoeften en een groeiende vraag binnen het werkveld, is er een vernieuwing in de vorm van VVE Thuis+ aangekondigd. Het nieuwe programma biedt niet alleen ondersteuning tijdens ouderbijeenkomsten, maar bevat ook een aanvullend programma voor ondersteuning thuis, indien nodig. De nadruk ligt niet alleen op taalontwikkeling, maar op de brede ontwikkeling van het kind en het versterken van de ouder-kind-interactie.
Het nieuwe aanbod is ontwikkeld om tegemoet te komen aan de behoeften van opvoeders en gezinnen met kleuters. De implementatie van VVE Thuis+ vereist tijd, en deelnemende instellingen worden uitgenodigd om de website, nieuwsbrief en LinkedInpagina's in de gaten te houden voor updates.
Ondersteuning en training voor medewerkers
Om de programma's succesvol in te voeren, is het essentieel dat medewerkers goed getraind worden. Het Nederlands Jeugdinstituut biedt hierbij basistrainingen aan voor medewerkers die betrokken zijn bij de uitvoering van de Stapprogramma’s en VVE Thuis. Deze trainingen geven inzicht in de doelstellingen, werkwijze en praktische uitvoering van de programma's.
Daarnaast is het mogelijk om individueel contact op te nemen met de landelijke coördinator van de Stapprogramma’s, Hilde Kalthoff, voor advies en begeleiding. Voor vragen kan ook contact worden opgenomen via de e-mailadres [email protected].
Overname en voortzetting van de programma's
Het Nederlands Jeugdinstituut heeft besloten om de verantwoordelijkheid voor de Stapprogramma's en VVE Thuis over te nemen aan derden. Dit is een gevolg van een strategische heroriëntatie van het instituut, waarbij de focus ligt op het versterken van de rol van het instituut als onafhankelijk kenniscentrum voor het jeugdveld.
De overname is echter niet bedoeld als een einde aan de programma's, maar als een overdracht naar partijen die beter geschikt zijn om de programma's verder te ontwikkelen en uit te voeren. Er zijn geen directe kosten verbonden aan de overname, maar wel een verplichting om de lopende contracten met auteurs, illustratoren en licentiehouders over te nemen.
Daarnaast is het belangrijk dat de overnemende partij de waarden en visie van het Nederlands Jeugdinstituut deelt, zodat de kwaliteit en continuïteit van de programma's gewaarborgd blijft.
Informatie en toegang tot materiaal
De programma's zijn beschikbaar via verschillende kanaal, waaronder de website van het Nederlands Jeugdinstituut. Daar is tevens te vinden informatie over de doelstellingen, werkwijze en beschikbare materialen.
Een van de belangrijkste ondersteunende middelen zijn de prentenboeken en vertelplaten, die zijn ontwikkeld door gerenommeerde auteurs en illustratoren. Deze materialen zijn bedoeld voor kinderen van 2 tot 7 jaar en zijn beschikbaar in meerdere talen. Ze worden gebruikt in de Stapprogramma's en VVE Thuis, maar zijn ook toegankelijk voor particulieren, bibliotheken en boekhandels.
De webshop van Bereslim biedt deelnemende instellingen een korting op de aankoop van deze materialen. Daarnaast worden medewerkers voorzien van alle benodigde informatie en trainingen om de programma's goed in te voeren.
Conclusie
De Stapprogramma’s en VVE Thuis vormen een belangrijke bijdrage aan de ondersteuning van jonge kinderen in de voor- en vroegschoolse periode. Deze programma's zijn ontworpen om de kwaliteit van de ouder-kind-interactie te verbeteren en de onderwijskansen van kinderen te vergroten. Het gebruik van speelse en interactieve activiteiten, gecombineerd met het aanbod van educatieve materialen, maakt deze programma's een waardevolle aanvulling op de institutionele educatie.
Het feit dat deze programma's zijn opgenomen in de Databank Effectieve Jeugdinterventies benadrukt hun betrouwbaarheid en effectiviteit. Bovendien benadrukt de kamerbrief van minister Robbert Dijkgraaf het belang van dergelijke programma's in het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.
De overname van de programma's door derden is een strategische keuze die gericht is op voortzetting en versterking van de kwaliteit. Het nieuwe programma VVE Thuis+ benadrukt de brede toekomstgerichte visie van deze interventies.
In samenvattend is het duidelijk dat de Stapprogramma’s en VVE Thuis essentieel zijn voor de ontwikkeling van jonge kinderen en de ondersteuning van ouders in hun opvoedfunctie. Door het combineren van educatieve inhoud, praktische activiteiten en een sterke focus op ouderschap, worden de grondslagen gelegd voor een succesvolle schoolloopbaan van kinderen.