Inleiding
De stad Amsterdam heeft gedurende een bepaalde periode een uitgebreide subsidiebeleid ontwikkeld voor de voorschoolse educatie, met als doel het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden bij kinderen tussen 2,5 en 4 jaar. Deze subsidiebeleidsregeling, die als subsidievoorstel vaststond tot 2019, bevat een complexe set van eisen, procedures en kwaliteitsnormen waaraan aanbieders van voorschoolse educatie moesten voldoen om subsidie te ontvangen. Het beleid richtte zich niet alleen op de kwaliteit van de educatieve aanbieding zelf, maar ook op ouderbetrokkenheid en professionele opleidingen voor het personeel.
Hoofdpunten uit de subsidieregeling zijn de verplichte registratie van kinderen via het Elektronisch Loket VVE, kwaliteitsnormen op zowel organisatieniveau als groepsniveau, en het stellen van eisen aan het pedagogisch niveau van medewerkers. Ook de inzet van hbo’ers en thuisprogramma’s speelde een rol in het beleid.
In dit artikel worden de belangrijkste aspecten van de subsidiebeleidsregeling voor voorschoolse educatie in Amsterdam beschreven, met focus op eindtermen, kwaliteitsnormen en aanvraagprocedures. Op basis van de beschikbare bronnen wordt een overzicht gegeven van de juridische en operationele richtlijnen die voor de betrokken partijen relevant zijn geweest.
Subsidiebeleid en doelgroep
Doel van de subsidieregeling
De subsidieregeling voor voorschoolse educatie in Amsterdam had twee hoofddoelen:
- Het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden bij kinderen tussen 2,5 en 4 jaar.
- Het verhogen van de kwaliteit van de educatieve voorbereiding op het primair onderwijs.
Daarnaast speelde ouderbetrokkenheid een belangrijke rol in het beleid, met als doel ouders actief te betrekken bij de (taal)ontwikkeling van hun kinderen. Dit werd gerealiseerd via het inzetten van thuisprogramma’s en hbo’ers op voorscholen.
Definities en begripsomschrijvingen
De subsidieregeling bevat een aantal belangrijke definities die het begrip van de regeling vergemakkelijken:
- Amsterdamse kinderen: Kinderen ingeschreven in de Basisregistratie Personen van de gemeente Amsterdam.
- Doelgroepkinderen: Kinderen in de leeftijd van 2,5 tot 4 jaar met een risico op (taal)achterstand, vastgesteld door een jeugdarts of jeugdverpleegkundige.
- VVE (voorschoolse educatie): Voorschoolse educatie is bedoeld om kinderen voor te bereiden op het primair onderwijs.
- Subsidieontvanger: De houder van een peuterspeelzaal of kindercentrum die subsidie aanvraagt en aan de voorwaarden moet voldoen.
Subsidievoorzieningen en eisen voor aanbieders
Aanvraagprocedures en termijnen
De aanvraagprocedure voor subsidie voor voorschoolse educatie was strikt geregeld. Subsidie kon uitsluitend worden aangevraagd door houders van peuterspeelzalen of kindercentra die ingeschreven stonden in het Landelijk Register Kinderdagverblijven en Peuterspeelzalen (LRKP).
Aanvragen moesten vóór 1 oktober van het jaar voorafgaand aan het subsidiejaar worden ingediend bij het college. Beslissingen over subsidie werden genomen vóór 1 januari van het kalenderjaar waarvoor subsidie werd aangevraagd.
Verplichtingen voor subsidieontvangers
De subsidie was verbonden aan een aantal verplichtingen voor de ontvanger, zoals beschreven in de subsidieregeling:
- Elektronische registratie: Ieder kind dat deelneemt aan voorschoolse educatie moest geregistreerd worden in het Elektronisch Loket VVE, met actuele gegevens.
- Minimale deelname: Elk Amsterdams kind in de leeftijd van 2,5 tot 4 jaar moest per week 15 uur voorschoolse educatie kunnen volgen, verspreid over minimaal 3 dagen.
- Groepsomvang: In elke groep moesten minstens acht Amsterdamse kinderen in de leeftijd van 2,5 tot 4 jaar worden opgenomen.
- Kwaliteitsnormen: Subsidieontvangers moesten voldoen aan de Amsterdamse kwaliteitsvoorwaarden, zowel op organisatieniveau als op groepsniveau.
- Opleidingen en kwalificaties: Beroepskrachten voor voorschoolse educatie moesten voldoen aan de Amsterdamse norm voor startbekwaamheid of moesten worden opgeleid tot dit niveau.
- Methode en volgtraject: Subsidieontvangers moesten werken met een methode voor voorschoolse educatie die opgenomen was in de Databank Effectieve Jeugdinterventies van het Nederlands Jeugdinstituut. Daarnaast moest er een kindvolgsysteem aanwezig zijn.
Inzet van hbo’ers en thuisprogramma’s
Neben de reguliere voorschoolse educatie kon subsidie worden aangevraagd voor de inzet van:
- HBO’ers die als extra ondersteuning dienen voor de pedagogisch beleidsmedewerker.
- Thuisprogramma’s die ouders betrokken maken bij de (taal)ontwikkeling van hun kinderen. Deze programma’s konden op zowel voor- als vroegscholen worden ingezet.
Subsidie voor deze activiteiten kon alleen worden aangevraagd door houders die in 2014 en 2015 ook subsidie hadden ontvangen. In 2016 was het niet mogelijk om subsidie aan te vragen voor scholing in het vve-thuisprogramma.
Subsidieplafonds en financiële voorwaarden
De stad Amsterdam stelde jaarlijks een subsidieplafond vast per soort subsidieactiviteit. De precieze bedragen waren afhankelijk van het aantal groepen, het aantal kinderen en de specifieke activiteiten die werden aangevraagd. De subsidie was verbonden aan het werkelijke gemiddeld aantal kinderen dat deelnam aan voorschoolse educatie en aan het genormeerd aantal groepen per gekoppelde vroegschool of vroegschoolvariant.
Kwaliteitsborging en toezicht
Kwaliteitsvoorwaarden
De kwaliteitsborging was een kernaspect van de subsidieregeling. Subsidieontvangers moesten voldoen aan een aantal Amsterdamse kwaliteitsvoorwaarden, die zowel op organisatieniveau als op groepsniveau gold:
- Organisatieniveau: De organisatie moest voldoen aan algemene kwaliteitscriteria zoals beheer, communicatie, veiligheid en samenwerking.
- Groepsniveau: De kwaliteit van de dagelijkse activiteiten, het kindvolgsysteem en de groepsomvang moesten voldoen aan de gestelde eisen.
Toezicht en naleving
De toezichthouder had het recht om schriftelijke aanwijzingen of bevelen te geven aan subsidieontvangers. Deze instructies moesten binnen de aangegeven termijn worden opgevolgd. Naleving van de verplichtingen was verplicht en onder controle van het college van burgemeester en wethouders.
Aansluiting op wetgeving en landelijke beleidslijnen
Wet kinderopvang en kwaliteitseisen
De subsidieregeling voor voorschoolse educatie in Amsterdam was gebaseerd op de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen. Deze wet stelt algemene eisen aan de kwaliteit van kinderopvang en voorschoolse educatie in Nederland.
Daarnaast werd er rekening gehouden met de Algemene Subsidieverordening Amsterdam 2013 (ASA 2013). Deze verordening bepaalde de algemene regels voor het verlenen van subsidies door de gemeente Amsterdam. De subsidieregeling voor voorschoolse educatie was een nadere regel op basis van deze ASA, waardoor deze regeling een aanvulling vormde op de algemene subsidievoorwaarden.
Overgangsregeling en toekomst
In 2015 was sprake van een overgangsperiode, omdat vanaf 2016 de wetgeving in het kader van de harmonisering van kinderopvang en peuterspeelzalen landelijk zou worden aangepast. Daarnaast zou het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) nieuwe financiële kaders vaststellen voor de voorschoolse educatie.
Tot die tijd was de huidige subsidieregeling verlengd als overgangsregeling. Dit betekende dat de bestaande regels nog geldig bleven tot de nieuwe wetgeving en financiële kaders in werking waren getreden.
Conclusie
De subsidieregeling voor voorschoolse educatie in Amsterdam legde een duidelijke focus op de kwaliteit van de educatieve voorbereiding op het primair onderwijs, de preventie van onderwijsachterstanden en de betrokkenheid van ouders bij de (taal)ontwikkeling van hun kinderen. De regeling bevatte een uitgebreid kader van verplichtingen, eisen en procedures voor subsidieontvangers.
Hoofdpunten van de regeling zijn:
- De aanvraagprocedure met strikte termijnen en eisen voor aanvragers.
- De kwaliteitsnormen voor zowel organisaties als individuele groepen.
- De verplichte registratie van kinderen in het Elektronisch Loket VVE.
- De opleidingseisen voor beroepskrachten.
- De inzet van hbo’ers en thuisprogramma’s als onderdeel van het subsidiebeleid.
- De toezichthoudende functie van het college en de toezichthouder.
Hoewel de regeling in 2019 verviel, vormt deze historische regeling een goed voorbeeld van hoe gemeenten subsidiebeleid kunnen combineren met kwaliteitsborging en beleidsdoelen. Voor toekomstige beleidsmakers en voorschoolse educatieaanbieders kan deze regeling dienen als richtsnoer voor het ontwikkelen van subsidiesystemen die gericht zijn op kwaliteit, inclusiviteit en voortgang.