Inleiding
In de jaren na 2018 zijn diverse regelgevingen en kaders vastgesteld in de Nederlandse gemeente Delfzijl om de kwaliteit van voorschoolse educatie (VVE) en de toegankelijkheid van kinderopvang te verbeteren. Deze ontwikkelingen zijn mede een gevolg van de invoering van de Wet harmonisatie kinderopvang en peuterspeelzaalwerk en de Wet innovatie en kwaliteit kinderopvang in januari 2018. In dit kader is in Delfzijl de Subsidieregeling Kwaliteit VVE en OAB en de Regeling subsidie peuteropvang en uren VVE Delfzijl 2019 opgesteld, met als doel het verbeteren van de kwaliteit van de voorschoolse voorzieningen en het bereiken van een bredere toegang tot deze zorg voor kinderen van 2 tot 4 jaar.
Naast deze lokale subsidies en regelgevingen is het landelijk ook bezig geweest met het uitwerken van een interbestuurlijk toezichtkader op gemeentelijke taken in de voorschoolse educatie en kinderopvang. Dit toezichtkader, gericht op taken opgenomen in de Wet kinderopvang, de Wet op het primair onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs, is in 2023 geïntroduceerd. Het toezichtkader is bedoeld om de effectiviteit en de kwaliteit van de uitvoering van gemeentelijke taken in het veld van VVE te waarborgen.
In dit artikel worden de lokale en landelijke regelgevingen en toezichtkaders rond VVE beschreven, met een focus op de juridische, financiële en operationele aspecten. Het artikel biedt een overzicht van de toezichtsbevoegdheden, de subsidie- en kwaliteitsregelgeving, en de rol van externe evaluatie en samenwerking in de uitvoering van deze taken.
Juridisch kader en doelgroepdefinities
De basis van de regelgeving rond VVE in Delfzijl is de Wet kinderopvang, waarin de verantwoordelijkheden van de gemeente zijn gedefinieerd. In de gemeente Delfzijl is besloten om subsidie te verlenen aan kinderopvangorganisaties die zich richten op kinderen van 2 tot 3 jaar oud, waarbij de ouders geen aanspraak hebben op kinderopvangtoeslag. Dit is een strategische keuze om kinderen die niet in aanmerking komen voor landelijke subsidie, toch toegang te geven tot voorschoolse educatie.
Daarnaast is de Wet op het primair onderwijs (WPO) van belang, aangezien deze wet de regels vastlegt voor de voor- en vroegschoolse educatie (VVE). Deze wet legt ook de verantwoordelijkheid van de gemeente vast voor het uitvoeren van VVE, in samenwerking met het onderwijssysteem.
De regelgeving in Delfzijl bevat een aantal belangrijke begrippen en definities die essentieel zijn voor het begrijpen van de subsidie- en toezichtregels. Zo wordt een doelgroepkind VVE gedefinieerd als een kind dat gebaat is bij extra ontwikkelingsstimulering, zoals gedefinieerd in het Kwaliteitskader VVE 2019. Dit kader, vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders van Delfzijl, is het uitgangspunt voor de subsidiebeoordeling en de beoordeling van kwaliteit in de VVE-voorzieningen.
De subsidie wordt uitsluitend verleend aan geregistreerde kindercentra, die aan bepaalde kwaliteitscriteria moeten voldoen. Een geregistreerd kindercentrum is een voorschoolse educatieve instelling die geregistreerd staat bij het landelijk register kinderopvang en aan wettelijke eisen voldoet. De ouderbijdrage wordt berekend op basis van de meest recente VNG-tabel voor ouderbijdrage in de peuteropvang. Dit zorgt voor een eerlijke en transparante financiële inpassing in de subsidieberekening.
Subsidiebeleid en financiële regels
De subsidiebeleid in Delfzijl is gericht op het verbeteren van de kwaliteit en toegankelijkheid van de voorschoolse educatie. Dit wordt gerealiseerd door middel van subsidies aan kinderopvangorganisaties die aan de wettelijke en kwaliteitscriteria voldoen. De subsidiebeleid is bepaald door de Algemene subsidieverordening Delfzijl 2017, die een algemeen kader biedt voor de verdeling en toekenning van subsidies in de gemeente.
In de Subsidieregeling Kwaliteit VVE en OAB Delfzijl 2019 is bepaald dat subsidies worden toegekend voor peuteropvang in geregistreerde kindercentra. De subsidie is uitsluitend bedoeld voor kinderen van 2 tot 3 jaar, waarvan de ouders geen aanspraak maken op kinderopvangtoeslag. Dit maakt het beleid specifiek gericht op een bepaalde doelgroep, namelijk kinderen die niet in aanmerking komen voor landelijke financiële ondersteuning.
Daarnaast wordt subsidie verleend voor extra uren voorschoolse educatie (VVE) voor doelgroepkinderen VVE. Deze extra uren zijn bedoeld om kinderen met een taal- of ontwikkelingsachterstand te ondersteunen en hun voorbereiding op het basisonderwijs te verbeteren. De subsidie is hierbij gericht op het bieden van extra ontwikkelingsstimulering aan kinderen die meer aandacht nodig hebben.
De houder van een kinderopvanginstelling is verantwoordelijk voor het aanvragen van subsidies en het naleven van de subsidievoorwaarden. De houder moet zich houden aan de regels van het Kwaliteitskader VVE 2019 en moet regelmatig rapporteren over de uitvoering van de subsidieactiviteiten. Dit omvat de registratie van het aantal kinderen dat subsidie ontvangt, het aantal uren VVE, en de kwaliteit van de educatieve activiteiten.
Kwaliteitskader VVE en evaluatie
Het Kwaliteitskader VVE 2019 is een essentieel instrument in het lokale beleid van Delfzijl. Het kader bevat een reeks criteria die de kwaliteit van de voorschoolse educatie bepalen, zoals de ontwikkelingsgerichte aanpak, veiligheid, betrokkenheid van ouders, en professionaliteit van de werknemers. De criteria zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat kinderen vanaf vroeg leeftijd de nodige ondersteuning krijgen om succesvol in het onderwijssysteem te starten.
De evaluatie van de kwaliteit van VVE-voorzieningen in Delfzijl wordt uitgevoerd door middel van een interne toezichtsactiviteit. Deze activiteit omvat zowel het beoordelen van documentatie als bezoeken aan kindercentra om de praktijk te controleren. De evaluatie is gebaseerd op het onderzoekskader dat is uitgewerkt door de inspectie en beoordeeld door externe partijen, zoals de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), GGD GHOR Nederland, en de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).
De evaluatieactiviteiten zijn bedoeld om te controleren of de kinderopvangorganisaties aan de wettelijke en kwaliteitscriteria voldoen. De evaluatie leidt tot adviezen en aanbevelingen die kunnen leiden tot verbeteringen in de uitvoering van de VVE-voorzieningen. Daarnaast is er een eindrapportage die beschrijft hoe het kwaliteitsbeleid wordt uitgevoerd en of de doelstellingen zijn behaald.
Toezicht op VVE in Delfzijl
Het toezicht op VVE in Delfzijl wordt uitgevoerd door het college van burgemeester en wethouders, in samenwerking met externe partijen zoals de inspectie en GGD. Het toezicht is gericht op het controleren van de kwaliteit van de voorschoolse educatie, het naleven van de wettelijke regels, en het evalueren van de subsidieuitvoering.
Het toezicht in Delfzijl is een interbestuurlijke opdracht, waarbij meerdere partijen betrokken zijn bij de uitvoering. Dit betekent dat het toezicht niet alleen wordt uitgevoerd door de gemeente, maar ook door landelijke instanties zoals de inspectie en ministeries zoals OCW (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) en SZW (Sociale Zaken en Werkgelegenheid). Deze samenwerking is belangrijk om ervoor te zorgen dat de regelgeving en kaders op een consistente en effectieve manier worden uitgevoerd.
In 2023 is een nieuw interbestuurlijk toezichtkader ingevoerd, dat betrekking heeft op gemeentelijke taken in de voorschoolse educatie en kinderopvang. Dit kader is opgesteld in overleg met de ministers van OCW en SZW en is bedoeld om de uitvoering van gemeentelijke taken in het VVE-gebied te verbeteren. Het kader bevat uitgangspunten en werkwijzen voor het toezicht op de kwaliteit van VVE, het naleven van de wettelijke regels, en het beheersen van risico's.
Het toezichtkader 2023 is van kracht vanaf 1 januari 2023 en bevat een reeks visies en doelstellingen voor de uitvoering van toezichtactiviteiten. Het kader is ontworpen om ervoor te zorgen dat gemeenten in het land, waaronder Delfzijl, op een consistente manier toezicht uitoefenen op de VVE-voorzieningen. Het kader is ook bedoeld om ervoor te zorgen dat gemeenten aan wettelijke en kwaliteitscriteria voldoen en dat de kwaliteit van de VVE-voorzieningen verbeterd wordt.
Samenwerking en externe evaluatie
De uitvoering van toezicht en subsidiebeleid in Delfzijl is sterk gebaseerd op samenwerking met externe partijen, zoals de inspectie, GGD, VNG, en DUO. Deze samenwerking is essentieel voor het uitvoeren van evaluaties, het toezicht op kwaliteit, en het verbeteren van de organisatie van VVE-voorzieningen.
In het kader van externe evaluatie zijn diverse evaluaties uitgevoerd met betrokken partijen. Deze evaluaties zijn bedoeld om te controleren of de regelgeving en subsidiebeleid in Delfzijl effectief en efficiënt is. De evaluaties zijn uitgevoerd door externe partijen zoals VNG, GGD GHOR Nederland, en DUO en zijn onderdeel van een visietraject dat in 2020 is gestart.
De evaluaties hebben geleid tot een visie en uitgangspunten voor toezicht en subsidiebeleid, die in het toezichtkader van 2023 zijn verwerkt. Deze visie en uitgangspunten zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat de uitvoering van VVE-voorzieningen op een consistente en kwalitatief goede manier plaatsvindt.
Naast externe evaluaties zijn er ook raadplegingssessies geweest met betrokken partijen, zoals gemeenten, GGD’en, en ministries. Deze sessies zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat de regelgeving en kaders op een praktische en effectieve manier worden uitgevoerd.
Toekomstperspectieven en evaluatiecyclus
Het toezicht en subsidiebeleid in Delfzijl is een dynamisch proces, dat zich ontwikkelt in reactie op veranderingen in de regelgeving, de samenleving, en de beleidsdoelstellingen. De evaluatiecyclus van het toezichtkader is een belangrijk onderdeel van deze ontwikkeling. Het kader wordt periodiek geëvalueerd om ervoor te zorgen dat het effectief en actueel blijft. De evaluatie wordt uitgevoerd in overleg met externe partijen en betrokken gemeenten en leidt tot mogelijke aanpassingen van het kader.
De eerste evaluatie van het toezichtkader is voor 1 januari 2022 afgerond. Deze evaluatie is een onderdeel van een vierjarige cyclus, die eindigt in 2026. Gedurende deze cyclus worden ervaringen met het kader en ontwikkelingen in de samenleving en in het beleid geëvalueerd. Deze evaluatie kan leiden tot aanpassingen of uitbreidingen van het kader.
Daarnaast wordt er regelmatig contact gehouden met gemeenten over het toezichtkader en de ervaringen met de uitvoering. Dit contact is bedoeld om ervoor te zorgen dat gemeenten feedback kunnen geven en dat het kader verbeteringen kan ondergaan.
Conclusie
De regelgeving en toezichtactiviteiten rond voorschoolse educatie (VVE) in Delfzijl zijn ontworpen om de kwaliteit van de voorschoolse voorzieningen te verbeteren en meer kinderen toegang te geven tot een hoogwaardige VVE. De lokale subsidiebeleid, zoals vastgelegd in de Subsidieregeling Kwaliteit VVE en OAB Delfzijl 2019, is gericht op het ondersteunen van kinderen die geen aanspraak maken op kinderopvangtoeslag. Daarnaast is het Kwaliteitskader VVE 2019 het uitgangspunt voor de beoordeling van de kwaliteit van VVE-voorzieningen in Delfzijl.
Het interbestuurlijk toezichtkader van 2023 is een landelijke aanvulling op de lokale regelgeving en is bedoeld om ervoor te zorgen dat gemeenten, waaronder Delfzijl, op een consistente en effectieve manier toezicht uitoefenen op de uitvoering van VVE-voorzieningen. Het kader is ontworpen om ervoor te zorgen dat gemeenten aan wettelijke en kwaliteitscriteria voldoen en dat de kwaliteit van de VVE-voorzieningen verbeterd wordt.
De samenwerking met externe partijen, zoals de inspectie, GGD, VNG, en DUO, is essentieel voor het uitvoeren van evaluaties, het toezicht op kwaliteit, en het verbeteren van de organisatie van VVE-voorzieningen. De evaluatiecyclus van het toezichtkader is een belangrijk onderdeel van het proces en zorgt ervoor dat het kader actueel en effectief blijft.
In de toekomst is het toezicht en subsidiebeleid in Delfzijl voornamelijk gericht op het verbeteren van de kwaliteit van de VVE-voorzieningen, het vergroten van de toegang tot deze voorzieningen, en het verhogen van de betrokkenheid van ouders bij de voorschoolse educatie. De interbestuurlijke samenwerking en het toezichtkader van 2023 zijn essentieel voor het bereiken van deze doelstellingen.