Inleiding
De uitbreiding van de voorschoolse educatie (VVE) van 3 naar 4 uur per dag is een maatregel die in recente jaren steeds meer aandacht krijgt binnen het onderwijsbeleid van gemeenten in Nederland. Voorschoolse educatie richt zich op kinderen van 2,5 tot 4 jaar en heeft als doel de voorbereiding op het primair onderwijs te versterken, met een speciale focus op taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling. In de context van dit artikel wordt ingegaan op de juridische basis van deze uitbreiding, de praktijkuitvoering ervan, de impact op kinderontwikkeling en de financiële aspecten die hiermee gepaard gaan.
De beschikbare bronnen tonen aan dat de uitbreiding van het VVE-arrangement van 3 naar 4 uur per dag niet alleen gericht is op het verhogen van de deelname, maar ook op het verbeteren van de kwaliteit van de zorg voor jonge kinderen. Dit artikel biedt een overzicht van de relevante regelgeving, praktijkrichtlijnen en uitvoeringsaspecten van deze uitbreiding, op basis van de informatie die expliciet in de bronnen is vermeld.
Juridische basis van de uitbreiding
De juridische basis voor de uitbreiding van de voorschoolse educatie naar 4 uur per dag wordt voornamelijk bepaald door subsidieverordeningen die lokaal worden vastgesteld, zoals de subsidieverordening van de gemeente Losser. Deze subsidieverordening stelt dat een VVE-arrangement minimaal 16 uur per week moet bestaan, verdeeld over minimaal 4 verschillende weekdagen en gedurende tenminste 40 weken per jaar.
Concreet betekent dit dat een VVE-arrangement meestal bestaat uit 4 dagdelen van 4 uur. Ouders kunnen voor een 4e dagdeel kiezen, mits het programma dat aangeboden wordt, daarvoor geschikt is. Dit is vooral van belang voor kinderen met een VVE-indicatie, aangezien voor hen het volledige programma – 16 uur per week – wordt aangeraden om de ontwikkeling van het kind te ondersteunen.
Het college van burgemeester en wethouders beslist over subsidieaanvragen voor VVE-arrangementen, conform artikel 2 van de subsidieverordening. Daarmee ligt de regie van de uitvoering bij de gemeente, wat betekent dat lokale beleidskeuzes en praktijkrichtlijnen een belangrijke rol spelen in de implementatie van de uitbreiding.
Uitvoering van de uitbreiding in de praktijk
De praktijkuitvoering van de uitbreiding van het VVE-arrangement naar 4 uur per dag houdt meerdere aspecten in. Enerzijds gaat het om de aanpassing van het schema van de kinderopvanglocaties, anderzijds om de communicatie met ouders en het aanbod van extra faciliteiten.
Aanmelding en participatie
Ouders die een VVE-brief hebben kunnen hun kind aanmelden bij een van de locaties die voorschoolse educatie aanbieden. De aanmeldprocedure is eenvoudig en kost niets. Ouders moeten in de opmerkingen aangeven dat hun kind een VVE-brief heeft. Wanneer er plek is, ontvangen ze een bevestiging via e-mail. Het is belangrijk dat ouders binnen 6 dagen reageren, omdat anders de plek weer vrijkomt.
In de praktijk wordt vaak gekozen voor 4 dagdelen van 4 uur, omdat dit het kind het meeste oplevert in termen van ontwikkeling. Echter, ouders kunnen ook kiezen voor minder uren, mits dit in overleg met de instelling gebeurt. De minimumaangeboden is 2 keer 4 uur per week. Voor kinderen met een VVE-indicatie wordt echter aangeraden om de volledige 16 uur per week te volgen, in combinatie met een op VVE gericht programma voor ouders.
Faciliteiten en programma’s
De uitbreiding van het VVE-arrangement naar 4 uur per dag vereist niet alleen een aanpassing van het schema, maar ook van het programma dat wordt aangeboden. De uren moeten zinvol en gestructureerd zijn om de ontwikkeling van het kind te stimuleren. In de praktijk betekent dit dat er extra activiteiten worden ingevoerd, zoals extra leesuren, motorische oefeningen of sociaal-emotionele begeleiding.
Daarnaast is het belangrijk dat de instellingen de kwaliteit van de zorg behouden bij de uitbreiding van het programma. Hierin speelt de hbo’er als VVE-coach een rol. Deze medewerker wordt ingezet om pedagogisch medewerkers te coachen en te begeleiden bij het opbrengstbewust werken in de groepen. De beschikbaarheid van de VVE-coach is gemiddeld 100 uur per schooljaar per groep, vooral in groepen met veel VVE-kinderen.
Financiële aspecten van de uitbreiding
De uitbreiding van het VVE-arrangement naar 4 uur per dag heeft ook financiële gevolgen zowel voor de gemeente als voor de ouders. De beschikbare gegevens tonen aan dat ouders een ouderbijdrage betalen, afhankelijk van hun inkomenssituatie. Echter, deze bijdrage kan verlaagd worden door het gebruik van de Wet kinderopvangtoeslag (WKO), die voor een groot deel van de kosten kan worden afgelost.
Subsidie en uitvoeringskosten
De gemeente Losser verhoogt het beschikbare geld om het aanbod van voorschoolse educatie te verhogen. Vanaf 2020 biedt de gemeente 960 uur voorschoolse educatie aan doelgroepkinderen over 1,5 jaar, wat gemiddeld neerkomt op 16 uur per week. Dit is een toename ten opzichte van de vorige situatie, waarin 10 uur per week werd aangeboden.
De uitvoeringskosten van VVE zijn afhankelijk van het aantal kinderen dat gebruik maakt van de WKO. Hoe meer kinderen aan de WKO voldoen, hoe minder de gemeente zelf hoeft te betalen, omdat de meerkosten voor VVE bovenop de WKO worden gedeeltelijk gedekt. Dit betekent dat de financiële impact voor de gemeente varieert afhankelijk van het aantal ouders dat in aanmerking komt voor deze toeslag.
Aanvragen van subsidie
Kindercentra kunnen voor ouders de VVE-subsidie aanvragen, mits het programma goedgekeurd is. In uitzonderlijke gevallen kan een kindercentrum buiten de gemeente ook recht hebben op subsidie, bijvoorbeeld wanneer een ouder vanwege werk het kind heeft geplaatst bij een opvanglocatie in een andere gemeente. In dat geval wordt bekeken welk deel van de activiteiten subsidievatbaar is.
Impact op kinderontwikkeling
De uitbreiding van het VVE-arrangement naar 4 uur per dag heeft een directe impact op de kinderontwikkeling. De beschikbare bronnen benadrukken dat observatie en registratie een belangrijke rol spelen bij het meten van de opbrengsten van het programma. Deze opbrengsten kunnen worden vertaald naar groepsniveau en worden gebruikt om de kwaliteit van het VVE-programma te verbeteren.
Ontwikkeling van peuters
Voorschoolse educatie is gericht op kinderen van 2,5 tot 4 jaar en beoogt de voorbereiding op het primair onderwijs te versterken. De uitbreiding van het programma naar 4 uur per dag geeft kinderen meer tijd om zich te ontwikkelen in het belang van taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele vaardigheden.
Ouders worden uitgenodigd om actief betrokken te zijn bij het programma. Zo worden ze uitgenodigd voor gesprekken over de ontwikkeling van hun kind en worden er spelletjes aangeraden die thuis worden gespeeld. Dit zorgt voor een verlenging van het leerproces buiten de instelling en draagt bij aan de continuïteit van de ontwikkeling.
Kwaliteitsverbetering door coach en VIB
De hbo’er als VVE-coach speelt een centrale rol in de kwaliteitsverbetering van het VVE-programma. Deze medewerker coacht pedagogisch medewerkers om planmatiger en zelfstandiger te werken. Daardoor kan meer aandacht worden besteed aan het opbrengstbewust werken in de groepen.
Daarnaast wordt Video Interactie Begeleiding (VIB) ingezet als ondersteunende maatregel. Uit onderzoek is gebleken dat de combinatie van coaching en VIB het effect nog verder vergroot. Deze benadering kan zowel gericht zijn op individuele ontwikkeling van pedagogisch medewerkers als op teamleren.
Conclusie
De uitbreiding van het VVE-arrangement van 3 naar 4 uur per dag is een maatregel die zowel juridisch als praktisch goed ingebed is in de huidige regelgeving. Deze uitbreiding draagt bij aan een betere voorbereiding van jonge kinderen op het primair onderwijs en versterkt hun ontwikkeling in belangrijke domeinen zoals taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele vaardigheden.
De juridische basis voor deze uitbreiding ligt in lokaal geldende subsidieverordeningen, zoals die van de gemeente Losser. Deze subsidie is afhankelijk van het aantal uren dat wordt aangeboden en het aantal dagen dat wordt ingevuld. De uitvoeringsaspecten worden bepaald door lokale instellingen en de beschikbaarheid van faciliteiten.
Financieel gezien is de uitbreiding van het VVE-arrangement mogelijk gemaakt door subsidies die worden verstrekt via de WKO en lokale aanvullende programma’s. De uitvoeringskosten zijn afhankelijk van het aantal ouders dat aan de WKO voldoet, wat betekent dat de financiële impact voor de gemeente varieert per jaar en per locatie.
Op het vlak van kinderontwikkeling leidt de uitbreiding tot een grotere deelname en verbetering van het kwaliteitsniveau van de zorg. De hbo’er als VVE-coach en de toepassing van VIB spelen een belangrijke rol in deze verbetering. De combinatie van coaching en VIB heeft zich bewezen in recent onderzoek en draagt bij aan het professionele ontwikkelingsproces van pedagogisch medewerkers.
In de toekomst is het wenselijk om de uitbreiding van VVE-arrangementen verder te onderbouwen met onderzoek en praktijkgerichte evaluaties. Dit zal helpen om te bepalen welke aspecten van de uitbreiding het meest effectief zijn en hoe ze verder kunnen worden ingezet om jonge kinderen en hun ouders te ondersteunen in hun ontwikkeling en voorbereiding op het basisonderwijs.