Inleiding
Het gebruik van zonneschermen is tegenwoordig een veelvoorkomende praktijk in de woningbouwsector, zowel voor particuliere eigenaren als in woningbouwverenigingen (WvE’s). Zonneschermen kunnen zowel esthetisch als functioneel zijn, maar hun aanleg en gebruik zijn onderworpen aan een reeks regelgeving, waaronder het Verordening Bouwbesluit, de lokale regelgeving en de algemene woningeigenaarswetgeving. In sommige gevallen kan het aanbrengen van een zonnescherm onrechtmatig zijn, bijvoorbeeld zonder de benodigde vergunning of in strijd met de huisregels van de woningbouwvereniging.
Een veelvoorkomende vraag die daarmee gepaard gaat is die van verjaring. Verjaring betekent dat juridische aansprakelijkheid op een bepaalde tijd na de feitelijke daad of het feitelijke verzuim verloren gaat. Dit artikel onderzoekt de juridische aspecten van het onrechtmatig aanbrengen van zonneschermen, met een nadruk op de verjaringstermijn en de toepassing in de praktijk van woningbouwverenigingen.
Juridische kaders
1. Verordening Bouwbesluit en zonneschermen
De lokale regelgeving en het Bouwbesluit leggen beperkingen op aan het aanbrengen van constructies op of boven de openbare weg. Zo staat in artikel 2.12 van de lokale regelgeving dat het verboden is om zonneschermen te plaatsen zonder dat bepaalde voorwaarden zijn vervuld. De bepalingen zijn onder andere gericht op veiligheid, doelmatig gebruik van de weg en belemmering van het onderhoud.
Zonneschermen moeten voldoen aan eisen betreffende hoogte, afstand tot de rijbaan en afstand tot de gevel. Bijvoorbeeld moet geen onderdeel van het scherm zich minder dan 0,5 meter van de rijbaan bevinden, en het scherm mag niet verder dan 1,5 meter buiten de opgaande gevel reiken. Deze eisen zijn bedoeld om hinder of gevaar te voorkomen.
Deze juridische kaders zijn van toepassing op de openbare weg. In de context van woningbouwverenigingen, waar de eigendom vaak gedeeltelijk collectief is, kunnen daarnaast de huisregels en de statuten van de WvE een rol spelen. Bijvoorbeeld kan het aanbrengen van een zonnescherm in strijd zijn met de algemene regels van de WvE of het statuut van de woningbouwvereniging.
2. Verjaring in de civiele rechtswetgeving
Volgens het Algemene Deed van Obligaties (AOG) geldt in de civiele rechtswetgeving een verjaringstermijn van vijf jaar, tenzij anders is bepaald. Dit betekent dat een juridisch aansprakelijkheid verjart na vijf jaar sinds de feitelijke daad of het feitelijke verzuim. In de praktijk kan dit bijvoorbeeld het geval zijn bij schadeclaims of verzoeken tot verwijdering van onrechtmatig aan gebrachte zonneschermen.
In het kader van woningbouwverenigingen kan verjaring ook van toepassing zijn op aansprakelijkheid van individuele eigenaren of huurders die een zonnescherm hebben aan gebracht zonder de benodigde toestemming of vergunning. Echter, verjaring is geen automatische procedure en moet worden aangegaan via de rechtspraak. Daarom is het belangrijk om juridische actie te ondernemen binnen de verjaringstermijn.
3. Verjaring en woningbouwverenigingen
In de context van woningbouwverenigingen (WvE’s) is het onrechtmatig aanbrengen van zonneschermen vaak verbonden aan het statuut en de huisregels. De juridische aansprakelijkheid voor het aanbrengen van zonneschermen zonder toestemming of vergunning kan worden aangegaan door de WvE of door individuele eigenaren.
Hoewel de verjaringstermijn in de civiele rechtswetgeving algemeen vijf jaar is, zijn er ook specifieke bepalingen in de woningeigenaarswetgeving die van toepassing kunnen zijn. Bijvoorbeeld kan het verzoek tot verwijdering van een zonnescherm op grond van het statuut of de huisregels binnen een bepaalde termijn moeten worden gedaan. Of, als het zonnescherm schade veroorzaakt aan de openbare weg of het stadsbeeld, kan ook een verzoek tot verwijdering worden ingediend bij de gemeente of de politie.
Praktijkvoorbeelden en uitvoering
1. Onrechtmatig aanbrengen van zonneschermen
Een veelvoorkomend geval is wanneer een zonnescherm zonder de benodigde vergunning is aangebracht. In dergelijke gevallen kan de woningbouwvereniging of de gemeente een verzoek tot verwijdering indienen. Bijvoorbeeld kan het zonnescherm onveilig zijn, zoals wanneer het boven de voetgangerszone hangt op minder dan de vereiste 2,2 meter of te dicht bij de rijbaan is geplaatst.
In praktijkvoorbeelden is het gebeurd dat woningbouwverenigingen jarenlang geen actie hebben ondernomen tegen onrechtmatig aan gebrachte zonneschermen. Pas na verloop van tijd, bijvoorbeeld bij een verkoop of overname, is het probleem aan het licht gekomen. In dergelijke gevallen kan de verjaring een rol spelen, omdat de juridische aansprakelijkheid na vijf jaar kan verjaren.
Een ander voorbeeld is wanneer een zonnescherm is aangebracht in strijd met de huisregels of het statuut van de woningbouwvereniging. Bijvoorbeeld kan het statuut bepalen dat zonneschermen alleen mogen worden aangebracht met een stem van de raad van toezicht of na goedkeuring door de eigenaarsvergadering. In dergelijke gevallen kan de juridische aansprakelijkheid ook verjaren na vijf jaar.
2. Aansprakelijkheid bij schade
In sommige gevallen kan het onrechtmatig aanbrengen van een zonnescherm leiden tot schade. Bijvoorbeeld kan een zonnescherm instorten en schade veroorzaken aan personen of goederen. In dergelijke gevallen kan de aansprakelijkheid worden aangegaan via een schadeprocedure.
Een belangrijk aspect is of de verjaringstermijn is verstreken. Als de schade bijvoorbeeld is veroorzaakt in 2020 en pas in 2025 wordt aangegaan, is de verjaringstermijn verstreken. In dat geval kan de aansprakelijkheid niet meer worden ingeschakeld, tenzij er een reden is voor verjaringshervatting, zoals een herstart van de verjaringstermijn door een nieuw gebeurtenis of feit.
Verjaringshervatting
In bepaalde gevallen kan de verjaringstermijn worden herstart. Dit kan gebeuren bijvoorbeeld als er sprake is van een nieuwe schadegebeurtenis, een nieuwe feituele daad of een nieuwe juridische situatie. In de praktijk kan dit het geval zijn bij herhaalde schadegebeurtenissen of bij een herstart van een juridische procedure.
In het kader van woningbouwverenigingen kan verjaringshervatting ook optreden bij een nieuwe aansprakelijkheid. Bijvoorbeeld kan het onrechtmatig aanbrengen van een zonnescherm in 2020 worden gevolgd door een nieuwe schadegebeurtenis in 2022. In dat geval kan de verjaringstermijn worden herstart, zodat de aansprakelijkheid kan worden ingeschakeld in 2025.
Verjaring en verkoop van woningen
Een belangrijk aspect bij verjaring is de rol die de verkoop van woningen kan spelen. Bij de verkoop van een woning wordt vaak een overname- of meeneminglijst opgesteld. Deze lijst bevat een overzicht van de zaken die met de woning mee gaan of achterblijven. Zonneschermen zijn hierin een veelvoorkomend item, aangezien ze vaak dure investeringen zijn.
In de praktijk is het gebeurd dat kopers niet hebben opgemerkt dat een zonnescherm op de meeneminglijst staat. Na de verkoop bleek pas dat het zonnescherm onrechtmatig was aangebracht. In dergelijke gevallen kan de verjaring een rol spelen, omdat de aansprakelijkheid voor het onrechtmatig aanbrengen van het zonnescherm na vijf jaar kan verjaren.
Het is daarom belangrijk dat bij de verkoop van een woning de juridische status van zonneschermen en andere constructies duidelijk is. Als het zonnescherm onrechtmatig is aangebracht, kan de verkoop niet worden gesloten zonder dat het probleem is opgelost.
Verjaring en verplichte toestemming
Een ander juridisch aspect is het verzoek om toestemming voor het aanbrengen van een zonnescherm. In sommige gevallen is toestemming van de woningbouwvereniging of van de gemeente verplicht. Als het zonnescherm is aangebracht zonder de benodigde toestemming, kan de aansprakelijkheid worden ingeschakeld.
Een belangrijk punt is of de verjaringstermijn is verstreken. Als het zonnescherm bijvoorbeeld in 2019 is aangebracht en de verkoop in 2025 plaatsvindt, is de verjaringstermijn verstreken. In dat geval kan de aansprakelijkheid niet meer worden ingeschakeld, tenzij er sprake is van verjaringshervatting.
Verjaring en verzoek tot verwijdering
Een verzoek tot verwijdering van een zonnescherm kan worden ingediend bij de woningbouwvereniging of bij de gemeente. In de praktijk is het gebeurd dat woningbouwverenigingen jarenlang geen actie hebben ondernomen tegen onrechtmatig aan gebrachte zonneschermen. Pas na verloop van tijd is het probleem aan het licht gekomen, waarna de verjaringstermijn verstreken was.
In dergelijke gevallen kan het verzoek tot verwijdering niet meer worden ingeschakeld, tenzij er sprake is van verjaringshervatting. Het is daarom belangrijk dat woningbouwverenigingen actief zijn bij het opsporen en oplossen van problemen met zonneschermen.
Verjaring en juridische procedure
Een juridische procedure kan worden aangegaan bij de rechter om de aansprakelijkheid voor het onrechtmatig aanbrengen van een zonnescherm in te schakelen. In de praktijk is het gebeurd dat woningbouwverenigingen of individuele eigenaren een juridische procedure hebben aangegaan om een zonnescherm te laten verwijderen.
Een belangrijk aspect is of de verjaringstermijn is verstreken. Als de verjaringstermijn is verstreken, kan de aansprakelijkheid niet meer worden ingeschakeld. In dat geval kan de procedure niet meer worden aangegaan, tenzij er sprake is van verjaringshervatting.
Conclusie
Het onrechtmatig aanbrengen van zonneschermen kan juridische aansprakelijkheid met zich meebrengen. In de civiele rechtswetgeving geldt een verjaringstermijn van vijf jaar, tenzij anders is bepaald. Deze termijn kan worden verstreken, waardoor de aansprakelijkheid niet meer kan worden ingeschakeld. In de praktijk is het belangrijk om actief te zijn bij het opsporen en oplossen van problemen met zonneschermen, zodat juridische actie kan worden ondernomen binnen de verjaringstermijn.
In de context van woningbouwverenigingen spelen de statuten, de huisregels en de lokale regelgeving een belangrijke rol. Het is belangrijk dat woningbouwverenigingen actief zijn bij het opsporen en oplossen van problemen met zonneschermen, zodat juridische actie kan worden ondernomen binnen de verjaringstermijn. In de praktijk is het gebeurd dat woningbouwverenigingen jarenlang geen actie hebben ondernomen tegen onrechtmatig aan gebrachte zonneschermen, waarna de verjaringstermijn verstreken was.
In het kader van de verkoop van woningen is het belangrijk dat de juridische status van zonneschermen en andere constructies duidelijk is. Als het zonnescherm onrechtmatig is aangebracht, kan de verkoop niet worden gesloten zonder dat het probleem is opgelost. In dergelijke gevallen kan de verjaring een rol spelen, omdat de aansprakelijkheid voor het onrechtmatig aanbrengen van het zonnescherm na vijf jaar kan verjaren.
Het is daarom belangrijk dat woningbouwverenigingen, individuele eigenaren en kopers actief zijn bij het opsporen en oplossen van problemen met zonneschermen, zodat juridische actie kan worden ondernomen binnen de verjaringstermijn.