Inleiding
In de loop van de afgelopen decennia heeft Rijswijk zich ontwikkeld van een traditioneel woon- en bedrijventerrein in de regio Den Haag naar een modern, duurzame en multifunctioneel stadsdeel. Deze transformatie is het resultaat van strategische beleidslijnen, fysieke en sociale ontwikkelingen, en een sterke focus op duurzaamheid en leefbaarheid. Een van de meest opvallende ontwikkelingen is de realisatie van RijswijkBuiten, een duurzame nieuwbouwwijk die zich uitstrekt tussen het centrum van Rijswijk en Delft aan de zuidkant van de A4. In deze wijk, die ontstaan is op een voormalig glastuinbouwgebied, worden tot 2030 meer dan 3.500 woningen gerealiseerd in de deelgebieden Sion, Parkrijk en Pasgeld.
Deze artikel geeft een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen in RijswijkBuiten, waarbij aandacht wordt besteed aan de fysieke en sociale leefomgeving, de duurzame aanpak, de rol van groene ruimtes en de verkeersplanning. Daarnaast worden actuele ontwikkelingen in de stadscentra en de transformatie van bestaande bedrijventerreinen besproken, zoals het bedrijventerrein ’t Haantje en het Vervoerscentrum Vrijenban. Het artikel richt zich vooral op de juridische en technische kaders die van invloed zijn op deze ontwikkelingen, evenals de rol van openbare ruimte en bereikbaarheid.
RijswijkBuiten: Een duurzame wijk in de maak
De ontwikkeling van RijswijkBuiten is een centraal bouwproject in de ruimtelijke planningsvisie van de gemeente Rijswijk. Sinds 2013 werkt de gemeente samen met ontwikkelaars aan de bouw van deze wijk, die op lange termijn een essentieel onderdeel van het stadsbeeld en de infrastructuur van Rijswijk zal worden. De wijk is gelegen op een voormalig glastuinbouwgebied en wordt uitgevoerd in drie deelgebieden: Sion, Parkrijk en Pasgeld.
Deze deelgebieden zijn specifiek ontworpen om te voldoen aan de doelstellingen van duurzaam wonen, groene ruimte en leefbaarheid. De woningen die in RijswijkBuiten worden gebouwd, zijn gebaseerd op de principes van energie-efficiëntie, duurzame materialen en een goede inrichting van openbare en woonruimte. Daarnaast worden er aandachtspunten gecreëerd voor recreatie, voetgangers- en fietsverbindingen en voorzieningen die gericht zijn op zowel inwoners als recreanten.
Duurzame bouwmethoden en materialen
De bouw van woningen in RijswijkBuiten volgt een duurzame aanpak die aansluit bij nationale en regionale doelstellingen voor klimaatmaatregelen en energiebesparing. De woningen worden gebouwd met energie-efficiënte materialen, zoals zonnewellen, isolatielagen van hoge kwaliteit en het gebruik van duurzame houtsoorten. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan het hergebruik van grondstoffen en het minimaliseren van bouwafval. Dit sluit aan bij de bredere visie van de gemeente op circulaire bouwpraktijken.
De energieopwekking in de wijk wordt gedeeltelijk verzorgd door zonnepanelen op daken en eventueel door aansluiting op een regionale warmtenet. Deze aanpak bevat de energiekosten voor inwoners en draagt bij aan een vermindering van CO₂-uitstoot op gemeentelijk niveau.
Groene ruimte en openbare verblijfplekken
Een van de kernprincipes van de ontwikkeling van RijswijkBuiten is het creëren van een groene wijk met aantrekkelijke openbare ruimtes. De wijk is ontworpen als een parkachtige wijk, waarin woningen, groen en recreatiefuncties samenwerken om een leefbaar en aantrekkelijk milieu te creëren. De openbare ruimte is centraal in de ontwikkeling en wordt uitgevoerd met aandacht voor duurzame waterbeheer, biodiversiteit en toegankelijkheid.
Daarnaast worden er nieuwe openbare verblijfsplekken gecreëerd, zoals parken, speelplaatsen en zitplaatsen, waarbij de aandacht ligt op het creëren van een veilig, toegankelijk en aantrekkelijk milieu. Deze ruimtes zijn ontworpen zodat zij zowel functioneel als esthetisch aantrekkelijk zijn, en zodat zij kunnen dienen als ontmoetingsplekken voor inwoners van verschillende leeftijden.
Verkeer en bereikbaarheid
De bereikbaarheid van RijswijkBuiten is een belangrijk aandachtspunt in de planningsvisie. Aangezien de wijk tussen Rijswijk en Delft ligt, wordt er een aandachtspunt gemaakt voor de verkeersinfrastructuur, met name voor fietsers en voetgangers. Een nieuwe oost-westverbinding voor voetgangers en fietsers is ontworpen om de wijk en het stadscentrum te verbinden, waardoor de bereikbaarheid van de wijk wordt vergroot en het verkeer op de Prinses Beatrixlaan wordt verminderd.
Daarnaast wordt aandacht besteed aan de verkeersstroom op de A4, die grenst aan de wijk. Het Vervoerscentrum Vrijenban speelt een rol in de logistieke functies van de regio, en is uitgevoerd met een goede verbinding met de A13. Het gebied is ontworpen met aandacht voor het voorkomen van hinder van bestemmingsverkeer op het omliggende gebied.
Transformatie van bestaande bedrijventerreinen
Naast de realisatie van RijswijkBuiten speelt de transformatie van bestaande bedrijventerreinen een belangrijke rol in de ruimtelijke planningsvisie van Rijswijk. Deze transformatie is een gevolg van veranderende economische en demografische trends, en richt zich op het creëren van nieuwe woningbouw, groene functies en multifunctionele gebieden.
’t Haantje: Van glastuinbouwgebied naar groene wijk
’t Haantje is een voorbeeld van een bedrijventerrein dat transformatie ondergaat naar een duurzame wijk. Dit voormalige glastuinbouwgebied is ontworpen als een groene wijk met woningen, bedrijven en recreatiefuncties. Het terrein is het enige in Rijswijk waar vrije bouwkavels beschikbaar zijn, en het type bedrijven dat er gevestigd wordt is niet van tevoren vastgelegd. Hierdoor biedt het terrein ruimte aan klein- en middelgrote bedrijven, die meestal flexibel zijn in hun activiteiten.
De bedrijvigheid op de Heulweg is divers, met activiteiten uit de industrie, bouwbedrijven en zakelijke diensten. De bereikbaarheid van dit gebied is relatief goed, ondanks de afgeschermde ligging. Het terrein ligt direct naast de toekomstig te herontwikkelen TNO-locatie, waardoor er kansen zijn voor samenwerking en innovatie.
Vervoerscentrum Vrijenban: Logistieke functies en bereikbaarheid
Het Vervoerscentrum Vrijenban speelt een belangrijke rol in de logistieke functies van de regio. Het centrum is goed verbonden met de A13, wat het geschikt maakt voor logistieke activiteiten zonder dat bestemmingsverkeer te veel hinder veroorzaakt voor het omliggende gebied. De bereikbaarheid van het centrum is een belangrijk aandachtspunt in de planningsvisie, omdat het centrum een essentieel onderdeel is van de verkeersinfrastructuur in Rijswijk.
Hoewel het Vervoerscentrum Vrijenban niet het uiterlijk heeft van een modern bedrijventerrein, functioneert het vanuit een ruimtelijk-economisch perspectief nog naar behoren. De gemeente en ontwikkelaars werken samen aan de toekomstige ontwikkeling van het gebied, waarbij aandacht wordt besteed aan duurzaamheid, bereikbaarheid en multifunctionaliteit.
Stadscentra en de transformatie van openbare ruimte
De ontwikkeling van RijswijkBuiten wordt gesteund door de transformatie van bestaande stadscentra, zoals Oud-Rijswijk en Bogaard. Deze centra zijn historische delen van de stad die in de loop van de jaren zijn uitgebreid en modern gemaakt, maar waar ook uitdagingen zijn op het gebied van leefbaarheid, bereikbaarheid en groene ruimte.
Oud-Rijswijk: Een recreatief centrum met historisch karakter
Oud-Rijswijk is een historisch centrum dat zich uitstrekt langs de Rijksweg. Het centrum is gekenmerkt door een mix van winkels, horeca en overige voorzieningen. In de afgelopen jaren is er sprake van een toename van recreatieve bezoekers, vooral vanwege de woningbouwontwikkelingen in de Binckhorst. De gemeente positioneert Oud-Rijswijk als een recreatief centrum en als een dorpscentrum voor de gemeente. Het historische karakter en de eigen identiteit van het centrum zijn essentiële aandachtspunten in de planningsvisie.
Een van de uitdagingen die in Oud-Rijswijk worden genoemd, is de verspreiding van de horeca over het gebied. De concentratie van avondhoreca bij de kerk leidt tot een doods beeld overdag. Daarnaast is het belangrijk om een aaneengesloten winkel- en voorzieningsfront te behouden, zodat het centrum levendig en aantrekkelijk blijft. De Functionele Zonering speelt een rol in deze uitdaging, omdat ze belemmert op het behoud van een cohesief winkel- en voorzieningsfront.
Bogaard stadscentrum: Groene openbare ruimte en verblijfsplekken
Bogaard is een centraal stadsdeel in Rijswijk dat in de loop van de jaren is uitgebreid en modern gemaakt. De woontoren De Generaal is al opgeleverd, en het Bogaardplein is heringericht tot een groene en aantrekkelijke verblijfsruimte. Daarnaast is de woontoren The Minister onlangs opgeleverd, en is de transformatie van Markenlaan 5 nagenoeg afgerond.
Een belangrijk uitgangspunt bij de herontwikkeling van het gebied is het creëren van groene openbare ruimtes. De gemeente wil dat de openbare ruimte groener en attractiever wordt ingericht, met aandacht voor nieuwe openbare verblijfsplekken en verbindingen voor voetgangers en fietsers. De Prinses Beatrixlaan is een belangrijke locatie voor deze transformatie, omdat hier door verlegging van de rijbaan een ontwikkelstrook kan ontstaan die ruimte biedt voor nieuwbouw. Deze ontwikkeling kan gepaard gaan met een kwaliteitsverbetering en vergroening van de Prinses Beatrixlaan.
Duurzaamheid in bestaande woonwijken
Naast de realisatie van nieuwe wijkontwikkelingen speelt de verduurzaming van bestaande woonwijken een belangrijke rol in de planningsvisie van de gemeente. De vooroorlogse en vroeg-naoorlogse woonwijken in Rijswijk stellen uitdagingen op het gebied van leefbaarheid, energie-efficiëntie en woonkwaliteit.
Vooroorlogse en vroeg-naoorlogse woonwijken
De vooroorlogse woonwijken in Rijswijk zijn gekenmerkt door smalle straten en een hoge druk op de openbare ruimte. In deze wijken zijn er uitdagingen op het gebied van speelplekken voor kinderen, gedeelde straten voor auto’s en fietsen, smalle trottoirs en ruimte voor het parkeren van fietsen en auto’s. De beperkte ruimte maakt het moeilijk om alle functies op te nemen, wat leidt tot druk op de openbare ruimte en een beperkte leefbaarheid.
De vroeg-naoorlogse woonwijken in Rijswijk zijn gekenmerkt door opgaven op het gebied van verduurzaming, woonkwaliteit en wonen met zorg. Deze wijken zijn in de jaren ’50 en ’60 gebouwd en zijn ontworpen voor een bepaalde leefstijl en demografische situatie. Tegenwoordig zijn deze wijken niet meer volledig afgestemd op de huidige behoeften van inwoners, wat leidt tot uitdagingen op het gebied van energie-efficiëntie, comfort en toegankelijkheid.
Nieuwe wijken en Vinex-periode
In vergelijking met de vooroorlogse en vroeg-naoorlogse wijken zijn de wijken die zijn gebouwd in de Vinex-periode (vanaf de jaren ’90) gekenmerkt door een gevarieerdere bouwstijl en een hogere focus op duurzaamheid. Wijken zoals Strijp en Eikelenburg zijn ontworpen met aandacht voor energie-efficiëntie, groene ruimte en multifunctionaliteit. Deze wijken zijn ontworpen om aan de behoeften van toekomstige inwoners te voldoen, en zijn in dit opzicht een voorbeeld voor de toekomstige wijkontwikkelingen in Rijswijk.
Conclusie
De ontwikkeling van RijswijkBuiten en de transformatie van bestaande stadscentra en bedrijventerreinen vormen de kern van de ruimtelijke planningsvisie van de gemeente Rijswijk. Deze visie is gericht op duurzaam wonen, leefbaarheid, groene ruimte en bereikbaarheid. De gemeente werkt samen met ontwikkelaars, woningcorporaties en andere betrokken partijen om deze visie te realiseren.
De duurzame aanpak van de woningbouw in RijswijkBuiten, met energie-efficiënte materialen, groene ruimte en multifunctionaliteit, is een voorbeeld van hoe woningbouw en duurzaamheid samengaan. De transformatie van bestaande bedrijventerreinen, zoals ’t Haantje en het Vervoerscentrum Vrijenban, biedt kansen voor nieuwe woningbouw, groene functies en logistieke activiteiten. De herontwikkeling van stadscentra zoals Oud-Rijswijk en Bogaard is gericht op het creëren van aantrekkelijke openbare ruimtes en het behoud van historisch karakter.
De gemeente Rijswijk heeft een duidelijke visie op de toekomst van de fysieke leefomgeving, die niet los te zien is van de sociale leefomgeving. De manier waarop de gemeente de gebouwde omgeving en de openbare ruimte vormgeeft, heeft een grote invloed op de sociale samenhang en de manier waarop mensen samen leven. In een stad die de komende jaren verder zal groeien, is het van groot belang om ruimte te creëren voor een goed samenkomen, werken en recreëren.
De toekomst van Rijswijk is een toekomst van duurzame woningbouw, groene ruimte, leefbaarheid en bereikbaarheid. De gemeente, ontwikkelaars en inwoners werken samen om deze toekomst te realiseren.