Inleiding
In de huidige context van voorschoolse educatie (VVE) is de verplichting van 16 uur per week opgedoemd als een belangrijk kader om kinderen met een VVE-indicatie vroegtijdig ondersteuning te bieden. Dit artikel biedt een overzicht van de inhoud, uitvoering en financiële onderbouwing van het VVE-aanbod van 16 uur. Het kader is niet alleen gericht op doelgroepkinderen, maar ook op de bredere context van kinderopvangorganisaties en hun verantwoordelijkheden. Aan de hand van de beschikbare bronnen, worden de beleidslijnen, praktijkuitvoering, subsidieaspecten en het kwaliteitsaspect van het VVE-aanbod van 16 uur uitgebreid besproken.
Wat is VVE?
VVE staat voor "Voor en Vroegschoolse Educatie". Het richt zich op kinderen tussen de 2,5 en 4 jaar (voorschoolse educatie) en op kinderen in groep 1 en 2 van de basisschool (vroegschoolse educatie). Het doel van VVE is om kinderen een steuntje in de rug te geven om eventuele (taal)achterstanden te voorkomen of af te nemen. Dit wordt gedaan via specifieke programma’s die zich richten op taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling. Het VVE-aanbod wordt vooral aangeboden aan kinderen die een indicatie hebben op een taalachterstand. Deze indicatie komt meestal van het consultatiebureau voor kinderjaren (CBKJ) en wordt doorgegeven aan de gemeente, die dan subsidies kan toekennen voor het aanbod.
Het VVE-aanbod van 16 uur
Definitie en structuur
Het VVE-aanbod van 16 uur per week is een kader dat per 1 augustus 2020 in werking is getreden. Dit kader bepaalt dat kinderen met een VVE-indicatie minstens 16 uur per week kunnen profiteren van een programma dat gericht is op de voornoemde ontwikkelingsgebieden. Deze 16 uur zijn meestal verdeeld over vier dagdelen van vier uur, verspreid over 40 weken per jaar. Dit betekent dat een kind met een VVE-indicatie in totaal 640 uur per jaar ontvangt. Over de hele periode van 1,5 jaar (21 maanden) levert dit een totaal van 960 uur.
Uitvoering in de praktijk
In de praktijk is het VVE-aanbod van 16 uur niet een vaste structuur, maar een flexibel kader. Kinderopvangorganisaties kunnen kiezen hoeveel uren per dag ze willen aanbieden en of ze werken met langere of kortere dagdelen. Deze keuzes hangen onder andere af van het VVE-beleid van de gemeente, de beschikbare budgetten, het aantal en type kinderen op de locatie, de personeelsbezetting en de wensen van ouders. Het is echter verplicht dat er op minimaal 3 dagen/dagdelen per week een VVE-aanbod is.
In Valkenswaard is al vanaf 1 januari 2020 het aanbod van 16 uur beschikbaar gesteld voor kinderen die jonger zijn dan 2,5 jaar op 1 augustus 2020. Dit is een voorbeeld van een overgangsregeling die ervoor zorgt dat ouders niet plots een verandering in het aanbod ervaren. Kinderen die al een indicatie hadden voordat de nieuwe regeling in werking trad, kunnen kiezen voor het nieuwe aanbod van 16 uur of hun oude contract behouden.
Ondersteunende maatregelen
Om het VVE-aanbod van 16 uur effectief te maken, zijn er een aantal maatregelen in het leven geroepen:
Erkend VVE-programma’s: De organisatie moet werken met een programma dat is erkend door het Nederlands Jeugdinstituut (NJI). Deze programma’s zijn ontworpen om de ontwikkeling van kinderen op meerdere vlakken te ondersteunen.
Kinderopvolgsystemen: Het is aan te raden om het kindvolgsysteem KIJK! of een vergelijkbaar systeem te gebruiken. Dit systeem helpt om de ontwikkeling van kinderen te volgen en eventuele achterstanden snel in beeld te krijgen.
VE-beleidsmedewerker/coach: Elke kinderopvanglocatie die VVE aanbiedt, moet een VE-beleidsmedewerker of coach beschikbaar stellen. De oudercommissie heeft hierover adviesrecht.
Kwaliteit en samenwerking: Het VVE-aanbod is ontworpen om ook kinderen die geen indicatie hebben te bereiken. Dit is gedaan om een bredere impact te creëren. Doelgroepkinderen werken samen met niet-doelgroepkinderen, wat een positieve leeromgeving bevordert.
Overdracht naar groep 1: Voor kinderen die naar groep 1 gaan, is zowel een koude als een warme overdracht met de leerkracht geregeld. De warme overdracht vindt plaats via een drie-in-een gesprek tussen ouders, voorschool en leerkracht, waarin de aansluiting op de doelen van groep 1 besproken wordt.
Invloed op onderwijsachterstanden
Het VVE-aanbod van 16 uur is ontworpen om onderwijsachterstanden bij jonge kinderen voor te zijn. Door vroegtijdige interventie en structurele ondersteuning wordt de kans op taalachterstanden verminderd. Het gebruik van erkende programma’s en kinderopvolgsystemen zorgt voor een gestructureerde aanpak die op individuele behoeften is afgestemd.
In Valkenswaard is er een subsidiebeleid opgesteld waarbij gemeenten vrij zijn in het bepalen welke vergoeding of subsidie ze willen betalen voor een VVE-traject. Daarnaast ontvangt een kinderopvangorganisatie een vast bedrag per kind per jaar om de extra kosten van VVE te dekken. Dit zorgt ervoor dat organisaties het aanbod kunnen uitbreiden zonder dat de financiële druk op ouders te groot wordt.
Subsidiebeleid en financiële aspecten
Financiële onderbouwing van VVE
De financiële aspecten van het VVE-aanbod van 16 uur zijn van groot belang voor zowel de gemeenten als de ouders. Aangezien VVE voor een groot deel gesubsidieerd wordt door de gemeente, is het voor ouders vaak mogelijk om een lage of zelfs geen ouderbijdrage te betalen. Voor ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag is de ouderbijdrage vaak berekend op basis van het inkomen. De hoogte van deze bijdrage verschilt per gemeente, aangezien er geen landelijke richtlijnen zijn voor het bepalen van de ouderbijdrage.
In Valkenswaard is er een kindgebonden subsidie in werking gesteld. Hierbij ontvangt een voorschoolse voorziening een vaste uurprijs per VVE-kind dat bij de betreffende voorziening geplaatst wordt. Bovendien ontvangt elke organisatie een vast bedrag per kind per jaar om de extra kosten van VVE te dekken. Deze aanpak zorgt ervoor dat de financiële belasting op ouders beperkt blijft en dat de kwaliteit van het VVE-aanbod behouden kan worden.
Budgetteringsaspecten
In de gemeente Vlieland is een specifiek subsidiebeleid opgesteld. Aangezien de kinderopvangorganisatie ‘De Jutter’ de enige aanbieder van VVE is, is er een fragiele situatie ontstaan door het hoge aantal kinderen in de leeftijdscategorie 0 tot 4 jaar. De gemeente heeft daarom besloten om in eerste instantie alleen gratis VVE aanbieden aan doelgroepkinderen, maar wel vier dagen per week. Het totale budget dat beschikbaar is voor 2023 tot en met 2026 is als volgt:
| Jaar | Specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid | Meegenomen uit 2022 | Totaal beschikbaar |
|---|---|---|---|
| 2023 | €64.000 | €32.000 | €96.000 |
| 2024 | €64.000 | - | €64.000 |
| 2025 | €64.000 | - | €64.000 |
| 2026 | €64.000 | - | €64.000 |
Deze budgettering laat zien dat er extra middelen zijn beschikbaar gekomen sinds 2020. Dit is een gevolg van het regeerakkoord dat bepaalde extra financiering heeft ingevoerd voor het onderwijsachterstandenbeleid. Deze middelen worden gebruikt om het VVE-aanbod van 16 uur te realiseren en te ondersteunen.
Ouderbijdrage en financiële verantwoordelijkheden
Ouderbijdrage
Ouders die gebruikmaken van het VVE-aanbod van 16 uur betalen in de regel een ouderbijdrage. Deze bijdrage is meestal berekend op basis van het inkomen en kan variëren per gemeente. Er zijn geen landelijke richtlijnen voor het bepalen van de ouderbijdrage. In Valkenswaard is er een subsidie in werking gesteld die voor een groot deel de kosten dekt. Dit betekent dat ouders hier vaak slechts een kleine bijdrage hoeven te betalen.
Voor ouders die naast de gemeentelijke tegemoetkoming ook recht hebben op kinderopvangtoeslag is het belangrijk om het juiste uurtarief en het juiste aantal uur door te geven aan de Belastingdienst of Toeslagen. Deze informatie staat op het contract en moet zorgvuldig worden gecontroleerd om eventuele fouten te voorkomen.
Financiële verantwoordelijkheden
De financiële verantwoordelijkheid voor het VVE-aanbod van 16 uur ligt voornamelijk bij de gemeente. De gemeente subsidieert voor een groot deel de kosten van het aanbod, zodat ouders niet voor de volledige kosten hoeven op te komen. In Valkenswaard is er een subsidie in werking gesteld die voor elk VVE-kind een vaste uurprijs betaalt. Bovendien ontvangt elke organisatie een vast bedrag per kind per jaar om de extra kosten van VVE te dekken. Deze aanpak zorgt ervoor dat de financiële belasting op ouders beperkt blijft en dat de kwaliteit van het VVE-aanbod behouden kan worden.
In Vlieland is het budget voor het VVE-aanbod van 16 uur structureel gepland voor de jaren 2023 tot en met 2026. De beschikbare middelen zijn verdeeld over specifieke uitkeringen en overgebleven bedragen uit het jaar 2022. Deze budgettering zorgt ervoor dat de gemeente de financiering van het VVE-aanbod van 16 uur op lange termijn kan plannen en uitvoeren.
Kwaliteitsaspecten en effectiviteit
Kwaliteitsaspecten
De kwaliteit van het VVE-aanbod van 16 uur is van groot belang voor de effectiviteit van het programma. Er zijn verschillende maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat het aanbod kwalitatief hoogwaardig is. Zo moet de organisatie werken met een erkend VVE-programma van het Nederlands Jeugdinstituut (NJI). Dit programma is ontworpen om de ontwikkeling van kinderen op meerdere vlakken te ondersteunen. Bovendien is het aan te raden om het kindvolgsysteem KIJK! of een vergelijkbaar systeem te gebruiken. Dit systeem helpt om de ontwikkeling van kinderen te volgen en eventuele achterstanden snel in beeld te krijgen.
Een andere maatregel is het gebruik van een VE-beleidsmedewerker of coach. Deze medewerker is verantwoordelijk voor het coördineren van het VVE-aanbod en het ondersteunen van de pedagogisch medewerkers. De oudercommissie heeft hierover adviesrecht, wat betekent dat ouders een rol kunnen spelen in de besluitvorming rondom het aanbod.
Effectiviteit
De effectiviteit van het VVE-aanbod van 16 uur is onderzocht in verschillende gemeenten. Het doel van het aanbod is om onderwijsachterstanden bij jonge kinderen voor te zijn. Door vroegtijdige interventie en structurele ondersteuning wordt de kans op taalachterstanden verminderd. Het gebruik van erkende programma’s en kinderopvolgsystemen zorgt voor een gestructureerde aanpak die op individuele behoeften is afgestemd.
In Valkenswaard is er een subsidiebeleid opgesteld waarbij gemeenten vrij zijn in het bepalen welke vergoeding of subsidie ze willen betalen voor een VVE-traject. Daarnaast ontvangt een kinderopvangorganisatie een vast bedrag per kind per jaar om de extra kosten van VVE te dekken. Deze aanpak zorgt ervoor dat de financiële belasting op ouders beperkt blijft en dat de kwaliteit van het VVE-aanbod behouden kan worden.
Conclusie
Het VVE-aanbod van 16 uur is een belangrijk kader in de context van voorschoolse educatie. Het doel van dit aanbod is om kinderen met een VVE-indicatie vroegtijdige ondersteuning te bieden, zodat eventuele (taal)achterstanden kunnen worden voorkomen of afgenomen. Het aanbod van 16 uur per week is sinds 1 augustus 2020 verplicht en is meestal verdeeld over vier dagdelen van vier uur, verspreid over 40 weken per jaar. In de praktijk is het aanbod flexibel en kan worden aangepast aan de behoeften van de kinderen en de organisaties.
De financiële aspecten van het VVE-aanbod van 16 uur zijn van groot belang voor zowel de gemeenten als de ouders. Aangezien VVE voor een groot deel gesubsidieerd wordt door de gemeente, is het voor ouders vaak mogelijk om een lage of zelfs geen ouderbijdrage te betalen. In Valkenswaard is er een kindgebonden subsidie in werking gesteld, wat ervoor zorgt dat de financiële belasting op ouders beperkt blijft en dat de kwaliteit van het VVE-aanbod behouden kan worden.
De kwaliteit van het VVE-aanbod van 16 uur is van groot belang voor de effectiviteit van het programma. Er zijn verschillende maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat het aanbod kwalitatief hoogwaardig is. Het gebruik van erkende programma’s en kinderopvolgsystemen zorgt voor een gestructureerde aanpak die op individuele behoeften is afgestemd. De effectiviteit van het aanbod is onderzocht in verschillende gemeenten en heeft geleid tot een vermindering van de kans op taalachterstanden bij jonge kinderen.
In de toekomst is het belangrijk om het VVE-aanbod van 16 uur voort te zetten en uit te breiden. Dit kan worden gedaan door het aantal kinderen dat gebruikmaakt van het aanbod te vergroten en de financiële ondersteuning van gemeenten verder te verhogen. Bovendien is het belangrijk om de kwaliteit van het aanbod te behouden en te verbeteren, zodat alle kinderen die er baat bij hebben, er gebruik van kunnen maken.