Inleiding
De gemeente Hollands Kroon heeft in de periode 2016 tot 2022 regelgeving ingesteld betreffende de voorschoolse educatie, peuterplaatsen en kinderopvang. Deze regelingen zijn onderdeel van de inspanningen van de gemeente om de toegang tot voor- en vroegschoolse educatie (VVE) te vergroten, met name voor kinderen die risico lopen op een onderwijsachterstand. De regelgeving omvat een reeks juridische, administratieve en financiële voorwaarden, waarmee zowel de gemeente, peuterscholen, kinderopvangverleners als ouders geregeld worden.
In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de regelgeving rond VVE, de financiering ervan, en de juridische kaders die van toepassing zijn op zowel de peuterscholen als de bewoners van appartementen of woonprojecten. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan juridische precedents uit de praktijk, zoals die uit de casus van Serviceflat De Middelburcht zijn voortgekomen.
Juridische kaders voor VVE en kinderopvang
Definities en algemene bepalingen
In de regelingen die door de gemeente Hollands Kroon zijn vastgesteld, zijn een aantal belangrijke definities en algemene bepalingen opgenomen. Deze geven aan wie er betrokken zijn bij de regeling en wat hun rol is. Zo wordt het begrip houder gedefinieerd als de rechtspersoon die een peuterspeelzaal of kinderdagverblijf exploiteert, conform de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen.
Daarnaast wordt verwezen naar het college van burgemeester en wethouders van de gemeente, dat verantwoordelijk is voor het besluiten over de regelingen en subsidies. Ook de begrippen BSN en inkomensverklaring zijn van belang in de administratieve verwerking van de regelingen.
Doelgroepen en toegang tot VVE
De gemeente Hollands Kroon heeft een duidelijke doelgroep bepaald voor de VVE. Dit betreft kinderen van 2,5 tot 4 jaar die op risico staan op een onderwijsachterstand. In de regeling wordt verwezen naar de Beleidsregels voorschoolse educatie, peuterplaatsen en kinderopvang SMI uit augustus 2020, waarin de criteria voor deze doelgroep zijn omschreven.
Daarnaast zijn er vier groepen ouders die in aanmerking komen voor subsidies en tegemoetkomingen binnen de VVE-regeling:
- Ouders met recht op kinderopvangtoeslag (KOT), regulier;
- Ouders met recht op KOT, VVE-doelgroep;
- Ouders zonder recht op KOT, regulier;
- Ouders zonder recht op KOT, VVE-doelgroep.
De regeling voorziet in tegemoetkomingen die afhankelijk zijn van de inkomenssituatie van de ouders en of het kind in de VVE-doelgroep valt. Deze tegemoetkomingen kunnen bestaan uit een korting op het uurtarief of een financiële bijdrage van de gemeente.
Uurtarieven en financiële ondersteuning
In 2020 was het maximaal tarief voor een uurtarief 11,39 euro voor VVE en 8,50 euro voor reguliere peuteropvang. Voor de laatste 8 uur van VVE was het tarief zelfs kosteloos. Deze tarieven zijn onderdeel van het basisscenario dat de gemeente gebruikte om kosten te schatten en subsidies te verstreken.
Ouders zonder KOT-recht konden bijvoorbeeld rekenen op een tarief van 10,52 euro voor reguliere kinderopvang en 7,63 euro voor VVE. De gemeente heeft berekend dat het mogelijk is om een gemengde groep van kinderen in VVE en reguliere opvang aan te bieden, zodat er voldoende ouders zijn om groepen op peuterscholen niet te klein te laten worden.
Weigeringsgronden voor tegemoetkomingen
De gemeente heeft duidelijke weigeringsgronden opgenomen in de regeling. Zo wordt geen tegemoetkoming verstrekt indien:
- De peuterschool niet geregistreerd is in het register kinderopvang als voorziening met VVE;
- De peuterschool niet gevestigd is in de gemeente Hollands Kroon;
- De ouder(s) of het betreffende kind niet woonachtig is in de gemeente;
- Het kind niet onder één van de doelgroepen valt zoals omschreven in de beleidsregels.
Daarnaast wordt geen tegemoetkoming verstrekt als de peuterschool niet aan de wettelijke eisen voor voorschoolse educatie voldoet. Deze weigeringsgronden zijn bedoeld om de kwaliteit van de educatieve en zorgtijd voor peuters te waarborgen.
Juridische aspecten van appartementsrechten en VvE
Opzetten van een VvE bij woningprojecten
De oprichting van een Vereniging van Eigenaren (VvE) is een essentieel juridisch kader binnen de woonprojecten in Nederland. In de casus van Serviceflat De Middelburcht is in 1972 een VvE opgericht bij de splitsing van 114 appartementsrechten. In het kader daarvan is ook een coöperatie opgericht voor het verlenen van diensten aan bewoners, zoals medische en huishoudelijke hulp, maaltijdvoorzieningen en technische ondersteuning.
De coöperatie is later omgezet in een gewone vereniging, conform Boek 2 van de Burgerlijk Wetboek. Een aantal bewoners heeft hier echter expliciet op gestaan om geen lid te worden van deze vereniging. Deze eigenaars hebben ook niet alle servicekosten die door de vereniging in rekening werden gebracht, voldaan.
Rechtspraak rond verplicht lidmaatschap en opzegging
De casus van Serviceflat De Middelburcht heeft geleid tot een rechtspraak waarin het kwestie is of het lidmaatschap van een VvE verplicht kan zijn voor de eigenaar van een appartement. In de uitspraak van de rechtbank Arnhem op 22 februari 2008 is bepaald dat een bepaling in de koopovereenkomst die opzegging van het lidmaatschap uitsluit voor de duur van het eigenaarschap van de woning, rechtskracht mist.
De uitspraak benadrukt dat een Boek-2 vereniging, ook als deze VVE wordt aangeduid, in beginsel vrijheid van uittreding voor de leden bestaat, mits de statuten dit niet anders bepalen. Hieruit volgt dat de opzegging van het lidmaatschap in zo’n geval niet contractueel kan worden uitgesloten, anders dan is bepaald in de akte van oprichting.
Rechtspleging en kosten in VvE
In de casus van Serviceflat De Middelburcht is de VvE juridisch tegen drie eigenaars in actie gekomen. Deze eigenaars hadden expliciet aangegeven geen lid te willen worden van de vereniging en hadden ook niet alle servicekosten betaald. De VvE heeft aanspraak gemaakt op de bijdragen op grond van redelijkheid en billijkheid, evenals op grond van de grondslag van ongerechtvaardigde verrijking (artikel 6:212 BW).
De kantonrechter heeft echter drie vonnissen uitgesproken waarin de vordering van de VvE is afgewezen. In hoger beroep is de VvE verder gegaan met de procedure, maar de uitspraak van de kantonrechter is bekrachtigd. Hieruit blijkt dat het juridisch niet altijd mogelijk is om eigenaars te verplichten tot het betalen van bijdragen aan een VvE, zeker als er geen wettelijke of statutaire basis voor is.
VVE in de praktijk: voorbeelden en uitvoering
Scenario’s en financiële doorrekeningen
De gemeente Hollands Kroon heeft in haar beleid een scenario gekozen dat bekend staat als “Hollands Kroon scenario B”. Hierin wordt gekozen voor een VVE-dag van 16 uur, met het doel om zowel kinderen uit de doelgroep als die er niet in vallen, in aanmerking te laten komen voor VVE. Dit scenario is bedoeld om de deelname van ouders aan peuterscholen te vergroten, zodat groepen niet te klein worden.
De gemeente heeft een doorrekening gemaakt van de kosten bij een uurprijs van 11,39 euro voor VVE en 8,50 euro voor reguliere opvang. De berekening laat zien dat het mogelijk is om een budget te stellen dat zowel de gemeente als ouders aanvaardbaar vinden. Deze doorrekening is onderdeel van de beleidsregels die in augustus 2020 zijn vastgesteld.
Uitvoering in peuterscholen
De regelingen zijn uitgevoerd op 17 peuterscholen in de gemeente Hollands Kroon, waaronder instellingen van Kappio, SKHK, SKRS, SKDH en Sammeltjes. Deze scholen zijn verantwoordelijk voor het aanbieden van VVE-uren en het ervaren van de subsidies uit de gemeente.
De regelingen zijn bedoeld om de toegang tot VVE te vergroten, met name voor kinderen die op risico staan op een onderwijsachterstand. Daarnaast is er aandacht voor een goede balans tussen vraag en aanbod, zodat er voldoende belangstelling is van ouders en de scholen functioneren efficiënt.
Juridische en praktische betekenis van VvE en coöperaties
Aansprakelijkheid en wettelijke kaders
De casus van Serviceflat De Middelburcht benadrukt de wettelijke betekenis van VvE en coöperaties in de praktijk. In deze casus is het duidelijk geworden dat het lidmaatschap van een VvE niet automatisch verplicht is voor de eigenaar van een appartement, tenzij dit wettelijk of statutair is vastgelegd.
Daarnaast blijkt uit de uitspraak dat het juridisch niet altijd mogelijk is om eigenaars te verplichten tot het betalen van bijdragen aan een VvE, zeker als er geen wettelijke of statutaire basis voor is. Dit benadrukt de noodzaak voor duidelijke statuten en wettelijke kaders bij de oprichting van een VvE.
Praktische uitvoering en coöperatieve dienstverlening
In de praktijk is het belangrijk om zowel juridische als praktische aspecten van VvE en coöperaties te combineren. In Serviceflat De Middelburcht is een coöperatie opgericht om diensten aan te bieden aan bewoners. Deze coöperatie is later omgezet in een gewone vereniging, wat juridisch gezien een belangrijke stap is.
De praktijk leert dat het aanbieden van een breed spectrum aan diensten, zoals medische en huishoudelijke hulp, maaltijdvoorzieningen en technische ondersteuning, belangrijk is voor de leefbaarheid van een woonproject. Daarnaast is het belangrijk om de wensen van bewoners in te zien en het aanbod flexibel aan te passen.
Conclusie
De gemeente Hollands Kroon heeft in de periode 2016 tot 2022 een regeling ingesteld voor voorschoolse educatie, peuterplaatsen en kinderopvang. Deze regelingen zijn onderdeel van het beleid om de toegang tot VVE te vergroten, met name voor kinderen die op risico staan op een onderwijsachterstand. De regelingen zijn juridisch onderbouwd en omvatten een reeks voorwaarden voor ouders, peuterscholen en kinderopvangverleners.
Daarnaast zijn er praktische juridische kaders ontwikkeld rond de oprichting en uitvoering van VvE en coöperaties, zoals die in Serviceflat De Middelburcht zijn voorgesteld. Deze casus benadrukt de wettelijke betekenis van lidmaatschap en opzegging in de praktijk.
Het is belangrijk om de juridische, technische en administratieve kaders voor VVE en VvE duidelijk te formuleren en uit te voeren, zodat zowel de gemeente als ouders en bewoners weten wat hun rechten en plichten zijn. Dit draagt bij aan een duurzame en efficiënte uitvoering van VVE in de gemeente Hollands Kroon.