Inleiding
Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) is een specifiek programma gericht op de ontwikkeling van peuters (2-4 jaar) die extra ondersteuning nodig hebben in hun groei, met name in de ontwikkelingsdomeinen taal, motoriek en sociaal-emotionele vaardigheden. Het doel van VVE is om deze kinderen een solide basis te geven voor het verder onderwijs, met een nadruk op spel, interactie en leren in een georganiseerde en kwaliteitsvolle omgeving.
Deze opvangvorm is niet alleen gericht op doelgroepkinderen, maar wordt ook aangeboden in groepen waarin ook kinderen zonder extra ondersteuning zitten. Dit zorgt voor een wisselwerking en een rijke leeromgeving voor alle peuters. VVE wordt aangeboden door diverse kinderopvangorganisaties in samenwerking met lokale gezondheidszorg (JGZ) en andere betrokken partijen. De financiering en structuur van VVE zijn mede bepaald door wetgeving, zoals de Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK), die sinds 2018 een rol speelt bij de kwaliteitseisen en financieringsmodellen.
In dit artikel geven we een gedetailleerd overzicht van VVE-kinderopvang, inclusief de inhoud van het programma, de structuur van de opvang, de financiering en de rol van de betrokken partijen. Het artikel is opgebouwd rondom de kernvragen: wat is VVE-kinderopvang, hoe wordt het ingericht, wie kan er gebruik van maken, en hoe wordt het gefinancierd?
Wat is VVE-kinderopvang?
VVE-kinderopvang is een programma voor peuters die extra aandacht nodig hebben in hun ontwikkeling. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij kinderen met vertraging in taalontwikkeling, motoriek of sociaal-emotionele vaardigheden. Het programma is ontworpen om deze kinderen te ondersteunen in een speel- en leeromgeving die gericht is op het bevorderen van de ontwikkeling op meerdere vlakken.
De kern van VVE-kinderopvang ligt in het aanbod van 16 uur per week, verdeeld over vier dagdelen van vier uur. Deze intensieve opvang is bedoeld om kinderen in staat te stellen zich goed voor te bereiden op de start van de basisschool. De activiteiten zijn gericht op thema’s die de kinderen kunnen begrijpen en waarbij leren en groeien centraal staan. Denk aan thema’s als "de lente", "het lichaam" of "het bos", waarbij kinderen spelenderwijs leren door bijvoorbeeld te voorgelezen te worden, te knutselen of liedjes te leren.
VVE is niet alleen gericht op taalontwikkeling, maar ook op het verbeteren van motorische vaardigheden en het bevorderen van sociaal-emotionele groei. De medewerkers zijn speciaal opgeleid om dit te doen. Ze volgen een erkend programma van het Nederlands Jeugdinstituut (NJI), dat aandacht besteedt aan de vier ontwikkelingsdomeinen: taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling.
Het kindvolgsysteem KIJK! of een vergelijkbaar systeem wordt gebruikt om de ontwikkeling van de kinderen continu te monitoren. Zo kunnen eventuele achterstanden snel in beeld komen en kan er snel een handelingsplan worden opgesteld. De nadruk ligt hierbij ook op het feit dat de opvang niet alleen gericht is op doelgroepkinderen, maar dat het een mixgroep is. Hierdoor kunnen kinderen van elkaar leren en een rijke sociaal-emotionele omgeving ervaren.
De keuze van ouders om VVE te gebruiken is vrijwillig. Ze kunnen niet worden gedwongen, maar de deelname aan 16 uur per week wordt gestimuleerd. De financiering en deelname zijn afhankelijk van het inkomen van de ouders en of zij recht hebben op kinderopvangtoeslag (KOT). Voor meer details over financiering zie het relevante hoofdstuk.
Structuur van VVE-kinderopvang
De structuur van VVE-kinderopvang is duidelijk gedefinieerd en is opgebouwd rondom een aantal kernaspecten, waaronder het aantal uren, de verdeling over dagen, de duur van de opvang en de samenwerking met JGZ (Jeugd en Gezondheidszorg). Deze aspecten zorgen voor een consistente en kwaliteitsvolle aanpak van de voorschoolse educatie.
Aantal uren en verdeling over dagen
VVE-kinderopvang wordt grotendeels aangeboden in 16 uur per week, verspreid over vier dagdelen van elk vier uur. Dit is een intensieve opvang en is bedoeld om kinderen in staat te stellen zich goed voor te bereiden op de start van het onderwijs. De verdeling over vier dagen is handig voor ouders, omdat het een flexibele opvangtijd biedt. In de praktijk is het zo dat ouders deze 16 uur kunnen combineren met reguliere kinderopvanguren, afhankelijk van hun omstandigheden.
Duur van de opvang
VVE-kinderopvang is aangeboden gedurende 40 weken per jaar, wat overeenkomt met de openingstijden van de scholen. Dit betekent dat de opvang niet in de vakanties wordt aangeboden, wat logisch is gezien de afhankelijkheid van de schoolkalender. Ouders kunnen zich dus richten op de schoolkalender bij het plannen van hun kinderopvang.
Samenwerking met JGZ
Een belangrijk aspect van VVE-kinderopvang is de samenwerking met JGZ. JGZ zorgt voor de toeleiding en indicering van kinderen die in aanmerking komen voor VVE. Deze indicatie wordt afgegeven door de JGZ-verpleegkundige, na een evaluatie van de ontwikkeling van het kind. De ouders ontvangen vervolgens een VVE-indicatie, waarmee ze op zoek kunnen gaan naar een kinderopvangorganisatie die VVE aanbiedt.
Deelname en keuze van ouders
Ouders hebben een vrije keuze in de opvangorganisatie waarin hun kind VVE kan afnemen. Zodra een VVE-indicatie is afgegeven, kunnen ouders op zoek gaan naar een kinderopvangorganisatie die VVE aanbiedt. In sommige gemeenten, zoals in Rheden, zijn verschillende kindercentra geregistreerd voor het aanbieden van VVE, zoals 't Spank, Annie M.G. Schmidt, Koningin Emma en De Vlinder. In Valkenswaard zijn ook meerdere organisaties betrokken, zoals Kids World en Mira, die sinds 2018 VVE aanbieden.
Ondanks de vrije keuze van ouders, is de deelname aan 16 uur per week aan te raden. De opvangorganisaties streven naar het aanbod van dit basisprogramma, omdat het de meeste voordelen biedt voor de ontwikkeling van het kind. In de praktijk is het echter zelden dat ouders kiezen voor een gedeeltelijke deelname.
De voorlichting van ouders speelt hierbij een grote rol. Het consultatiebureau, dat bijna 100% van de peuters ziet, heeft een belangrijke functie in het informeren van ouders over het VVE-aanbod. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren via gesprekken, folders of voorlichtingsavonden. Als ouders toch kiezen voor geen gebruik van VVE, moet dit duidelijk worden geregistreerd bij JGZ. Op basis van een risicotaxatie kan dan besloten worden of er contact moet worden opgenomen met het CJG.
Monitoring en evaluatie
De opvangorganisaties zijn verplicht om de ontwikkeling van VVE-kinderen te monitoren en vast te leggen in een systeem. JGZ kan de opvangorganisaties ondersteunen bij het opstellen van handelingsplannen voor de kinderen. Na het afgeven van een VVE-indicatie moet de opvangorganisatie binnen 6 weken (excl. vakanties) melden dat het kind is ingeschreven voor VVE. Als dit niet gebeurt, neemt ZuidZorg binnen 2 weken contact op met de ouders.
Financiering van VVE-kinderopvang
De financiering van VVE-kinderopvang hangt af van verschillende factoren, waaronder of ouders recht hebben op kinderopvangtoeslag (KOT) en of ze aangewezen zijn op subsidie uit de gemeente. De wetgeving, zoals de Wet Kinderopvang en de Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK), heeft een grote invloed op de financieringsmodellen en de verdeling van de kosten.
Financiering voor ouders zonder kinderopvangtoeslag (KOT)
Voor ouders die geen recht hebben op KOT, wordt de financiering van de kindplek op de VVE-kinderopvang via de gemeente geregeld. In dit geval betalen ouders een inkomensafhankelijke ouderbijdrage voor de reguliere peuteropvanguren. Voor de VVE-uren zelf is er geen ouderbijdrage. Dit betekent dat ouders 16 uur per week kunnen afnemen, waarvan 8 uur reguliere peuteropvang en 8 uur VVE. De VVE-uren zijn volledig gesubsidieerd, waardoor ouders hier geen extra kosten voor maken.
De financiering van VVE is opgedeeld in twee delen: een vaste uurprijs per VVE-kind dat bij een organisatie geplaatst wordt, en een vast bedrag per kind per jaar om extra kosten te dekken. Deze financiering zorgt ervoor dat VVE-kinderopvang betaalbaar en toegankelijk is voor ouders zonder KOT.
Financiering voor ouders met kinderopvangtoeslag (KOT)
Voor ouders die wel recht hebben op KOT, loopt de financiering van de kindplek op de peuteropvang via de belastingdienst. Dit geldt ook voor de VVE-uren. In dit geval is de financiering van VVE onderdeel van de kinderopvangtoeslag, waardoor ouders geen extra kosten maken voor de VVE-uren. De ouderbijdrage voor reguliere peuteropvanguren blijft wel van toepassing, net zoals bij ouders zonder KOT.
Het verschil tussen ouders met en zonder KOT ligt dus vooral in de financieringsroute: voor ouders met KOT is de financiering via de belastingdienst, terwijl ouders zonder KOT afhankelijk zijn van gemeentelijke subsidies en ouderbetalen.
Financieringsmodellen en subsidie
De subsidie voor VVE-kinderopvang is opgedeeld in twee componenten: een vaste uurprijs per VVE-kind en een extra subsidie per kind per jaar. Deze financiering is bedoeld om de extra kosten van VVE te dekken, zoals de extra uren en de kwaliteit van het aanbod.
De organisaties die VVE aanbieden ontvangen deze subsidies, waardoor ze in staat zijn om een consistente en kwaliteitsvolle opvang te bieden. De subsidie zorgt ook voor een gelijk niveau van financiering tussen verschillende opvangorganisaties, ongeacht of ze VVE aanbieden of niet.
Ouders en financiering
Het is belangrijk om te benadrukken dat ouders niet gedwongen kunnen worden om VVE-uren af te nemen. Ze hebben een vrije keuze in de opvangorganisatie en in het aantal uren. De deelname aan 16 uur per week wordt wel aanbevolen, omdat het de meeste voordelen biedt voor de ontwikkeling van het kind.
In de praktijk is het echter zelden dat ouders kiezen voor minder dan 16 uur per week. Dit komt ook door de voorlichting die het consultatiebureau en de opvangorganisaties bieden. Ouders worden hierin ondersteund, bijvoorbeeld via gesprekken, folders of voorlichtingsavonden. Als ouders toch kiezen voor geen gebruik van VVE, moet dit duidelijk worden geregistreerd bij JGZ. Op basis van een risicotaxatie kan dan besloten worden of er contact moet worden opgenomen met het CJG.
Conclusie
VVE-kinderopvang is een specifiek programma gericht op de ontwikkeling van peuters die extra aandacht nodig hebben. Het programma biedt 16 uur per week in vier dagdelen van vier uur en wordt aangeboden in een mixgroep van kinderen, waardoor kinderen van elkaar leren en zich sociaal-emotioneel ontwikkelen. De opvang is intensief en gericht op thema’s die de kinderen helpen leren en groeien, met aandacht voor taal, motoriek en sociaal-emotionele vaardigheden.
De structuur van VVE-kinderopvang is duidelijk gedefinieerd, met een duur van 40 weken per jaar en een samenwerking met JGZ voor de indicering en toeleiding van kinderen. Ouders hebben een vrije keuze in de opvangorganisatie en in het aantal uren, maar de deelname aan 16 uur per week wordt aanbevolen. De voorlichting van ouders speelt een grote rol in de keuze van de opvang, en de organisaties en het consultatiebureau ondersteunen ouders bij het maken van een keuze.
De financiering van VVE-kinderopvang hangt af van of ouders recht hebben op kinderopvangtoeslag (KOT). Voor ouders zonder KOT is de financiering via de gemeente en zijn de VVE-uren volledig gesubsidieerd. Voor ouders met KOT loopt de financiering via de belastingdienst, waardoor de VVE-uren onderdeel vallen van de kinderopvangtoeslag. De organisaties die VVE aanbieden ontvangen subsidies om de extra kosten te dekken, waardoor het aanbod betaalbaar en toegankelijk is voor alle kinderen die er recht op hebben.
In samenvattend is VVE-kinderopvang een belangrijk onderdeel van de kinderopvangsector en speelt een essentiële rol in de voorbereiding van kinderen op het basisonderwijs. Het programma is zorgvuldig samengesteld om kinderen extra ondersteuning te bieden en hun ontwikkeling te bevorderen, met een nadruk op kwaliteit, samenwerking en financiering.