Inleiding
In Heemskerk wordt het Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) voor de periode 2023-2026 uitgewerkt om kinderen met voorschoolse onderwijsachterstanden (VVE) beter te ondersteunen in hun ontwikkeling. Dit beleid richt zich zowel op het voorschoolse onderwijs als op de thuissituatie en heeft als doel een gelijke start te garanderen op de basisschool. In dit kader is het belang van geschikte professionals die opgeleid zijn in het VVE-programma van groot belang. Het behalen van een VVE-diploma is dus een centrale maatregel om de kwaliteit van de voorschoolse educatie te verhogen en de doelgroepen op een betere manier te ondersteunen.
Het plan van de gemeente Heemskerk bevat verschillende doelen en uitgangspunten, zoals het verhogen van het bereik van VVE-peuters, het uitbreiden van het VVE-aanbod en het versterken van ouderbetrokkenheid. Tevens wordt er samengewerkt op IJmond-niveau om de effectiviteit van het beleid te verhogen. In dit artikel wordt uitgebreid ingegaan op het VVE-diploma in Heemskerk, de wettelijke vereisten, het praktische aanbod, eventuele uitdagingen en de rol van betrokken partijen.
Wettelijke vereisten voor het VVE-diploma
Deelname aan het VVE-programma en het behalen van een VVE-diploma zijn essentieel voor professionals die in een VVE-groep werken. De vereisten zijn vastgelegd in het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie. Dit betekent dat ten minste één beroepskracht in de VVE-groep een certificaat moet hebben van een met goed gevolg afgelegde scholing gerelateerd aan het VVE-programma.
Indien de tweede beroepskracht in de groep dit certificaat niet heeft, dient deze in ieder geval een opleiding zoals genoemd in artikel 4 lid 2 of 3 van het genoemde besluit hebben afgerond. Bovendien moet deze beroepskracht binnen een bepaalde tijd aan scholing gerelateerd aan het VVE-programma deelnemen. De exacte termijn hangt af van of de beroepskracht deze scholing al volgt of pas gaat starten. In beide gevallen moet binnen een maximum van zes maanden concrete start worden gemaakt.
Wanneer er meer dan twee beroepskrachten in een VVE-groep werken, dient alle betrokkenen aan de opleidingsvoorwaarden voldoen. De aanvullende scholingsvereisten zijn dan van toepassing op de eerste twee professionals. Deze wettelijke kaders zijn bedoeld om de kwaliteit van de voorschoolse educatie te waarborgen, met name voor kinderen die extra ondersteuning nodig hebben.
Praktisch aanbod voor het behalen van een VVE-diploma
In de praktijk wil dit zeggen dat professionals die willen werken in een VVE-groep in Heemskerk een specifieke scholing moeten volgen. Deze scholing moet gericht zijn op de doelen en methodieken van het VVE-programma. Het is een aanvullende opleiding op bovenbouw-niveau, gericht op kinderen met onderwijsachterstanden. Het programma bevat zowel theoretische als praktische elementen en moet worden afgelegd bij een erkend opleidingsinstituut.
Hoewel er geen directe verwijzingen naar specifieke opleidingen in de gegevens zijn, is het duidelijk dat scholingen in het kader van het VVE-programma door verschillende partijen worden aangeboden. Dit wordt ook genoemd in het kader van de pilots in de IJmondgemeentes, waar tijdelijk extra professionals worden ingezet in VVE-groepen. Deze professionals volgen waarschijnlijk ook de vereiste scholingen.
Het is tevens belangrijk om te weten dat scholingen en opleidingen op dit gebied vaak via regionale partners worden aangeboden. In Heemskerk werken bijvoorbeeld instellingen zoals Stichting Welschap Kinderopvang, Stichting Tabijn en Stichting Peuteropvang d’Evelaer samen met de gemeente en andere samenwerkingspartners om het VVE-aanbod uit te breiden. Het is aannemelijk dat deze instellingen ook betrokken zijn bij het organiseren van scholingen en het faciliteren van opleidingen voor VVE-diploma’s.
Uitdagingen bij het behalen van een VVE-diploma
Hoewel het VVE-diploma een waardevolle toegang is tot een specifieke en groeiende markt in de voorschoolse educatie, zijn er ook uitdagingen die professionals en instellingen moeten overwinnen. Een van de belangrijkste uitdagingen is het personeelstekort. In 2022 heeft Stichting Welschap Kinderopvang bijvoorbeeld besloten om vanwege personeelstekorten een aantal VVE-groepen te markeren als niet-VE-groepen. Hierdoor is het aantal VVE-peuters dat wettelijk deel kon nemen aan het programma gedaald, terwijl het aanbod op zich nog steeds aanwezig was.
Een ander probleem is de wachttijd tussen indicatie en de daadwerkelijke toegang tot een VVE-plaats. In sommige gevallen kan het ruim 1,5 jaar duren voordat een kind een plek krijgt in een VVE-groep. Tijdens deze wachttijd is het belangrijk dat professionals en instellingen actief blijven betrokken bij de ouders en het kind, om de ontwikkeling zoveel mogelijk te ondersteunen. Dit betekent dat er behoefte is aan extra professionals die niet alleen geschikt zijn voor het VVE-programma, maar ook in staat zijn om contact te onderhouden en aanvullende ondersteuning te bieden.
Daarnaast is er ook een vraag of het VVE-programma op zich voldoende is als antwoord op de ondersteuningsbehoefte van kinderen met extra ontwikkelingsvragen. In de IJmondgemeentes worden verschillende pilots uitgevoerd om te onderzoeken of er aanvullende antwoorden nodig zijn. Dit betekent dat professionals die een VVE-diploma hebben behaald, mogelijk ook betrokken kunnen worden in deze pilots en het verdere onderzoek naar passende ondersteuning.
De rol van samenwerking in het VVE-beleid
Het behalen van een VVE-diploma is niet alleen een individueel proces, maar ook een onderdeel van een bredere samenwerking tussen verschillende instellingen en partijen. In Heemskerk werken onder andere de Jeugdgezondheidszorg Kennemerland (JGZ), Bibliotheek IJmond, Stichting Participatie Anderstaligen (SPA) IJmond en andere samenwerkingspartners samen met de gemeente om het VVE-aanbod te versterken.
De JGZ speelt een belangrijke rol in de indicatie van kinderen die in aanmerking komen voor het VVE-programma. Deze indicaties worden vervolgens doorgegeven aan de VVE-groepen, waar de professionals met het VVE-diploma het kind en de ouders verder ondersteunen. Het is belangrijk dat deze overdracht vloeiend verloopt en dat er op alle niveaus voldoende professionals beschikbaar zijn die over het benodigde diploma en expertise beschikken.
Daarnaast wordt er samengewerkt op IJmond-niveau om het VVE-aanbod uit te breiden en het non-bereik te verlagen. In 2023 is er een IJmond-breed plan opgestart, waarin de focus ligt op het uitbreiden van het VVE-aanbod, het contact houden met ouders tijdens wachttijden en de verdere opleiding van professionals. Dit betekent dat professionals die een VVE-diploma willen behalen, ook in de toekomst kans zullen zien om zich professioneel te ontwikkelen binnen een bredere regionale context.
VVE-diploma en de toekomst van de voorschoolse educatie
De toekomst van het VVE-programma in Heemskerk is nauw verbonden aan het behalen van VVE-diploma’s en het verdere uitbreiden van het aantal professionals die geschikt zijn om VVE-groepen te leiden. In het kader van de doelen van het OAB voor de periode 2023-2026 is het voorgenomen om het bereik van VVE-peuters in de voorschoolse educatie te verhogen. Dit houdt in dat per 1 januari 2023 70% van de VVE-peuters tussen de 2,5 en 4 jaar 960 uur voorschoolse educatie ontvangt.
Om dit doel te bereiken is het noodzakelijk dat er voldoende professionals zijn die over het benodigde VVE-diploma beschikken. Bovendien is het belangrijk dat deze professionals op de juiste manier zijn ingezet, met voldoende ondersteuning van de instellingen en de gemeente. In dit kader wordt er ook aandacht besteed aan de ouderbetrokkenheid, die een essentiële rol speelt in het VVE-programma.
De rol van digitale ontwikkeling en innovatie
Een verdere ontwikkeling binnen het VVE-beleid is het gebruik van digitale tools en innovatieve oplossingen om het VVE-aanbod te versterken. Het digitale kindvolgsysteem is bijvoorbeeld een van de doelen die de gemeente wil verder uitwerken. Dit systeem helpt bij het volgen van de ontwikkeling van kinderen en het coördineren van activiteiten binnen de VVE-groepen.
Bovendien wordt er rekening gehouden met de behoefte aan aanvullende activiteiten, zoals internationale taalklassen en vroegschoolse educatie. Deze activiteiten vallen onder het bredere kader van het OAB en zijn bedoeld om de kansen van kinderen met onderwijsachterstanden te vergroten. Ook hierbij speelt het VVE-diploma een rol, omdat professionals met dit diploma vaak betrokken zijn bij de organisatie en uitvoering van deze activiteiten.
Uitdagingen in de praktijk
Hoewel het VVE-diploma een waardevolle toegang is tot een specifieke en groeiende markt in de voorschoolse educatie, zijn er ook uitdagingen die professionals en instellingen moeten overwinnen. Een van de belangrijkste uitdagingen is het personeelstekort. In 2022 heeft Stichting Welschap Kinderopvang bijvoorbeeld besloten om vanwege personeelstekorten een aantal VVE-groepen te markeren als niet-VE-groepen. Hierdoor is het aantal VVE-peuters dat wettelijk deel kon nemen aan het programma gedaald, terwijl het aanbod op zich nog steeds aanwezig was.
Een ander probleem is de wachttijd tussen indicatie en de daadwerkelijke toegang tot een VVE-plaats. In sommige gevallen kan het ruim 1,5 jaar duren voordat een kind een plek krijgt in een VVE-groep. Tijdens deze wachttijd is het belangrijk dat professionals en instellingen actief blijven betrokken bij de ouders en het kind, om de ontwikkeling zoveel mogelijk te ondersteunen. Dit betekent dat er behoefte is aan extra professionals die niet alleen geschikt zijn voor het VVE-programma, maar ook in staat zijn om contact te onderhouden en aanvullende ondersteuning te bieden.
Daarnaast is er ook een vraag of het VVE-programma op zich voldoende is als antwoord op de ondersteuningsbehoefte van kinderen met extra ontwikkelingsvragen. In de IJmondgemeentes worden verschillende pilots uitgevoerd om te onderzoeken of er aanvullende antwoorden nodig zijn. Dit betekent dat professionals die een VVE-diploma hebben behaald, mogelijk ook betrokken kunnen worden in deze pilots en het verdere onderzoek naar passende ondersteuning.
De toekomst van het VVE-programma
De toekomst van het VVE-programma in Heemskerk hangt sterk af van het verdere uitbreiden van het VVE-aanbod en het behalen van meer VVE-diploma’s. Het is van groot belang dat de gemeente en haar partners in staat blijven om professionals te opleiden en in te zetten die geschikt zijn voor het VVE-programma. Daarnaast is het essentieel dat er voldoende VVE-plaatsen zijn, zodat kinderen met onderwijsachterstanden op tijd toegang krijgen tot het programma.
Het is nog niet duidelijk waar het grootste non-bereik binnen Heemskerk zich bevindt. Met alle betrokken partijen zal er een analyse van het non-bereik per wijk worden gemaakt. Op basis daarvan kunnen gerichte acties ingezet worden. Dit betekent dat het VVE-programma in de toekomst ook sterker gericht kan worden op specifieke wijkcontexten, waarbij professionals met een VVE-diploma een centrale rol spelen in het uitvoeren van gerichte acties.
Conclusie
Het behalen van een VVE-diploma in Heemskerk is een essentieel onderdeel van het Onderwijsachterstandenbeleid. Het programma richt zich op kinderen met onderwijsachterstanden en biedt een specifieke ondersteuning die gericht is op taalontwikkeling en ouderbetrokkenheid. De wettelijke kaders zijn duidelijk: professionals die in een VVE-groep werken, moeten bepaalde scholingsvereisten voldoen. Dit betekent dat het VVE-diploma niet alleen een professionele toegang is, maar ook een verantwoordelijkheid met zich meebrengt.
De uitdagingen die het VVE-programma tegenwoordig moet overwinnen, zoals personeelstekorten en wachttijden, maken duidelijk dat er behoefte is aan verdere investeringen in opleidingen en ondersteuning voor professionals. Tevens is het van groot belang dat het VVE-programma wordt ingezet in combinatie met andere initiatieven, zoals digitale tools en aanvullende ondersteuning in de thuissituatie.
In de toekomst is het VVE-diploma nog steeds een waardevolle toegang tot een specifieke markt, waarbij professionals actief betrokken kunnen zijn bij pilots en het verdere onderzoek naar passende ondersteuning. De samenwerking tussen gemeente, instellingen en samenwerkingspartners is hierin van groot belang. Door middel van een duurzame aanpak en verdere uitbreiding van het VVE-aanbod kan Heemskerk ervoor zorgen dat ieder kind gelijke kansen krijgt in de voorschoolse educatie.