De stadsverwarming in de wijk Zuidbroek in Apeldoorn is momenteel in een transformatieproces. Het warmtenet, dat sinds de start gevoed wordt door een hybride mix van biogas, biomassa en aardgas, wordt voorzien van een duurzamere toekomst. Een nieuwe warmtepompcentrale, die het warmtenet van de toekomstige wijk Kerschoten zal voeden, wordt opgebouwd. Deze overgang zorgt niet alleen voor een betere CO2-besparing, maar ook voor een grotere betrouwbaarheid van de warmtevoorziening. In dit artikel bespreken we de huidige situatie, de geplande ontwikkelingen en de voordelen van deze duurzamere oplossing.
Huidige situatie van het warmtenet Zuidbroek
Het warmtenet Zuidbroek is op het moment een hybride oplossing die gebruikmaakt van meerdere bronnen voor warmteproductie. Centraal in deze opstelling staat de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) van Waterschap Vallei & Veluwe. Het rioolwater, afkomstig van huishoudens en bedrijven in de regio, wordt hier gezuiverd. In het proces ontstaat slib dat in gistingstanks wordt omgezet in biogas. Dit biogas wordt vervolgens gebruikt in Warmtekrachtkoppelingen (WKK’s) om elektriciteit en warmte te genereren.
Het overschot aan warmte uit deze WKK’s wordt doorgevoerd naar het ketelhuis van het warmtenetwerk. Daar wordt de temperatuur van het water verder verhoogd, wanneer nodig, met behulp van biomassa (bijvoorbeeld houtpellets). Dit zorgt ervoor dat het water een temperatuur bereikt van ongeveer 75 graden Celsius, wat geschikt is voor het verwarmen van woningen en het opwekken van warm kraanwater. In de wijk Zuidbroek zijn momenteel meer dan 2.200 huishoudens en bedrijven aangesloten op het warmtenet.
De huidige opstelling is een hybride mix en biedt daardoor een betrouwbare warmtevoorziening. Echter, het gebruik van aardgas en biomassa betekent dat er nog steeds een zekere afhankelijkheid is van fossiele brandstoffen. Daarnaast kan de CO2-besparing, zoals gemeten in de jaarlijks gepubliceerde warmte-etiketten, nog verbeteren.
Toekomstige ontwikkeling: koppeling aan een warmtepompcentrale
In januari 2026 is een akkoord bereikt tussen de gemeente Apeldoorn, Ennatuurlijk en diverse partners over de toekomst van het warmtenet Zuidbroek. Dit akkoord maakt de weg vrij voor de koppeling van het warmtenet aan een nieuwe warmtepompcentrale. Deze centrale zal uitsluitend op afvalwater uit de RWZI van Waterschap Vallei & Veluwe werken. Via warmtepompen wordt dit gezuiverde water opgewaardeerd tot een temperatuur van boven de 80 graden Celsius, waardoor het geschikt wordt voor woningverwarming en warm kraanwater.
Deze ontwikkeling is een belangrijke stap in de verduurzaming van de stadsverwarming in de regio. De huidige warmtebronnen (biogas, biomassa en aardgas) zullen voortaan vooral als reservefunctie dienen. Dit betekent dat in uitzonderlijke gevallen aardgas nog wel kan worden gebruikt, maar dat het gebruik aanzienlijk zal afnemen. De warmtepompcentrale zorgt dus voor een grotere onafhankelijkheid van fossiele brandstoffen en een lager CO2-voetspoor.
De warmtepompcentrale is bovendien een slimme investering die aansluit bij de bredere doelstellingen van de gemeente Apeldoorn en Ennatuurlijk. Door gebruik te maken van bestaande infrastructuur (de RWZI) en slimme technologieën zoals warmtepompen, wordt er geoptimaliseerd in de warmteproductie. Hierbij draagt ook de uitbreiding van het warmtenet naar de wijken Kerschoten en Kerschoten-West bij aan de duurzaamheid en het rendement van het gehele systeem.
Voordelen van de nieuwe warmtepompcentrale
De komst van de warmtepompcentrale biedt diverse voordelen, zowel voor de bewoners van Zuidbroek als voor het milieu en de regionale economie. Enkele van de belangrijkste voordelen zijn:
1. Verminderde afhankelijkheid van aardgas
Een van de kernvoordelen van de warmtepompcentrale is dat de afhankelijkheid van aardgas sterk verminderd wordt. In de huidige situatie wordt in uitzonderlijke gevallen nog gebruikgemaakt van aardgas om de temperatuur van het warmtenet te verhogen. Met de nieuwe centrale is dit niet langer nodig, tenzij er bijzondere omstandigheden zijn. Dit is een belangrijke stap in de transformatie naar een duurzaam en klimaatneutraal energiesysteem.
2. Meer CO2-besparing
De CO2-besparing van het warmtenet Zuidbroek is al可观, maar er is nog ruimte voor verbetering. In 2023 was de uitstoot nog 36,4 kg CO2 per GJ warmte, wat resulteerde in een besparing van 38% ten opzichte van een traditionele CV-ketel. In 2024 was deze uitstoot al gedaald naar 32,4 kg CO2 per GJ warmte, wat overeenkomt met een besparing van 45%. Met de komst van de warmtepompcentrale en de verdere verduurzaming van het systeem wordt verwacht dat deze cijfers nog verder zullen verbeteren.
3. Slimme en efficiente energieopwekking
De warmtepompcentrale maakt gebruik van slimme technologieën om warmte te genereren. In tegenstelling tot traditionele warmteproductie via verbranding van biomassa of aardgas, maakt een warmtepomp gebruik van de warmte die al in het omgevingswater aanwezig is. Dit proces is veel efficiënter, omdat het niet op verbranding berust, maar op thermodynamische principes. Hierbij wordt energie op een veel zuiniger manier ingezet, wat zowel de kosten als de uitstoot verlaagt.
4. Toekomstbestendige oplossing
De warmtepompcentrale is een toekomstbestendige oplossing die aansluit bij de bredere doelstellingen van de gemeente Apeldoorn en Ennatuurlijk. Het warmtenet wordt uitgebreid naar de wijken Kerschoten en Kerschoten-West, waar circa 3.500 woningen zijn gepland. Deze uitbreiding maakt gebruik van dezelfde warmtebron (afvalwater uit de RWZI) en dezelfde warmtepompen, zodat het systeem consistent en schaalbaar is. Hiermee wordt niet alleen een duurzamere toekomst geschapen, maar ook een betrouwbaarere warmtevoorziening voor de bewoners van deze wijken.
5. Invloed op de lokale economie
De uitbreiding van het warmtenet en de bouw van de warmtepompcentrale zullen ook positieve effecten hebben op de lokale economie. Aan de hand van de plannen is het mogelijk dat er investeringen komen in de infrastructuur, zoals het aanleggen van nieuwe warmteleidingen, het uitbreiden van de RWZI en het installeren van warmtepompen. Deze investeringen kunnen leiden tot banen in de bouwsector, de installatietechniek en de energiebranche. Daarnaast is het verwarmen van woningen via een warmtenet goedkoper en stabiel in prijs, wat woonkosten voor inwoners kan verlagen.
Toekomstige uitbreiding van het warmtenet
De gemeente Apeldoorn en Ennatuurlijk werken aan de uitbreiding van het warmtenet naar de wijken Kerschoten en Kerschoten-West. Deze wijken liggen aan de noordzijde van de stad en zijn momenteel in ontwikkeling. Het plan is om circa 3.500 woningen te verbinden met het warmtenet, waaronder zowel particuliere als sociale huurwoningen. De uitbreiding maakt gebruik van dezelfde warmtebron (afvalwater uit de RWZI van Waterschap Vallei & Veluwe) en dezelfde warmtepompen als het warmtenet Zuidbroek. Dit zorgt voor een consistente aanpak en maakt het systeem schaalbaar en toekomstbestendig.
De uitbreiding van het warmtenet is echter afhankelijk van een aantal voorwaarden. Ten eerste moet minstens 70% van de woningen in de wijk aansluiting willen. Ten tweede moeten de kosten van de uitbreiding binnen het budget blijven. Als deze voorwaarden worden vervuld, starten de voorbereidingen voor de bouw van het warmtenet. De gemeente en Ennatuurlijk houden de bewoners en partners op de hoogte van de voortgang van het project.
CO2-besparing en duurzaamheid
De duurzaamheid van het warmtenet Zuidbroek wordt jaarlijks gemeten en gepubliceerd via warmte-etiketten. Deze etiketten geven een duidelijk beeld van de CO2-uitstoot per GJ warmte en de besparing ten opzichte van een traditionele CV-ketel. In 2023 was de CO2-uitstoot 36,4 kg per GJ warmte, wat resulteerde in een besparing van 38%. In 2024 was deze uitstoot al gedaald naar 32,4 kg CO2 per GJ warmte, wat overeenkomt met een besparing van 45%. Deze cijfers tonen aan dat het warmtenet Zuidbroek al beter presteert dan veel traditionele verwarmingsmethoden. Met de komst van de warmtepompcentrale en de verdere verduurzaming van het systeem wordt verwacht dat deze cijfers nog verder zullen verbeteren.
Conclusie
Het warmtenet Zuidbroek in Apeldoorn staat op het punt van een belangrijke transformatie. Het huidige hybride systeem, dat gebruikmaakt van biogas, biomassa en aardgas, wordt vervangen door een duurzamere oplossing: een warmtepompcentrale die op afvalwater uit de RWZI van Waterschap Vallei & Veluwe werkt. Deze centrale zorgt voor een aanzienlijke vermindering in de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en een verdere CO2-besparing. Bovendien maakt het systeem gebruik van slimme technologieën en bestaande infrastructuur, wat het efficiënter en toekomstbestendiger maakt.
De uitbreiding van het warmtenet naar de wijken Kerschoten en Kerschoten-West versterkt deze duurzame aanpak en maakt het systeem schaalbaar. De gemeente Apeldoorn en Ennatuurlijk houden de voortgang van het project in de gaten en informeren de bewoners en partners regelmatig. Deze samenwerking is een voorbeeld van hoe slimme investeringen kunnen leiden tot een duurzamere toekomst voor stedelijke wijkverwarming.