Stadsverwarming in Capelle aan den IJssel: Aardgasvrij Maken en Duurzame Toekomst

De gemeente Capelle aan den IJssel staat voorop in de overgang naar aardgasvrije woningen en een CO₂-neutrale toekomst. Hierbij speelt stadsverwarming (ook wel warmtenet genoemd) een centrale rol. In Capelle is circa 27 procent van alle huizen aangesloten op stadsverwarming, terwijl het landelijke doel is om in 2030 1,5 miljoen woningen aardgasvrij te maken. Tegelijkertijd blijft de gemeente afhankelijk van overheidsmaatregelen en technische haalbaarheid om deze overgang succesvol te maken. In dit artikel bespreken we de huidige stand van zaken, de rol van stadsverwarming in het aardgasvrij maken, de uitdagingen en kansen, en de toekomstplannen van de gemeente.

De Huidige Stand van Zaken in Capelle

Momenteel is Capelle aan den IJssel in een overgangsfase naar een aardgasvrije gemeente. In januari 2024 was 39 procent van de woningen in de gemeente al aardgasvrij. Dit betekent dat Capelle al aardgasvrij is, maar nog niet op niveau met landelijke leaders zoals Almere (67 procent), Duiven (63 procent) en Purmerend (63 procent). De gemeente heeft als doel om in 2050 bijna 0 CO₂ uit te stoten, wat overeenkomt met het landelijke klimaatbeleid.

Stadsverwarming is een van de twee hoofdmogelijkheden die de gemeente beschouwt om woningen aardgasvrij te maken, naast het gebruik van elektrische warmtepompen. Tot nu toe zijn er twee wijken – Schollevaar en Fascinatio – aangesloten op het stadsverwarmingsnet van Eneco. Deze netten zijn vanwege het alleenrecht van Eneco niet wisselbaar voor de bewoners. In januari 2023 verhoogde Eneco het tarief voor stadswarmte tot ruim 90 euro per gigajoule (GJ), het maximaal toegestane tarief dat is vastgesteld door de Autoriteit Consument & Markt.

De Rol van Stadsverwarming in de Transitie

Stadsverwarming is een essentieel onderdeel van de duurzame overgang in Capelle aan den IJssel. Het stadsverwarmingsnet is momenteel alleen beschikbaar in bepaalde wijken, maar de gemeente heeft de verwachting dat er in een aantal andere wijken in de toekomst ook warmtenetten zullen komen. De uitbreiding is echter afhankelijk van besluiten van de Rijksoverheid, die middelen en instrumenten moet beschikbaar stellen voor de uitvoering van de transitievisie.

In de transitievisie warmte van de gemeente is duidelijk gesteld dat er twee hoofdopties zijn voor het aardgasvrij maken van woningen: stadsverwarming en elektrische warmtepompen. De gemeente houdt momenteel geen rekening met de grootschalige beschikbaarheid van duurzaam gas (zoals groengas of waterstof) voor 2030. Dit kan in de toekomst veranderen, maar gezien de huidige kennis zijn andere opties haalbaarder.

Uitdagingen en Kansen

Tariefverhoging en Betaalbaarheid

Een van de belangrijkste uitdagingen voor de gemeente is de verhoogde tariefstructuur voor stadsverwarming. Na de tarieframing van Eneco in januari 2023 klagen inwoners en gemeenten over de financiële druk die dit oplevert. Gemeenten zoals Capelle hebben daarom een brief gestuurd aan Eneco om de tariefverhoging te heroverwegen. Ze verzoeken om transparantie over de onderliggende kosten en vraag om samenwerking om een betaalbare en draagbare oplossing te bereiken voor inwoners.

De huidige tariefstructuur ziet er als volgt uit:

Tot een verbruik van 37 GJ betaal je €47,38 per GJ.
Boven deze drempel wordt het tarief opgelift tot ruim 90 euro per GJ.

Deze verhoging kan een probleem vormen voor inwoners, vooral gezien de huidige economische situatie. De gemeente benadrukt dat de overstap naar duurzame verwarmingsoplossingen woonlastenneutraal moet zijn. Dit betekent dat de kosten van een alternatief (zoals stadsverwarming) op het moment van overstap niet hoger mogen zijn dan het huidige aardgasverbruik.

Technische en Reglementaire Beperkingen

Een tweede uitdaging is de afhankelijkheid van regelgeving en technische voorwaarden. In 2024 is bijvoorbeeld de verkenning naar stadsverwarming in de Florabuurt en omgeving stopgezet, omdat het onduidelijk was wanneer de Wet collectieve warmte zou ingaan. Deze wet is essentieel voor het juridisch kader rond stadsverwarming en maakt het mogelijk om collectieve warmteoplossingen juridisch en technisch haalbaar te maken.

Daarnaast is er ook een afhankelijkheid van het overheidsbeleid. De gemeente kan pas concrete projecten uitvoeren als de Rijksoverheid middelen en instrumenten beschikbaar stelt. Dit betekent dat de gemeente momenteel op koers blijft, maar niet snel kan handelen zonder subsidies of juridische onderbouwing.

Toekomstplannen en Participatie

Het Nieuwe Warmteprogramma

In 2026 komt het nieuwe warmteprogramma van de gemeente Capelle aan den IJssel. Dit programma bevat vernieuwende ideeën en aanpassingen op basis van nieuwe informatie en technologie. In het programma worden per buurt mogelijke warmteoplossingen geëvalueerd en wordt een strategie opgesteld voor de fasering van de overgang naar aardgasvrije woningen. De Florabuurt en omgeving zijn hierin ook opgenomen, naast andere buurten als ‘s-Gravenweg West, CapelleXL en Rivium.

Bewoners van deze buurten kunnen rekenen op updates via post. De gemeente wil zo zichtbaar betrokken zijn bij het besluitvormingsproces en bewoners van te voren informeren over de mogelijke gevolgen en maatregelen.

Actie op Individueel Niveau

De gemeente benadrukt ook dat individuele actie belangrijk is bij de overgang. Inwoners kunnen hun woning voorbereiden op een aardgasvrije toekomst door bijvoorbeeld:

Betere isolatie van de woning
Het installeren van zonnepanelen
Het kiezen voor elektrische keukens in verbouwingen
Het vervangen van de cv-ketel door een warmtepomp

De gemeente stelt bovendien adviezen en subsidies beschikbaar om inwoners te ondersteunen bij deze keuzes. Inwoners die actief meewerken aan de overgang, kunnen bijvoorbeeld profiteren van verlaagde aansluitkosten of een subsidie voor het installeren van een warmtepomp.

De Stands van Stadsverwarming in Nederland

Het is belangrijk om in te zien dat stadsverwarming in Nederland een relatief klein deel van de markt belegt. In januari 2024 had ruim 18 procent van de Nederlandse woningen en kleinverbruikers geen gasaansluiting meer. Van deze woningen zijn er circa 27 procent in Capelle aan den IJssel aangesloten op stadsverwarming. Dit is een behoorlijke fractie, maar het betekent ook dat er nog veel werk te doen is.

De voordelen van stadsverwarming zijn duidelijk: het is duurzamer dan aardgas, het vermindert de CO₂-uitstoot en het helpt bij het bereiken van de landelijke klimaatdoelen. De nadelen zijn echter ook duidelijk: de huidige tarieframing maakt het duur voor inwoners en het juridisch kader is nog niet volledig ontwikkeld.

De Rol van Deelname en Samenwerking

Een van de kernwaarden van de gemeente Capelle aan den IJssel is participatie. De gemeente wil inwoners en ondernemers betrekken bij het besluitvormingsproces en zo de transitie naar aardgasvrij zo transparant en draagbaar mogelijk maken. Dit betekent dat er in de komende jaren regelmatig gesproken zal worden over de voortgang van de projecten, de kosten en de wenselijke toekomstvisie.

Bijvoorbeeld in de Florabuurt en omgeving zijn de onderzoeken al gestart, maar de verkenning is op het moment stopgezet. De gemeente benadrukt dat dit een tijdelijke stap is en dat er in de toekomst verder wordt gegaan, zodra de juridische en technische voorwaarden zijn gecreëerd.

Conclusie

Stadsverwarming speelt een cruciale rol in de overgang van Capelle aan den IJssel naar een aardgasvrije gemeente. Momenteel is circa 27 procent van de woningen aangesloten op stadsverwarming, een percentage dat in de toekomst waarschijnlijk zal stijgen. De gemeente benadrukt echter dat de uitbreiding van het stadsverwarmingsnet afhankelijk is van overheidsmaatregelen en juridische onderbouwing. Daarnaast zijn er financiële kwesties die aandacht verdienen, zoals de verhoogde tarieframing van Eneco.

In de komende jaren is er een duidelijke focus op het nieuwe warmteprogramma van de gemeente, dat in 2026 verschijnt. Dit programma bevat vernieuwende ideeën en een strategie voor de overgang naar aardgasvrije woningen. Bewoners worden bij deze overgang betrokken en kunnen rekenen op updates en ondersteuning.

In de transitievisie van de gemeente staat duidelijk gesteld dat het doel is om in 2050 een bijna CO₂-neutrale gemeente te zijn. Dit is een ambitie die op meerdere niveaus bereikt moet worden: op individueel niveau, op buurtniveau en op gemeentelijk niveau. De overgang naar stadsverwarming is daar een van de belangrijkste pijlers van.