Inleiding
Het gebruik van warmteterugwinning uit douchewater (douche WTW) is een steeds populaire ingreep in de woningbouwsector, aangezien het een eenvoudige manier biedt om energie te besparen en het milieu te ontlasten. Deze technologie maakt het mogelijk om een deel van de warmte uit afgevoerd douchewater terug te winnen en te gebruiken voor het voorverwarmen van koud leidingwater. Het resultaat is een lager energieverbruik en daarmee ook lagere energiekosten voor de gebruiker.
In het kader van stadsverwarming, waarbij woningen zijn aangesloten op een centraal warmtenet, kunnen traditionele verticale douche WTW-systemen soms niet direct toegepast worden. Dit heeft geleid tot de ontwikkeling van alternatieve oplossingen, zoals de douchebak met warmteterugwinning. Deze variant is ontworpen met het oog op renovaties en situaties waarbij de installatie van een klassieke WTW niet mogelijk is.
In deze artikel zullen we de technische werking van douche WTW-systemen bespreken, met een nadruk op hun toepassing bij stadsverwarming. Daarnaast zullen we het rendement van verschillende systemen en de bijbehorende kosten bespreken, evenals de voorwaarden voor installatie en het effect op de energieprestatie van woningen. Het doel is om een overzicht te geven dat helpt bij het beoordelen van de geschiktheid van deze technologie in verschillende situaties.
Werking van douche WTW-systemen
Een douche WTW-systeem bestaat uit een warmtewisselaar die de warmte uit afgevoerd douchewater opvangt en gebruikt om koud leidingwater voor te verwarmen. Het principe van warmteterugwinning houdt in dat het wegstromende warme water – dat normaal gesproken via de afvoerpijp direct naar het riool stroomt – wordt gebruikt om het koude water dat naar de douche gaat, voorverwarmen. Hierbij wordt geen menging van het warme en koude water uitgevoerd; de warmte wordt via een warmtewisselaar overgedragen.
De warmtewisselaar kan op verschillende manieren geïnstalleerd worden:
- In de afvoerpijp: Dit is een verticale opstelling die een hoog rendement kan bieden.
- In de muur naast de douche: Ook hier is het rendement hoog, maar de installatie vereist een kleine verbouwing.
- In de douchebak of douchegoot: Deze horizontale systemen zijn geschikt voor woningen waar een verticale installatie niet mogelijk is.
- Losse installatie: Deze variant kan op de vloer van een douchecabine gelegd worden en vereist geen verbouwing.
De keuze van het type WTW hangt af van de situatie in de woning. Zo is een verticale WTW bijvoorbeeld niet geschikt in woningen met stadsverwarming, omdat deze niet in de meterkast mag vanwege legionellaproblemen. In dergelijke gevallen is de douchebak met WTW een betere oplossing.
Douche WTW bij stadsverwarming
Bij woningen die zijn aangesloten op een stadsverwarmingssysteem, is de installatie van een verticale douche WTW vaak niet mogelijk. De reden hiervoor is dat een dergelijke installatie niet in de meterkast mag geplaatst worden, wat een risico zou kunnen vormen op legionellabesmetting. Hierdoor is een alternatieve oplossing nodig, zoals de douchebak met warmteterugwinning.
Deze douchebak is ontworpen om in renovatieprojecten te worden ingezet, waarbij de energieprestatie van de woning verbeterd moet worden. Het voordeel van deze oplossing is dat het minder ruimte in beslag neemt en geschikt is voor situaties waarin geen verticale installatie mogelijk is. Bovendien is het systeem relatief eenvoudig te reinigen en te onderhouden.
In dit kader is het belangrijk om te benadrukken dat de installatie van een douche WTW bij stadsverwarming voordelen biedt, zoals:
- Energiebesparing: Het hergebruik van warmte uit afgevoerd douchewater zorgt voor een lager energieverbruik.
- Klimaatimpact: Door minder gas of stroom te verbruiken, wordt de CO2-uitstoot verminderd.
- EPC-waarde: Het gebruik van een douche WTW kan ertoe leiden dat de EPC-waarde van de woning verbetert, wat positief is voor de marktwaarde.
Rendement en energiebesparing
Het rendement van een douche WTW-systeem hangt af van het type installatie. Verticale systemen, zoals die in de afvoerpijp of muur zijn geïnstalleerd, bieden doorgaans een hoger rendement dan horizontale systemen zoals die in de douchebak of douchegoot. Een verticale WTW kan een rendement van tot wel 60% bereiken, terwijl horizontale systemen meestal rendementen tussen 40 en 50% halen.
Het bespaarde energievolume hangt af van het aantal gebruikers en de gemiddelde duur van de douchebeurt. Bijvoorbeeld bij een gemiddelde douchebeurt van 7,5 minuten kan ongeveer 40 tot 50% van de energie bespaard worden. Dit betekent dat een gebruiker met een cv-ketel of warmtepomp aanzienlijk minder gas of stroom verbruikt om warm water op temperatuur te brengen.
Het rendement is echter afhankelijk van het moment waarop de WTW in gebruik is. Het duurt even voordat het systeem zijn volledige effect heeft, omdat de leidingen en warmtewisselaar tijd nodig hebben om op temperatuur te komen. Pas na enkele minuten wordt het volledige rendement bereikt.
Kosten en terugverdientijd
De installatie van een douche WTW is relatief kostenefficiënt in vergelijking met andere duurzame maatregelen. Voor een standaard woning liggen de kosten tussen €400 en €800, afhankelijk van het type systeem en de situatie in de woning. De installatie vereist in sommige gevallen een kleine verbouwing, zoals het maken van een uitsparing in de vloer of muur.
De terugverdientijd van een douche WTW hangt af van het energieverbruik van de gebruiker en het type verwarming. Voor woningen met een cv-ketel of warmtepomp is de terugverdientijd meestal tussen 3 en 5 jaar. In huurwoningen is de terugverdientijd langer, omdat de energiekosten door de huurder worden gemaakt. Voor deze situaties is het belangrijk om te kijken naar indirecte voordelen, zoals het verbeteren van de EPC-waarde en het verhogen van de marktwaarde van de woning.
Technische aspecten van verschillende WTW-systemen
Verticale WTW (in de afvoerpijp of muur)
Verticale WTW-systemen zijn geschikt voor woningen met een klassieke badkamerindeling en waar een verbouwing mogelijk is. Deze systemen maken gebruik van een verticale warmtewisselaar die meerdere koperen buizen bevat. Het warme douchewater stroomt langs deze buizen, waardoor de warmte overgedragen kan worden aan het koude leidingwater.
Deze opstelling biedt het hoogste rendement, doorgaans tot 60%. Het nadeil is dat de installatie enkele aanpassingen vereist, zoals het maken van een uitsparing in de muur of het leggen van extra leidingen. Bovendien is het systeem onderhoudsarm, maar vereist het soms periodieke reiniging om de efficiëntie te behouden.
Horizontale WTW (in de douchegoot of douchebak)
Horizontale WTW-systemen zijn geschikt voor situaties waarin een verticale installatie niet mogelijk is. Deze systemen zijn meestal geïnstalleerd in de douchegoot of douchebak en maken gebruik van een horizontale warmtewisselaar. De uitsparing in de vloer is belangrijk om ruimte te maken voor de warmtewisselaar.
Deze systemen zijn eenvoudiger te installeren, maar hebben een iets lager rendement. De warmtewisselaar in de douchegoot of douchebak moet regelmatig gereinigd worden om de efficiëntie te behouden. Het rendement ligt meestal tussen 40 en 50%.
Losse WTW (vloerinstallatie)
Losse WTW-systemen zijn een flexibele oplossing die geïnstalleerd kan worden zonder verbouwing. Deze systemen bestaan uit een losse warmtewisselaar die op de vloer van de douchecabine wordt gelegd. Het voordeel van deze opstelling is dat het gemakkelijk te installeren is en geschikt is voor huurwoningen of situaties waarin geen verbouwing mogelijk is.
Het nadeil is dat het rendement lager is dan bij de andere systemen. Bovendien is het systeem minder geschikt voor woningen met een hoge waterverbruik. De installatie vereist slechts een korte verbinding met de mengkraan, wat het systeem eenvoudig maakt voor een handige gebruiker.
Energieprestatie en EPC-waarde
Het gebruik van een douche WTW heeft een directe invloed op de energieprestatie van een woning. In Nederland is de WTW-systeem recent normatief opgenomen in de EPC-berekening (NEN 5128) en in de EPG (NEN 7120). Hierdoor heeft het systeem een positief effect op de EPC-waarde van de woning.
In praktijk betekent dit dat de EPC-waarde met 0,05 tot 0,06 verbetert, afhankelijk van de situatie in de woning. Een verbeterde EPC-waarde heeft meerdere voordelen:
- Lagere energiekosten: Een hogere energieprestatie betekent dat minder energie nodig is voor het opwarmen van water.
- Goed energielabel: Een betere EPC-waarde leidt tot een gunstiger energielabel, wat positief is voor de marktwaarde.
- Waardebewaring: Voor eigenaren betekent een verbeterde EPC-waarde een waardevermeerdering van de woning.
Bij stadsverwarming is het belang van een verbeterde EPC-waarde nog groter, omdat woningen met een hogere energieprestatie aantrekkelijker zijn voor huurders en kopers. In combinatie met een douche WTW kan de woning aantrekkelijker worden gemaakt op de markt.
Legaliteit en normering
Het gebruik van een douche WTW is wettelijk toegestaan en normatief geregeld in Nederland. Het systeem voldoet aan de eisen van de Bouwbesluit en is opgenomen in de NEN 5128 en NEN 7120. Deze normen beschrijven hoe de EPC-waarde en EPG berekend moeten worden bij de toepassing van warmteterugwinning.
Bij stadsverwarming zijn er extra aandachtspunten. Zo moet het systeem niet in de meterkast geplaatst worden, omdat dit een risico kan vormen op legionellabesmetting. Daarom is de douchebak met WTW een betere oplossing in dergelijke gevallen.
Bij de installatie moet aandacht worden besteed aan de verbinding met de afvoerpijp en het riool. De warmtewisselaar moet correct geplaatst worden om een maximale efficiëntie te garanderen. Bovendien moet het systeem periodiek gereinigd worden om te voorkomen dat er aanslag ontstaat in de leidingen.
Toepassing in verschillende woningtypes
De geschiktheid van een douche WTW hangt af van het type woning en de situatie in de badkamer. Voor nieuwbouw is het systeem ideaal, omdat het meestal al voorzien is van de juiste verbindingen en de badkamer eenvoudig te verbouwen is. Bij renovaties is het systeem ook geschikt, maar vereist het soms kleine aanpassingen.
In huurwoningen is de installatie mogelijk, maar vereist het meestal toestemming van de huurder of de verhuurder. In dergelijke gevallen is een losse WTW een betere oplossing, omdat deze zonder verbouwing geïnstalleerd kan worden.
Voor woningen met een gestapelde bouw of een beperkte installatieruimte is een horizontale WTW een betere keuze. Deze systemen zijn geschikt voor situaties waarin een verticale installatie niet mogelijk is.
Conclusie
Douche WTW-systemen bieden een eenvoudige en kostenefficiënte manier om energie te besparen en de EPC-waarde van een woning te verbeteren. Het hergebruik van warmte uit afgevoerd douchewater zorgt voor een lager energieverbruik en een vermindering van de CO2-uitstoot. Bij stadsverwarming is een verticale installatie niet altijd mogelijk, waardoor alternatieve oplossingen zoals de douchebak met WTW een betere keuze worden.
Het rendement van het systeem hangt af van het type installatie en de situatie in de woning. Verticale systemen bieden het hoogste rendement, terwijl horizontale systemen eenvoudiger te installeren zijn, maar een iets lager rendement leveren. De kosten van de installatie zijn relatief laag en de terugverdientijd ligt tussen 3 en 5 jaar.
Door de toepassing van een douche WTW kan de energieprestatie van een woning verbeteren, wat positief is voor de marktwaarde en de aantrekkelijkheid op de huurmarkt. Het is een duurzame keuze die zowel milieuvriendelijk is als kostenefficiënt.