Inleiding
In Nederland zijn steeds meer woningen aangesloten op stadsverwarming, een systeem waarbij woningen worden verwarmd via een ondergronds netwerk van warmwaterleidingen. In tegenstelling tot woningen met een eigen cv-ketel of warmtepomp, hebben woningen met stadsverwarming geen behoefte aan gas. Dit heeft gevolgen voor het energieverbruik, in het bijzonder het elektriciteitsverbruik. Aangezien gas niet gebruikt wordt voor verwarming, kan het elektriciteitsverbruik van dergelijke woningen afwijken van het normale verbruik in huishoudens met een traditionele verwarmingsoplossing.
In dit artikel worden de verbruikscijfers van huishoudens met stadsverwarming vergeleken met die van huishoudens zonder. Daarnaast wordt ingegaan op de factoren die het elektriciteitsverbruik beïnvloeden en op de kosten die verband houden met het gebruik van stadswarmte. De informatie is gebaseerd op beschikbare data, voornamelijk afkomstig van betrouwbare bronnen zoals Nibud, Milieu Centraal, CBS en energieleveranciers.
Het doel is om een overzicht te geven van het elektriciteitsverbruik bij woningen met stadsverwarming, om zo potentiële woningkopers, woningbouwers en investeerders in staat te stellen een verstandige keuze te maken op basis van feiten en cijfers.
Stadsverwarming in korte trek
Stadsverwarming, ook wel bekend als warmtenet of blokverwarming, is een duurzame verwarmingsoplossing die steeds vaker wordt ingezet in wijkontwikkelingen en stadsgebieden. In plaats van dat iedere woning voorzien is van een eigen cv-ketel, wordt de warmte centraal opgewarmd en via een ondergronds leidingnet verdeeld. De centrale warmtebron kan bijvoorbeeld restwarmte zijn uit elektriciteitscentrales, fabrieken of datacenters. Deze warmte wordt gebruikt om water op te warmen, dat vervolgens via de leidingen naar de woningen wordt gebracht.
Voor woningen met stadsverwarming is geen gasaansluiting nodig. In plaats daarvan wordt de warmte in de woning gebruikt voor het verwarmen van de ruimtes en het aanmaken van warm water. Het verbruik van stadswarmte wordt gemeten via een warmtemeter in de meterkast, waarbij het aantal GigaJoules (GJ) verwerkt wordt. Voor huishoudens met stadsverwarming is het elektriciteitsverbruik een belangrijke component van het totale energieverbruik, omdat elektriciteit vaak wordt gebruikt voor de werking van verlichting, apparatuur en eventueel de regulering van de verwarmingsinstallatie.
Elektriciteitsverbruik in huishoudens zonder stadsverwarming
In huishoudens zonder stadsverwarming is het elektriciteitsverbruik vaak afhankelijk van het gebruik van een cv-ketel of warmtepomp. Deze systemen verbruiken niet alleen gas, maar ook elektriciteit voor hun werking. Het gebruik van elektriciteit in dergelijke huishoudens varieert afhankelijk van het aantal en het type elektrische apparaten, de isolatie van het huis, de grootte van de woning en het aantal inwoners.
Volgens gegevens van Nibud verbruikt een gemiddeld huishouden van 2,2 personen in een tussenwoning zonder stadsverwarming ongeveer 1.350 m³ aardgas per jaar. Dit gas wordt gebruikt voor zowel verwarming als warm water. De elektriciteitsverbruikscijfers in dergelijke huishoudens zijn daardoor afhankelijk van de efficiëntie van de verwarmingsinstallatie en het gebruik van elektrische apparaten.
Elektriciteitsverbruik in huishoudens met stadsverwarming
Huishoudens die zijn aangesloten op stadsverwarming gebruiken geen gas. In plaats daarvan verbruiken ze stadswarmte in GigaJoules (GJ) per jaar. Het elektriciteitsverbruik in dergelijke huishoudens is daardoor vaak iets anders dan in huishoudens zonder stadsverwarming. De elektriciteit wordt vooral gebruikt voor verlichting, apparatuur, en eventueel voor het regelen van de thermostaat.
Volgens Milieu Centraal verbruikt een gemiddeld huishouden met stadsverwarming ongeveer 34 GJ per jaar voor verwarming. Wanneer het huishouden ook stadswarmte gebruikt voor het aanmaken van warm water, komt er ongeveer 7 GJ extra bij, wat het totale verbruik op 41 GJ brengt. Dit is gelijk aan ongeveer 1.250 m³ gas.
De elektriciteitsverbruikscijfers van huishoudens met stadsverwarming zijn echter minder goed vast te leggen, omdat het verbruik varieert per woningtype, isolatiegraad en gebruiksgewoontes. In tegenstelling tot gasverbruik, waar verbruikscijfers vanwege de meetmethode duidelijk zijn, is het elektriciteitsverbruik in huishoudens met stadsverwarming afhankelijk van het aantal elektrische apparaten en de mate van efficiëntie.
Factoren die het elektriciteitsverbruik beïnvloeden
Het elektriciteitsverbruik in huishoudens met stadsverwarming wordt beïnvloed door een aantal factoren, waaronder het aantal personen in het huishouden, het type woning, de isolatie van de woning en het gebruik van elektrische apparaten. Grote huishoudens verbruiken gemiddeld meer elektriciteit dan kleine, omdat er meer apparaten en verlichting worden gebruikt. Daarnaast speelt het type woning een rol: woningen met een hoge isolatiegraad verbruiken minder elektriciteit, omdat de energie beter wordt vastgehouden.
Het gebruik van elektrische apparaten is een belangrijk aspect. Apparaten zoals koelkasten, stofzuigers en wasmachines verbruiken energie. Hoe efficiënt deze apparaten zijn, beïnvloedt het totale elektriciteitsverbruik. Apparaten met een hogere energieklasse verbruiken minder stroom dan apparaten met een lagere energieklasse.
Daarnaast speelt de werking van het verwarmings- en warmwaterstelsel een rol. Ondanks dat de verwarming via stadswarmte wordt geleverd, kan elektriciteit worden gebruikt voor het regelen van de thermostaat of voor kleinere elektrische verwarmingsbronnen. Deze apparaten verbruiken vaak minder elektriciteit dan een traditionele cv-ketel, maar het verbruik kan wel oplopen bij gebruik van bijvoorbeeld een elektrische boiler.
Verbruik vergelijking: stadsverwarming versus gasverwarming
Het elektriciteitsverbruik in huishoudens met stadsverwarming en dat in huishoudens zonder kunnen sterk verschillen. In huishoudens zonder stadsverwarming wordt elektriciteit vaak gebruikt voor het regelen van een cv-ketel of warmtepomp, wat extra verbruik oplevert. In huishoudens met stadsverwarming is dit verbruik vaak lager, omdat de verwarmingsinstallatie minder elektriciteit nodig heeft.
Een gemiddeld huishouden met stadsverwarming verbruikt ongeveer 41 GJ per jaar aan stadswarmte. Dit is gelijk aan ongeveer 1.250 m³ gas. In een huishouden zonder stadsverwarming is het gasverbruik voor verwarming en warm water ongeveer 1.350 m³ per jaar. De elektriciteitsverbruikscijfers zijn minder goed vast te leggen, maar in huishoudens zonder stadsverwarming is het verbruik vaak hoger door het gebruik van elektriciteit voor verwarmingsinstallaties.
De verbruikscijfers laten zien dat het elektriciteitsverbruik in huishoudens met stadsverwarming vaak iets lager ligt dan in huishoudens zonder. Dit maakt stadsverwarming een aantrekkelijke optie voor huishoudens die willen besparen op energiekosten.
Kosten en tarieven
Het verbruik van stadswarmte gaat gepaard met vaste en variabele kosten. De vaste kosten omvatten onder andere de transportkosten, servicekosten en de kosten voor de installatie van de warmtemeter. Deze kosten zijn per huishouden meestal gelijk en worden jaarlijks vastgesteld door de leverancier. De variabele kosten zijn afhankelijk van het verbruik in GigaJoules.
In 2026 gelden maximumtarieven van €41 per GJ voor warmtegebruik en €829,90 voor vastrecht en huur van de afleverset. Deze tarieven kunnen variëren per warmtenet, omdat de kosten afhankelijk zijn van de infrastructuur en het aanbod. Huishoudens die minder warmte gebruiken, kunnen lager uitkomen.
Het elektriciteitsverbruik in huishoudens met stadsverwarming is afhankelijk van het aantal en het type elektrische apparaten. De prijzen voor elektriciteit worden bepaald door de energieleverancier en kunnen variëren tussen leveranciers. Huishoudens kunnen door het gebruik van energiezuinige apparaten hun elektriciteitsverbruik en kosten verlagen.
Duurzaamheid en toekomst
Stadsverwarming wordt vaak gezien als een duurzame oplossing, omdat het gebruik maakt van restwarmte uit industriële processen. Deze warmte zou anders verloren gaan, maar wordt nu benut voor het verwarmen van huizen en het aanmaken van warm water. Hierdoor wordt minder fossiel brandstof gebruikt, wat gunstig is voor het milieu.
De Wet collectieve warmte (Wcw), aangenomen in juli 2025, legt aan de hand van wettelijke kaders vast dat restwarmte zoveel mogelijk benut moet worden, mits technisch haalbaar. Daarnaast zijn er geen losse cv-ketels nodig per woning, wat het gebruik van gas vermindert.
Toch is het gebruik van restwarmte niet altijd voldoende om aan de vraag te voldoen. In dergelijke gevallen moet er bijgestookt worden, waarbij vaak fossiele brandstoffen worden gebruikt. Dit vermindert de duurzaamheid van het systeem. Om dit te voorkomen, wordt er gewerkt aan duurzamere oplossingen, zoals het gebruik van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen.
Invloed van de bouw en isolatie op het elektriciteitsverbruik
De bouw van de woning en de kwaliteit van de isolatie hebben een directe invloed op het elektriciteitsverbruik in huishoudens met stadsverwarming. Woningen die goed geïsoleerd zijn, verliezen minder warmte, wat het verbruik van stadswarmte vermindert. Daardoor is er minder energie nodig om de woning op temperatuur te houden, wat het elektriciteitsverbruik beïnvloedt.
De bouw van de woning speelt ook een rol. Woningen met een compacte vorm en een kleiner oppervlakte-volume-verhouding verliezen minder warmte dan woningen met een grotere oppervlakte. Daarnaast beïnvloedt de kwaliteit van de ramen, deuren en de daken het energieverbruik. Woningen met dubbel of driedubbel glas, isolatie in de muren en een goed geïsoleerd dak verbruiken minder elektriciteit.
De invloed van de bouw en isolatie op het elektriciteitsverbruik maakt duidelijk dat investeringen in energiezuinige bouwmethoden en isolatiematerialen kunnen leiden tot een vermindering van het totale energieverbruik. Dit is niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor de energiekosten van de huishoudens.
Kansen op besparing
Er zijn verschillende kansen voor huishoudens met stadsverwarming om het elektriciteitsverbruik en daarmee de kosten te verlagen. Een van de belangrijkste manieren is het gebruik van energiezuinige apparaten. Apparaten met een hogere energieklasse verbruiken minder stroom dan apparaten met een lagere energieklasse. Door het gebruik van dergelijke apparaten kan het elektriciteitsverbruik aanzienlijk worden verlaagd.
Een andere manier is het optimaliseren van het gebruik van elektrische apparaten. Door bijvoorbeeld apparaten op tijd uit te zetten, apparaten te koppelen aan een energiezuinige timer en apparaten efficiënt in te zetten, kan het verbruik worden verminderd. Daarnaast is het gebruik van zonnestraling en passieve warmte opslag een manier om het elektriciteitsverbruik te verminderen.
Investeringen in isolatie en energiezuinige bouwmethoden zijn ook een manier om het elektriciteitsverbruik te verminderen. Deze investeringen kunnen op de lange termijn leiden tot aanzienlijke besparingen, zowel op het elektriciteitsverbruik als op de kosten van stadswarmte.
Kortingen en alternatieven
Huishoudens met stadsverwarming kunnen profiteren van kortingen en alternatieve oplossingen om het elektriciteitsverbruik te verlagen. Een van de manieren is het gebruik van een energievergelijker, waarbij huishoudens kunnen vergelijken welke leverancier de beste tarieven biedt. Door over te stappen naar een leverancier met lagere tarieven, kan het elektriciteitsverbruik worden verlaagd.
Daarnaast zijn er programma’s voor het installeren van energiezuinige apparaten en isolatiematerialen. Deze programma’s bieden soms subsidies of korting op de aankoop van dergelijke apparaten. Door het gebruik van dergelijke programma’s, kunnen huishoudens hun elektriciteitsverbruik verlagen en op lange termijn geld besparen.
De rol van het huishouden in het energieverbruik
Het gedrag en de gebruiksgewoontes van het huishouden spelen een grote rol in het elektriciteitsverbruik. Hoewel het gebruik van stadswarmte het verbruik van gas vermindert, is het elektriciteitsverbruik nog steeds afhankelijk van de keuzes van de bewoners. Het gebruik van verlichting, apparatuur en verwarmingsapparatuur beïnvloedt het totale verbruik.
Huishoudens kunnen hun elektriciteitsverbruik verlagen door hun gebruiksgewoontes aan te passen. Denk hierbij aan het gebruik van energiezuinige lampen, het vermijden van het laten lopen van apparaten in stand-by modus, het koken van etenswaren op efficiënte wijze en het regelen van de thermostaat op een optimale temperatuur.
Het elektriciteitsverbruik is niet alleen afhankelijk van de keuzes van de bewoners, maar ook van de structuur van het huishouden. Grote huishoudens verbruiken gemiddeld meer elektriciteit dan kleine, omdat er meer apparaten worden gebruikt. Daarom is het belangrijk om het verbruik per persoon te berekenen om een beter inzicht te krijgen in het energieverbruik.
Conclusie
Het elektriciteitsverbruik in huishoudens met stadsverwarming kan aanzienlijk verschillen van dat in huishoudens zonder. In huishoudens met stadsverwarming is het verbruik vaak lager, omdat er geen gas wordt gebruikt voor verwarming. Het elektriciteitsverbruik is afhankelijk van het aantal en het type elektrische apparaten, de isolatie van de woning en het gedrag van de bewoners.
De beschikbare data laat zien dat het elektriciteitsverbruik in huishoudens met stadsverwarming vaak iets lager ligt dan in huishoudens zonder. Dit maakt stadsverwarming een aantrekkelijke optie voor huishoudens die willen besparen op energiekosten. Daarnaast is het gebruik van restwarmte een duurzame oplossing, die bijdraagt aan een lagere CO₂-uitstoot.
Ondanks de voordelen van stadsverwarming is het verbruik van elektriciteit nog steeds een belangrijk aspect. Huishoudens kunnen hun elektriciteitsverbruik verlagen door het gebruik van energiezuinige apparaten, het optimaliseren van hun gebruiksgewoontes en het investeren in isolatie en energiezuinige bouwmethoden. Door deze maatregelen te nemen, kunnen huishoudens hun energiekosten verlagen en hun bijdrage aan een duurzamere toekomst vergroten.