De locatie Kralingse Zoom van de Hogeschool Rotterdam is niet alleen een centraal knooppunt voor onderwijs en onderzoek, maar ook een innovatief voorbeeld van duurzame gebouwtechnologie. Het nieuwe schoolgebouw, gevestigd op deze campus, is ontworpen als een energieneutraal, gezond en circulair complex. Hierbij worden zowel geavanceerde technieken als slimme strategieën toegepast om energieverbruik te beperken, duurzame energie op te wekken en de leefomgeving van medewerkers en studenten te verbeteren. In dit artikel wordt ingegaan op de energietechnologieën, het klimaatsysteem, de stadsverwarming en andere innovatieve maatregelen die aan de basis liggen van het project.
Inleiding
In 2024 is op de campus Kralingse Zoom een transparant, nieuw schoolgebouw neergezet dat volledig circulair en flexibel is gebouwd. Het is bovendien energieneutraal en gezond, wat mede mogelijk is gemaakt door samenwerking met installatieadviseurs en bouwfysica-experts. De uitbreiding van de zero-emissiezone in Rotterdam omvat deze campus, die gezamenlijk wordt gebruikt door de Erasmus Universiteit en Hogeschool Rotterdam. Het is hier gelukt om een gebouw te realiseren dat niet alleen functioneel is, maar ook een model fungeert voor duurzame bouwpraktijk in de stad.
Energieopwekking en -opslag
Zonnepanelen
Op meerdere locaties van de Hogeschool Rotterdam zijn zonnepanelen geïnstalleerd, waaronder op bouwdeel C van Kralingse Zoom. De 900 zonnepanelen die daar zijn aangebracht, wekten in 2024 bijna evenveel energie op als de gehele locatie in één jaar verbruikt. Dit is een indrukwekkende prestatie en toont aan dat zonnestroom een essentieel onderdeel is van de energievoorziening van het gebouw.
Naast het opwekken van zonnestroom, wordt ook gebruikgemaakt van slimme opslagtechnologieën. Dit maakt het mogelijk om energie te verplaatsen in de tijd, afhankelijk van de vraag en voorraad.
Warmte- en koudeopslag (WKO)
Een van de meest innovatieve maatregelen is de zogenaamde warmte- en koudeopslag (WKO). Deze technologie maakt het mogelijk om in de zomer overtollige warmte op te slaan en deze in de winter weer te gebruiken voor verwarming. Omgekeerd wordt de opgeslagen winterkou gebruikt om het gebouw in de zomer te koelen. Hierdoor is het mogelijk om externe warmte- of koudebronnen te elimineren, wat het gebouw energieneutraal maakt.
De WKO-systeem is een voorbeeld van circulaire denkwereld in de bouw: het hergebruikt bestaande bronnen en minimaliseert afval. Deze aanpak zorgt voor een aanzienlijke vermindering van het energieverbruik en draagt bij aan het doel van energieneutraliteit.
Stadsverwarming en klimaatbeheer
Geothermische verwarming
Een van de kernaspecten van het klimaatsysteem van het gebouw is de geothermische verwarming. In de winter wordt warm water opgepompt uit 250 meter diepte, om het gebouw te verwarmen. Het afgekoelde water wordt vervolgens op een tweede locatie weer in de bodem geïnjecteerd. In de zomer wordt deze cyclus omgekeerd: het afgekoelde water uit de grond wordt gebruikt voor koeling, en het opgewarmde water gaat terug naar de eerste locatie. Dit proces garandeert een constante warmte- en koudecyclus, die niet afhankelijk is van externe energiebronnen.
Deze aanpak is niet alleen efficiënt, maar ook milieuvriendelijk. Het gebruik van de aardwarmte is een duurzame manier om de veranderingen in het klimaat aan te passen en tegelijkertijd het energieverbruik te verlagen.
Gezonde lucht en klimaatbeheer
Bij het ontwerp van het gebouw is ook aandacht besteed aan de kwaliteit van de binnenlucht. Het gebruik van glasgevels en -daken zorgt voor een hoge inkomende hoeveelheid daglicht, wat positief is voor het bioritme van gebruikers. Daarnaast is het gebouw uitgerust met een slim klimaatsysteem dat zorgt voor een gezonde ventilatie en temperatuurregeling.
De zogenaamde 'frisse scholen' benadering, waarbij gezondheid centraal staat, is een van de kwaliteitslabels die het gebouw draagt. Dit betekent dat het niet alleen energiezuinig is, maar ook aandacht besteedt aan het welzijn van gebruikers. Het gebruik van groene ruimtes en planten draagt ook bij aan een betere luchtkwaliteit en een positieve werkomgeving.
Slimme technologieën
Automatische verlichting en schermen
Een andere kernaspect van het energiebeleid van de Hogeschool Rotterdam is de slimme omgang met verlichting en klimaatsystemen. Zo zijn lampen uitgerust met bewegingsdetectie en automatisch uitschakelen, waardoor energie bespaard wordt wanneer ruimtes leeg zijn. Ook op Kralingse Zoom zijn schermen en smartboards geconfigureerd om automatisch uit te schakelen aan het einde van de dag. Dit heeft geleid tot aanzienlijke energiebesparingen, vooral op locaties waar de energieverbruiksspreiding groot is.
In 2024 is ook geëxperimenteerd met beperkte openstelling van locaties tijdens vakanties, wat heeft geleid tot verder energievermindering. Deze maatregelen tonen aan dat het energieverbruik niet alleen afhankelijk is van de technologie, maar ook van het gedrag van gebruikers.
Circulaire bouw en duurzame materialen
Transparante bouwmethoden
Het nieuwe gebouw op Kralingse Zoom is volledig circulair en flexibel gebouwd. Dit betekent dat de materialen en constructiemethoden zodanig gekozen zijn dat het gebouw in de toekomst kan worden aangepast of verwijderd zonder schadelijk afval te genereren. Deze aanpak voldoet aan de principes van circulaire economie en draagt bij aan duurzame stadsontwikkeling.
De glasgevels en -daken zijn niet alleen functioneel, maar ook visueel aantrekkelijk. Ze creëren een open en lichte sfeer, terwijl ze ook zonnepaneeltjes bevatten die bijdragen aan de energieopwekking. Deze combinatie van licht en energie is een innovatieve manier om duurzaamheid te verbinden met esthetiek.
Groene ruimtes
Bouwdeel C is uitgerust met veel groene ruimtes, waaronder bomen en planten die bijdragen aan een gezonde werkomgeving. Deze aanpak is in lijn met de bredere doelstelling van de Hogeschool Rotterdam om een positief milieu te creëren waarin zowel studenten als medewerkers zich prettig voelen.
Betrokkenheid van gebruikers
Slimme energiemanagementstrategieën
Een belangrijk deel van het energiebeleid van de Hogeschool Rotterdam is het betrekken van gebruikers bij het energieverbruik. Zo is er in 2024 aandacht besteed aan het uitschakelen van lampen en schermen bij verlaten van ruimtes, en het sluiten van ramen om het klimaatsysteem efficiënter te laten werken. Medewerkers en studenten worden opgeroepen om bewust met energie om te gaan, omdat hun gedrag direct invloed heeft op het energieverbruik.
Transparantie en rapportage
De Hogeschool Rotterdam heeft een transparante aanpak van energieverbruik. Gebruikers kunnen via de website hr.nl/duurzaam zelf toegang krijgen tot energiedata, en in het voorjaar van 2025 is een uitgebreide rapportage gepland. Deze aanpak draagt bij aan verantwoordelijkheidsnauwkeurigheid en betrokkenheid.
Toekomstplannen
Verder uitbreiden van duurzame technologieën
Hoewel de resultaten in 2024 al indrukwekkend zijn, zijn er plannen om de energiebesparing verder te verhogen in 2025. Zo wordt verder geëxperimenteerd met het sluiten van locaties tijdens vakanties en het slimmen van klimaatsystemen. Ook is er aandacht voor het uitbreiden van zonnepanelen en geothermische systemen op andere locaties.
Daarnaast wordt er meer aandacht besteed aan het betrekken van studenten en medewerkers in het energiebeleid. Het idee is dat iedereen een rol kan spelen in het verlagen van het energieverbruik, en dat slimme keuzes op individueel niveau samen tot grotere veranderingen kunnen leiden.
Conclusie
Het project Kralingse Zoom is een inspirerend voorbeeld van hoe duurzame technologieën en circulaire bouwprincipes kunnen worden gecombineerd om een energieneutraal en gezond gebouw te realiseren. Het gebruik van zonnepanelen, geothermische verwarming, warmte- en koudeopslag en slimme verlichting en schermen zorgt voor een aanzienlijke vermindering van het energieverbruik. Bovendien draagt het gebouw bij aan een positieve werkomgeving, doordat er aandacht is voor gezonde lucht, daglicht en groene ruimtes.
De transparante aanpak van energieverbruik en het betrekken van gebruikers tonen aan dat duurzaamheid niet alleen een technische uitdaging is, maar ook een maatschappelijke keuze. De Hogeschool Rotterdam zet hiermee een voorbeeld dat niet alleen van toepassing is op onderwijsinstellingen, maar ook voor andere gebouwprojecten in de stad en verder.