De uitbreiding van het stadsverwarmingnetwerk in Enschede is een centraal onderdeel van de gemeente’s transitievisie richting een duurzame toekomst. Het warmtenet, dat momenteel al 8.500 huishoudens en 200 bedrijven voorziet van duurzame warmte, wordt op dit moment verder uitgebreid. Deze uitbreiding is niet alleen een technische en infrastructuurlijke uitdaging, maar ook een cruciale stap op weg naar de ambities van de gemeente om in 2050 aardgasvrij te zijn. Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met Ennatuurlijk, het lokale warmtebedrijf dat verantwoordelijk is voor de ontwikkeling en beheer van het netwerk.
In dit artikel bespreken we de huidige ontwikkelingen rondom de uitbreiding van het warmtenet in Enschede, met aandacht voor technische aspecten, de rol van Twence als warmteleverancier, en de juridische en beleidsmaatregelen die het project onderbouwen. Daarnaast wordt ingegaan op de duurzaamheid van het warmtenet en de toekomstige doelstellingen van Enschede in de klimaattransitie.
De huidige toestand van het warmtenet in Enschede
Het warmtenet in Enschede levert momenteel duurzame warmte aan meer dan 9.000 huishoudens en 150 zakelijke klanten. De warmte is afkomstig van Twence, een afvalverwerker die warmte opwekt via een bio-energiecentrale en drie afvalverbrandingsinstallaties. Deze warmte wordt vervolgens via een netwerk van buizen geleverd aan huizen en bedrijven in verschillende stadsdelen. Het warmtenet is sinds enkele jaren herhaaldelijk uitgeroepen als het duurzaamste van Nederland.
In 2024 is er al een CO₂-reductie van 90% behaald t.o.v. het uitgangsniveau, wat aantoont dat het warmtenet een belangrijke bijdrage levert aan de klimaatambities van Enschede. Het doel is om tegen 2030 een reductie van 95% te behalen en tegen 2040 volledig CO₂-neutraal te zijn.
De uitbreiding: technische aspecten en uitvoering
De uitbreiding van het warmtenet in Enschede richt zich op het verder aansluiten van woningen en bedrijven in stadsdelen die tot nu toe niet of gedeeltelijk zijn aangesloten. Een van de recente projecten betreft de aansluiting van het gebied rond Roombeek en de Deurningerstraat. Hier zijn in de zomer van 2024 boorwerkzaamheden uitgevoerd waarbij twee buizen met een diameter van 40 centimeter zijn aangelegd. Deze buizen sluiten het gebied aan op het bestaande warmtenet, waardoor ongeveer 1.500 woningen in de toekomst voorzien kunnen worden van duurzame warmte.
De aannemer voor deze uitbreiding is Denys, in samenwerking met Ennatuurlijk. De boorklus in de Deurningerstraat vond plaats over een afstand van 220 meter, met het station als belangrijk aansluitpunt. Op enkele plekken moest geboord worden op een diepte van 18 meter, terwijl in andere delen minder diep geboord kon worden. De buizen worden ondergronds aangelegd om de stadsbeleving zo weinig mogelijk te beïnvloeden en om toekomstige uitbreidingen mogelijk te maken.
De rol van Twence en de duurzaamheid van het warmtenet
Twence speelt een cruciale rol in de duurzame toekomst van Enschede. Het bedrijf produceert jaarlijks meer dan 587.000 GJ aan warmte, die geleverd wordt aan woningen en bedrijven in het warmtenet. Deze warmte is afkomstig uit regionaal sloop- en afvalhout (B-hout) en uit drie afvalverbrandingsinstallaties. Door de gebruikte grondstoffen is het warmtenet van Enschede niet alleen efficiënt, maar ook zeer duurzaam.
In de jaren voorafgaand aan 2024 is het warmtenet al verder uitgebreid. Zo is in 2018 de zuidelijke tak uitgebreid met de zogenaamde Warmtebaan. Deze route loopt vanaf de Zuidhollandlaan via verschillende stadsdelen richting het centrum. Daarna splitst het netwerk zich in twee richtingen: een deel loopt richting het Ariënsplein en de Kop Boulevard, en het andere deel loopt via de Oldenzaalsestraat naar de Stadshaard in Roombeek.
Deze uitbreidingen hebben geleid tot een grotere dekking van het warmtenet en een verder verdieping van de duurzame warmtevoorziening in de stad. Momenteel zijn ook gebieden zoals het Janninkkwartier, vier gemeentelijke panden rond de Wenninkgaarde, de Molenstraat, de Melkhal en het Fazantplein aangesloten op het warmtenet.
De Transitievisie van Enschede: weg van aardgas
De uitbreiding van het warmtenet valt binnen de Transitievisie Warmte van Enschede, die op 12 december 2022 door de gemeenteraad is vastgesteld. Deze visie is uitgewerkte uitvoering van het Klimaatakkoord van Nederland, waarin is afgesproken dat Enschede in 2050 volledig aardgasvrij moet zijn. De visie legt uit hoe de gemeente dit doel wil behalen, met het uitbreiden en verbeteren van het warmtenet als een van de kernmaatregelen.
Een van de belangrijkste punten in deze visie is de aansluiting van zoveel mogelijk woningen en bedrijven op het warmtenet. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan het verbeteren van de efficiëntie van het netwerk en de verduurzaming van de warmteproductie. Een belangrijke maatregel is de overstap van het gebruik van gasgestookte verwarmingssystemen naar het gebruik van warmtenetten. In het kader van deze visie is bijvoorbeeld besloten dat de zogenaamde "stadshaard" – het gasgestookte verwarmingssysteem op de hoek van de Deurningerstraat en de Roomweg – in de toekomst alleen nog als noodvoorziening gebruikt mag worden. Dit is een duidelijke stap in de richting van een aardgasvrije stad.
Juridische en beleidskaders voor de uitbreiding
De uitbreiding van het warmtenet wordt gesteund door verschillende juridische en beleidskaders. Allereerst is er het Klimaatakkoord van Nederland, dat als juridisch kader fungeert voor de transitie naar een aardgasvrije toekomst. Daarnaast is er de Transitievisie Warmte van Enschede, die als uitwerking van dit kader dient. Deze visie is vastgelegd in een gemeentelijk beleidsdocument en bevat concrete doelen en maatregelen voor de komende jaren.
Daarnaast zijn er technische regelgevingen die van toepassing zijn op de uitvoering van het warmtenet. Deze regelgevingen gaan onder meer over de aansluiting van woningen en bedrijven op het netwerk, de bouw en beheer van de leidingen, en de veiligheid van het warmteverkeer. Aangezien het warmtenet onderdeel is van de infrastructuur van de stad, moeten ook gemeentelijke regelgevingen en stadsplanologische richtlijnen in acht worden genomen.
Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met Ennatuurlijk, dat verantwoordelijk is voor de uitvoering en het beheer van het warmtenet. Ennatuurlijk is een officieel erkend warmtebedrijf en speelt een centrale rol in de duurzame energietransitie van Enschede. Het bedrijf heeft al verschillende uitbreidingen van het warmtenet uitgevoerd en is verantwoordelijk voor het coördineren van nieuwe projecten.
De toekomstige doelen en uitdagingen
De uitbreiding van het warmtenet is slechts één onderdeel van de bredere doelen van Enschede in de klimaattransitie. De gemeente wil niet alleen aardgasvrij zijn, maar ook CO₂-neutraal. Het doel is om tegen 2040 volledige CO₂-neutraliteit te behalen, wat een verdere verduurzaming van het warmtenet met zich meebrengt.
Een van de manieren om dit te realiseren is het verder afvangen van CO₂-uitstoot door Twence. Het bedrijf werkt namelijk aan het opvangen van CO₂ die ontstaat tijdens de verbranding van afval. Deze technologie is nog in ontwikkeling, maar kan in de toekomst een belangrijke bijdrage leveren aan de CO₂-reductieambities van Enschede.
Daarnaast wordt ook aandacht besteed aan de efficiëntie van het warmtenet. Dit betreft zowel de transportverliezen als de gebruiksefficiëntie in woningen en bedrijven. Door de isolatie van de leidingen te verbeteren en het gebruik van warmte slim te beheren, kan het warmtenet nog efficiënter worden gemaakt.
Conclusie
De uitbreiding van het warmtenet in Enschede is een belangrijke stap op weg naar een duurzame en aardgasvrije toekomst. Het huidige netwerk, dat al 9.000 huishoudens en 150 bedrijven voorziet van warmte, wordt verder uitgebreid om zoveel mogelijk woningen en bedrijven in de stad aan te sluiten. Deze uitbreiding wordt uitgevoerd in samenwerking met Ennatuurlijk, dat verantwoordelijk is voor de uitvoering en het beheer van het netwerk.
Het warmtenet is al sinds enkele jaren herhaaldelijk uitgeroepen als het duurzaamste van Nederland. Dankzij de warmte die Twence opwekt uit regionaal sloop- en afvalhout en afvalverbrandingsinstallaties, is het netwerk niet alleen efficiënt, maar ook zeer duurzaam. De uitbreidingen van het netwerk, zoals de zuidelijke tak met de Warmtebaan, hebben geleid tot een grotere dekking van het warmtenet en een verdieping van de duurzame warmtevoorziening in de stad.
De uitbreiding valt binnen de Transitievisie Warmte van Enschede, die is vastgelegd in een gemeentelijk beleidsdocument. Deze visie is uitgewerkte uitvoering van het Klimaatakkoord van Nederland en bevat concrete doelen en maatregelen voor de komende jaren. De gemeente wil in 2050 volledig aardgasvrij zijn, en het warmtenet speelt daarbij een centrale rol.
De toekomstige doelen van Enschede zijn gericht op CO₂-neutraliteit tegen 2040. Dit betreft niet alleen de verduurzaming van de warmteproductie, maar ook de efficiëntie van het warmtenet en het gebruik van warmte in huizen en bedrijven. Door verdere technologische ontwikkelingen en het verder uitbreiden van het warmtenet, kan Enschede op weg gaan naar een volledig duurzame warmtevoorziening.
De uitbreiding van het warmtenet is dus meer dan alleen een technische uitdaging. Het is een cruciale maatregel in de transitie naar een duurzamere, aardgasvrije toekomst.