De dynamiek van gemeentelijke belastingen in de regio West-Brabant wordt grotendeels bepaald door de gezamenlijke structuur van de Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB). Deze organisatie fungeert als het centrale punt voor de heffing, inning en administratie van diverse gemeentelijke belastingen voor een coalitie van elf gemeenten en het waterschap Brabantse Delta. Voor de bewoner van deze regio is het begrip "inkomenstoets" niet een losstaand concept, maar de fundamentele voorwaarde voor het verkrijgen van kwijtschelding. De kern van dit proces ligt in de verhouding tussen het inkomen en vermogen van de belastingplichtige en de wettelijke drempels die zijn vastgelegd in de gemeenschappelijke regeling. Een diepgaande analyse van deze mechanismen vereist een begrip van hoe de BWB functioneert, welke belastingen onderhevig zijn aan deze toets en hoe de procedure voor kwijtschelding in de praktijk wordt uitgevoerd.
De BWB is geen losstaande instantie, maar een samenwerkingsverband dat is opgericht op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Deze wetgeving onderging in juli 2022 een wijziging die een aanpassing van de regeling noodzakelijk maakte, wat resulteerde in de Negende wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking West-Brabant. Deze regeling, geldend vanaf 22 augustus 2024, vormt de juridische ruggengraat voor alle heffingen in de regio. De deelnemende gemeenten zijn Bergen op Zoom, Breda, Dongen, Etten-Leur, Halderberge, Loon op Zand, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen en Woensdrecht, naast het waterschap Brabantse Delta. De samenwerking zorgt ervoor dat de administratieve lasten worden verlaagd en dat er een uniforme aanpak is voor de gehele regio. Voor de inwoner betekent dit dat de procedure voor het aanvragen van kwijtschelding, gebaseerd op de inkomenstoets, overal in de regio gelijk is, ongeacht in welke van deze gemeenten men woont.
De Structuur en Bevoegdheden van de Belastingsamenwerking West-Brabant
Om de inkomenstoets te begrijpen, moet men eerst de structuur van de BWB doorgronden. De BWB is niet alleen de uitvoerder, maar ook de bevoegde instantie die de beslissingen neemt over kwijtschelding. De regeling stelt dat het dagelijks bestuur van het waterschap en de colleges van burgemeester en wethouders van de deelnemende gemeenten gezamenlijk de bevoegdheden hebben toegewezen. Dit betekent dat de beslissing over of een inwoner in aanmerking komt voor kwijtschelding niet door de individuele gemeente wordt genomen, maar door het gezamenlijke bestuur van de BWB.
De bevoegdheden voor heffing en invordering kunnen voor belastingjaren vóór 2012 ook worden opgedragen aan de heffingsambtenaar, de invorderingsambtenaar of de belastingdeurwaarder van de BWB, hoewel de huidige praktijk zich richt op de huidige en toekomstige jaren. De regeling is aangegaan voor onbepaalde duur, wat betekent dat deze structuur stabiel is en geen tijdelijke constructie. De ondertekening van de regeling door de diverse colleges van burgemeester en wethouders, met datums variërend van mei tot augustus 2024, bevestigt de geldigheid en de juridische basis van de huidige regeling.
De BWB verzorgt voor de gemeente Dongen en de andere aangesloten gemeenten een specifiek pakket aan belastingen. Dit omvat de onroerende-zaakbelasting (OZB), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Daarnaast stelt de BWB ook de WOZ-beschikkingen vast. De WOZ-waarde (Waardering Onroerende Zaken) is de basis voor de berekening van de OZB. De waarde van de woning, winkelruimte of bedrijfspand op 1 januari van het voorgaande jaar vormt de grondslag voor de belastingaanslag.
De Kern van de Inkomenstoets: Kwijtschelding
De term "inkomenstoets" verwijst naar de procedure waarbij de BWB beoordeelt of een belastingplichtige in aanmerking komt voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Dit is geen automatisch proces, maar een aanvraag die gebaseerd is op de financiële situatie van de inwoner. De kern van deze toets ligt in de relatie tussen het inkomen en het vermogen van de aanvragende partij. Als het inkomen en vermogen laag zijn, hoeft de aanslag misschien niet volledig of gedeeltelijk te worden betaald.
Het proces begint met de aanvraag van kwijtschelding bij de BWB. De BWB beoordeelt vervolgens of de aanvrager voldoet aan de gestelde criteria. Deze criteria zijn niet willekeurig vastgesteld, maar zijn ingebouwd in de gemeenschappelijke regeling. Het is cruciaal om te begrijpen dat kwijtschelding niet alleen van toepassing is voor de OZB, maar ook voor de rioolheffing en de afvalstoffenheffing, aangezien deze belastingen ook door de BWB worden geheven.
De procedure is als volgt: - De inwoner dient een aanvraag in via de digitale balie van de BWB. - De BWB evalueert het inkomen en vermogen. - Op basis van deze evaluatie wordt beslist of er sprake is van kwijtschelding en in welke mate.
Deze toets is essentieel voor huishoudens met een laag inkomen die moeite hebben met het betalen van de gemeentelijke belastingen. Het is een vorm van sociale zekerheid binnen het gemeentelijke belastingstelsel. De mogelijkheid tot kwijtschelding is een recht dat voortvloeit uit de gemeenschappelijke regeling en is toepasbaar voor alle inwoners van de aangesloten gemeenten.
Soorten Gemeentelijke Belastingen en Hun Berekeningsgrondslagen
Om de inkomenstoets volledig te kunnen toepassen, is het noodzakelijk om de specifieke belastingen te begrijpen die onderhevig zijn aan deze procedure. De BWB heft diverse soorten belastingen, elk met een eigen berekeningswijze en doel. Een overzicht van deze belastingen volgt hieronder, inclusief hun grondslagen en relatie tot de WOZ-waarde.
Onroerende Zakenbelasting (OZB)
De OZB is een belasting die betaald moet worden door eigenaren van woningen, bedrijfsgebouwen, winkels, kantoren en stukken grond. Ook huurders van bedrijfsgebouwen, winkels of kantoorruimten betalen deze belasting. De hoogte van de OZB hangt af van twee factoren: 1. De WOZ-waarde van het pand of de grond. 2. Het lokale OZB-tarief.
De OZB wordt geheven voor het hele jaar. De WOZ-waarde geeft aan hoeveel de woning of het pand waard was op 1 januari van het vorige jaar. Deze waarde wordt jaarlijks vastgesteld door de BWB. De berekening van de OZB is dus rechtstreeks gekoppeld aan de vastgestelde WOZ-waarde. Voor huurders geldt dat zij eveneens verantwoordelijk zijn voor de betaling, wat een unieke situatie is binnen het Nederlandse belastingstelsel.
Rioolheffing
De rioolheffing is een heffing die betrekking heeft op het inzamelen en zuiveren van afvalwater en hemelwater (regen en sneeuw). De gemeente is verantwoordelijk voor het ophalen en vervoer van dit water en het onderhouden van het riool. Met het geld van de rioolheffing worden deze kosten gedekt. Woningen en bedrijfsruimten die aangesloten zijn op het gemeentelijk riool betalen deze heffing. Ook deze heffing valt onder de bevoegdheid van de BWB en is dus onderhevig aan de inkomenstoets voor kwijtschelding.
Afvalstoffenheffing
De afvalstoffenheffing is een heffing die betaald moet worden door ieder huishouden. De hoogte van deze heffing hangt af van de hoeveelheid restafval die door het huishouden wordt aangeboden. De gemeente haalt het huisvuil op en verwerkt het. Met het geld van deze heffing worden de kosten van de afvalinzameling en verwerking gedekt. Ook deze heffing wordt verzorgd door de BWB en valt onder de mogelijkheden voor kwijtschelding.
Overige Heffingen
In sommige gemeenten binnen de BWB worden geen specifieke belastingen geheven. Zo betaalt men in de gemeente Breda en Moerdijk geen hondenbelasting. Dit is een lokaal beleid dat verschilt per gemeente, maar valt buiten de reikwijdte van de BWB-regeling zelf. De BWB concentreert zich op de drie hoofdheffingen: OZB, riool en afval.
De Procedure voor Kwijtschelding en Bezwaar
De procedure voor het aanvragen van kwijtschelding en het maken van bezwaar is gestandaardiseerd binnen de BWB. Dit zorgt voor transparantie en voorspelbaarheid voor de inwoner. De tijdlijnen en stappen zijn als volgt:
Aanvragen van Kwijtschelding
Als uw inkomen en vermogen laag zijn, hoeft u de aanslag misschien niet te betalen. Om in aanmerking te komen voor kwijtschelding moet u een aanvraag indienen bij de BWB. De BWB beoordeelt of u in aanmerking komt. Dit proces is gebaseerd op de inkomenstoets. De aanvraag kan worden gedaan via de digitale balie van de BWB.
Bezwaar maken tegen de Aanslag
Bent u het niet eens met de belastingen op het aanslagbiljet? Dan kunt u binnen 6 weken na de dagtekening van het aanslagbiljet een bezwaarschrift indienen via de digitale balie. Dit geldt zowel voor de OZB als voor de WOZ-waarde zelf. De termijn van 6 weken is strikt en wordt gehanteerd door de BWB. Het indienen van een bezwaar is een formeel proces dat moet worden gevolgd binnen deze periode.
Gecombineerd Aanslagbiljet
De belastingen worden jaarlijks zoveel mogelijk op één gecombineerd aanslagbiljet geheven en geïnd door de BWB. U ontvangt dit biljet eind februari. Dit biljet bevat de totale verschuldigde bedragen voor OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. De gecombineerde vorm zorgt voor overzicht en eenvoud voor de inwoner.
De Juridische Basis: De Gemeenschappelijke Regeling
De juridische basis voor alle hierboven genoemde processen is de Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking West-Brabant. Deze regeling is vastgesteld door het dagelijks bestuur van het Waterschap Brabantse Delta en de colleges van burgemeester en wethouders van de deelnemende gemeenten. De regeling is aangehaald als "Negende wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking West-Brabant" en is geldend van 22 augustus 2024 tot heden.
De regeling bevat specifieke artikelen die de bevoegdheden regelen. Artikel 46 regelt de aanwijzing van bestuursleden binnen één maand na inwerkingtreding. Artikel 47 stelt dat de regeling wordt aangegaan voor onbepaalde duur. Artikel 48 bepaalt dat het dagelijks bestuur van het waterschap belast is met de inzending van de regeling aan de Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant. Artikel 49 geeft de naam van de regeling.
Deze regeling is het resultaat van een beslissing om de regeling aan te passen aan de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen per 1 juli 2022. Dit betekent dat de juridische structuur actueel en conform de geldende wetgeving is. De ondertekening door de diverse gemeenten en het waterschap in de zomer van 2024 bevestigt de geldigheid van deze regeling.
Praktische Toepassing van de Inkomenstoets
In de praktijk betekent de inkomenstoets dat de inwoner zijn financiële situatie moet tonen aan de BWB. Dit gebeurt vaak via een formulier of een aanvraag op de digitale balie. De BWB vergelijkt het aangeleverde inkomen en vermogen met de wettelijke drempels. Als het inkomen onder een bepaald niveau ligt, kan er sprake zijn van volledige of gedeeltelijke kwijtschelding.
Deze toets is van toepassing op alle door de BWB geheven belastingen. Dit betekent dat een inwoner die voldoet aan de criteria, mogelijk vrijgesteld wordt van het betalen van OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. De procedure is transparant en wordt beheerd door de BWB, wat zorgt voor een eerlijke verdeling van de lasten binnen de regio.
Automatische Incasso
Naast de inkomenstoets voor kwijtschelding biedt de BWB ook de mogelijkheid tot automatische incasso. U kunt de aanslag voor de gemeentelijke belastingen automatisch in 10 gelijke maandelijkse termijnen betalen aan de BWB. Dit vereist een aanvraag voor automatische incasso. Deze optie is vooral handig voor inwoners die de belastingen niet in één keer kunnen betalen, maar niet noodzakelijk in aanmerking komen voor kwijtschelding. Het is een alternatief voor kwijtschelding die de liquiditeit van de inwoner ondersteunt.
Vergelijking van Belastingen en Hun Relatie tot de Inkomenstoets
Om de complexiteit van de situatie te verduidelijken, volgt hieronder een tabel die de verschillende belastingen, hun grondslagen en hun relatie tot de inkomenstoets samenvat.
| Belastingtype | Grondslag van Berekening | Toepassing Inkomenstoets (Kwijtschelding) | Beheerder |
|---|---|---|---|
| Onroerende Zakenbelasting (OZB) | WOZ-waarde x lokaal tarief | Ja (afhankelijk van inkomen/vermogen) | BWB |
| Rioolheffing | Aansluiting op riool (afvalwater/hemelwater) | Ja (afhankelijk van inkomen/vermogen) | BWB |
| Afvalstoffenheffing | Hoeveelheid restafval | Ja (afhankelijk van inkomen/vermogen) | BWB |
| Hondenbelasting | Aantal honden | Nvt (niet geheven in Breda/Moerdijk) | Gemeente (lokaal) |
De tabel toont duidelijk dat de drie hoofdheffingen die door de BWB worden beheerd, allemaal onderhevig zijn aan de inkomenstoets voor kwijtschelding. Dit betekent dat een inwoner met een laag inkomen potentieel vrijgesteld kan worden van deze kosten. De hondenbelasting is hier een uitzondering, aangezien deze in sommige gemeenten niet wordt geheven, waardoor de inkomenstoets hier niet van toepassing is.
De Rol van de WOZ-Waarde in de Inkomenstoets
De WOZ-waarde is een cruciale factor in de berekening van de OZB, maar ook een indirecte factor in de inkomenstoets. De WOZ-waarde geeft de waarde van de woning op 1 januari van het vorige jaar aan. Deze waarde wordt jaarlijks vastgesteld door de BWB. Hoewel de WOZ-waarde zelf niet direct een maatstaf is voor de inkomenstoets (die kijkt naar inkomen en vermogen), is het de basis voor de belasting die kan worden kwijtgeschold. Als de WOZ-waarde hoog is, is de OZB hoog, wat de noodzaak voor kwijtschelding kan vergroten voor inwoners met een laag inkomen.
De WOZ-waarde wordt vastgesteld door de BWB namens de gemeente. Dit betekent dat de waardeobjectief wordt bepaald en niet door de eigenaar. De inwoner kan bezwaar maken tegen de WOZ-waarde binnen 6 weken na de dagtekening van het aanslagbiljet. Dit is een apart proces dan de inkomenstoets voor kwijtschelding, maar beide processen zijn essentieel voor de financiële planning van de inwoner.
Conclusie
De inkomenstoets voor gemeentelijke heffingen in West-Brabant is een integraal onderdeel van het belastingstelsel dat wordt beheerd door de Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB). Deze toets fungeert als een mechanisme voor sociale zekerheid, waarbij inwoners met een laag inkomen en vermogen in aanmerking komen voor kwijtschelding van de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. De procedure is gestandaardiseerd en wordt uitgevoerd door de BWB, wat zorgt voor uniformiteit binnen de regio.
De Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking West-Brabant vormt de juridische basis voor dit systeem. De regeling, die is aangepast in 2024, garandeert dat de bevoegdheden correct worden uitgeoefend en dat de procedures voor kwijtschelding en bezwaar duidelijk zijn. Voor de inwoner betekent dit dat er een duidelijke route is om financiële lasten te verminderen als het inkomen ontoereikend is.
De BWB biedt niet alleen kwijtschelding, maar ook de mogelijkheid tot automatische incasso in 10 maandelijkse termijnen, wat een alternatief biedt voor wie geen kwijtschelding krijgt maar toch moeite heeft met de betaling. De gecombineerde aanslag die eind februari wordt verzonden, geeft een volledig overzicht van de verschuldigde bedragen.
Kortom, de inkomenstoets is geen losstaand concept, maar een kernonderdeel van het beheer van gemeentelijke belastingen in West-Brabant. Het zorgt ervoor dat de belastingen betaalbaar blijven voor de meest kwetsbare inwoners, terwijl de structuur van de BWB zorgt voor efficiëntie en uniformiteit. De regeling is stabiel, geldig voor onbepaalde duur en wordt ondersteund door een duidelijke juridische basis.