In het kader van een Vereniging van Eigenaren (VvE) spelen blanco en niet-uitgebrachte stemmen een cruciale rol bij het bepalen van het quorum en de geldigheid van besluiten. Zowel uit juridisch als praktisch perspectief is het belangrijk te begrijpen hoe deze stemmen worden behandeld. Dit artikel biedt een overzicht van de betekenis van blanco stemmen, stemonthoudingen en niet-uitgebrachte stemmen in een VvE-vergadering, inclusief de rol van gevolmachtigden en de invloed van het splitsingsreglement op stemverhoudingen.
Wat zijn blanco stemmen?
Blanco stemmen zijn stemmen die door VvE-leden niet worden uitgebracht. Dit kan gebeuren op verschillende manieren, bijvoorbeeld wanneer een lid aanwezig is op de vergadering maar kiest om niet te stemmen, of wanneer een lid schriftelijk stemt, maar geen keuze maakt uit de beschikbare opties. In de praktijk wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen blanco stemmen, stemonthoudingen en ongeldige stemmen.
Volgens bron [2] worden blanco stemmen en stemonthoudingen niet meetegerekend in de uitslag van de stemming. Dit betekent dat ze geen invloed hebben op de uitkomst van een besluit. Toch spelen ze wel een rol bij het bepalen van het quorum. Het quorum is de minimale deelname die nodig is om een vergadering en haar besluiten juridisch geldig te maken. Blanco stemmen tellen hiervoor wel mee. Dit is een belangrijk aspect, aangezien het quorum vaak bepalend is voor de mogelijkheid om een besluit al dan niet te nemen.
Juridische betekenis van blanco stemmen
Het juridische kader voor blanco stemmen is vooral te vinden in het splitsingsreglement van de VvE. In het modelreglement MR 1973, zoals vermeld in bron [4], zijn standaardregels opgenomen met betrekking tot stemverhoudingen. Echter, het splitsingsreglement kan afgeweken worden van deze standaardregels. Dit betekent dat het splitsingsreglement leidend is, niet het modelreglement. Daarom is het van groot belang dat VvE-leden en gevolmachtigden de regels van hun eigen splitsingsreglement goed begrijpen.
Een belangrijk juridisch precedent is te vinden in het vonnis van de rechtbank Utrecht (bron [1]), waarin een geschil is besproken over een besluit tot verduurzaming. In deze zaak zijn drie scenario’s voorgelegd, en heeft scenario 1 de meeste stemmen ontvangen. Echter, het vonnis stelt dat de uitslag van de stemming in twijfel kan worden getrokken als het quorum niet behaald is of als er sprake is van blanco stemmen die bepalend zijn geweest voor het behalen van het quorum.
Hieruit blijkt dat blanco stemmen, hoewel ze niet meetellen in de uitslag van de stemming, wel een indirecte invloed kunnen hebben op de geldigheid van een besluit. Dit is vooral relevant wanneer het quorum nauwelijks of juist niet is behaald. In dat geval kan het besluit vernietigbaar zijn, zoals vermeld in bron [3].
Wat gebeurt er als het quorum niet behaald wordt?
Als het quorum niet behaald wordt, is het mogelijk om een besluit toch aan te nemen. Echter, dit besluit is dan vernietigbaar. Een gangbare oplossing is om een tweede vergadering in te plannen waarbij het quorum niet behaald hoeft te worden. In deze tweede vergadering kan het besluit opnieuw worden gestemd en eventueel aangenomen of verworpen.
In het geval van unanimiteit of algemene stemmen is de situatie nog rigouzer. Volgens bron [3] dient bij een besluit dat unanimiteit vereist, 100% van de aanwezige stemmen voor te stemmen. Als dit niet gebeurt, wordt het besluit niet aangenomen. Hierbij telt elk niet-uitgebracht stemmen mee naar de bepaling van het quorum, maar niet naar de uitslag van de stemming.
Rol van gevolmachtigden en steminstructies
Een belangrijke rol in de VvE-vergadering wordt gespeeld door gevolmachtigden. Deze personen mogen namens een VvE-lid stemmen wanneer dit persoon fysiek niet aanwezig kan zijn. In de praktijk is het echter vaak onduidelijk of de gevolmachtigde verplicht is om steminstructies op te volgen of of hij of zij vrij is om namens het lid te stemmen.
In bron [5] wordt uitgebreid gesproken over steminstructies. Het artikel benadrukt dat steminstructies in een democratische context geen plek hebben. Het argument is dat steminstructies de rol van de gevolmachtigde beperken en dat deze persoon juist vrije keuze moet hebben om namens het lid te stemmen. Echter, in sommige VvE-reglementen zijn steminstructies wel mogelijk, bijvoorbeeld in de vorm van een volmacht met steminstructie of een doelvolmacht.
Als een lid een steminstructie geeft, kan de gevolmachtigde deze opvolgen of deze negeren, afhankelijk van de regels in het splitsingsreglement. In de praktijk kan dit leiden tot juridische geschillen, zoals vermeld in bron [5], waarin wordt uitgelegd dat aanvullende aantekeningen op volmachtformulieren, zoals steminstructies, volstrekt moeten worden genegeerd.
Ongeldige stemmen
Naast blanco en niet-uitgebrachte stemmen bestaan er ook ongeldige stemmen. Deze stemmen zijn niet geldig, bijvoorbeeld omdat het stemformulier niet correct is ingevuld of omdat de stem niet binnen de voorgeschreven tijd is ingeleverd. Ongeldige stemmen tellen niet mee in de uitslag van de stemming en ook niet in het quorum.
Het verschil tussen blanco stemmen en ongeldige stemmen is belangrijk. Blanco stemmen worden niet uitgebracht, maar het lid is aanwezig of heeft een volmacht afgegeven. Ongeldige stemmen daarentegen zijn formeel niet geldig, omdat ze niet aan de voorgeschreven eisen voldoen. In beide gevallen spelen deze stemmen geen rol in de uitslag van de stemming, maar blanco stemmen tellen wel mee bij het quorum.
Praktische toepassing van blanco stemmen
In de praktijk is het belangrijk om duidelijk te weten hoe blanco stemmen worden behandeld. Voorbeeldsituatie: een VvE-woning met 100 stemmen moet een besluit nemen over de verduurzaming van de gemeenschappelijke ruimte. Het quorum is ingesteld op 60 stemmen. Op de vergadering zijn er 55 stemmen uitgebracht en 5 blanco stemmen. Het quorum is dus niet behaald, en het besluit is vernietigbaar.
In dit geval is het aan te raden om een tweede vergadering in te plannen waarbij het quorum niet behaald hoeft te worden. Hierbij kunnen de stemmen opnieuw worden gestemd, en kan het besluit al dan niet worden aangenomen. Het is echter ook mogelijk dat de blanco stemmen indirect een rol spelen in de uitslag van de stemming, bijvoorbeeld als het quorum nauwelijks niet is behaald.
Invloed van het splitsingsreglement
Het splitsingsreglement is leidend bij de bepaling van stemverhoudingen in een VvE. In het modelreglement MR 1973 zijn standaardregels opgenomen, maar deze kunnen worden afgeweken. Dit betekent dat het splitsingsreglement bepalend is voor het juridische kader van stemmingen.
In sommige VvE's zijn bijvoorbeeld afwijkende regels opgenomen over het stemverloop, zoals het verbannen van steminstructies of het stellen van een hoger quorum. Het is daarom van groot belang dat VvE-leden en gevolmachtigden de regels van hun eigen splitsingsreglement goed begrijpen.
Juridische geschillen rond blanco stemmen
Juridische geschillen over blanco stemmen komen regelmatig voor, vooral bij belangrijke besluiten zoals verduurzaming, gemeenschappelijke renovatieprojecten of verkoop van gemeenschappelijke eigendommen. In het vonnis van de rechtbank Utrecht (bron [1]) is duidelijk te zien dat een besluit vernietigbaar kan zijn als het quorum niet behaald is of als blanco stemmen een bepalende rol hebben gespeeld.
In deze zaak is het besluit om een verduurzamingsplan uit te werken afgewezen door de rechtbank, omdat het quorum niet behaald was. Hoewel scenario 1 de meeste stemmen had ontvangen, was het besluit niet geldig, omdat het quorum niet was behaald. Dit benadrukt de belangrijkheid van het quorum en het verloop van de stemming in een VvE-vergadering.
Conclusie
Blanco en niet-uitgebrachte stemmen spelen een belangrijke rol in de VvE-vergadering. Zowel uit juridisch als praktisch perspectief is het belangrijk te begrijpen hoe deze stemmen worden behandeld. Blanco stemmen tellen niet mee in de uitslag van de stemming, maar wel in het quorum. Het quorum is een voorwaarde voor de geldigheid van een vergadering en haar besluiten. Daarom is het essentieel dat VvE-leden en gevolmachtigden de regels van het splitsingsreglement goed begrijpen.
Het juridische kader voor blanco stemmen is te vinden in het splitsingsreglement, dat leidend is boven het modelreglement. In de praktijk kunnen blanco stemmen indirect een rol spelen in de uitslag van de stemming, vooral wanneer het quorum nauwelijks of juist niet is behaald. In dergelijke gevallen kan het besluit vernietigbaar zijn.
De rol van gevolmachtigden is ook van groot belang. Zij kunnen namens VvE-leden stemmen, maar moeten zich houden aan de regels van het splitsingsreglement. Stemminstructies zijn in de meeste VvE's niet toegestaan, omdat ze de democratische keuze van de gevolmachtigde beperken. Het is daarom verstandig om de regels rondom gevolmachtigden en steminstructies goed te begrijpen.
In samenvatting is het belangrijk dat VvE-leden zich bewust zijn van de betekenis van blanco stemmen en het quorum. Dit helpt om juridische geschillen te voorkomen en zorgt voor een duidelijk en democratisch besluitproces in de VvE.