De rol van blanco stemmen in een Vereniging van Eigenaren (VvE) is van aanzienlijk belang, zowel bij de bepaling van het quorum als bij de uitkomst van de stemming. In een VvE worden besluiten genomen op basis van stemmen, en het hoeft geen verrassing te zijn dat het verloop van een stemming sterk beïnvloed kan worden door het aantal blanco stemmen. Hoewel blanco stemmen niet meetellen in de uitslag van de stemming, dragen zij wel bij tot het bereiken van het quorum, wat een voorwaarde is voor de geldigheid van een vergadering.
De juridische regels die van toepassing zijn op het stemproces in een VvE zijn afhankelijk van het splitsingsreglement en eventuele afgewijkingen daarvan. In het geval van het modelreglement MR 1973 gelden standaardregels, maar deze kunnen worden afgeweken in het splitsingsreglement. Daarnaast speelt de rol van de gevolmachtigde een belangrijke rol bij het schriftelijk stemmen, met de vraag of hij of zij verplicht is om steminstructies op te volgen of vrij is om te stemmen.
In deze artikel zullen we dieper ingaan op de juridische en praktische betekenis van blanco stemmen in de context van stemmingen binnen een VvE. We zullen onder andere belichten hoe blanco stemmen bijdragen aan het quorum, hoe ze in de stemming zelf worden behandeld, en hoe het splitsingsreglement of modelreglement dit beïnvloedt. Ook zullen we het verschil tussen blanco stemmen en stemonthoudingen uitleggen, en het belang van duidelijke instructies voor gevolmachtigden bespreken.
Het quorum en de betekenis van blanco stemmen
Een vergadering van een VvE is alleen geldig als het quorum is bereikt. Het quorum is het minimale aantal stemmen dat aanwezig of vertegenwoordigd moet zijn om een vergadering te kunnen houden. Hierbij is het belangrijk om te begrijpen dat blanco stemmen wel meetellen in de bepaling van het quorum, maar niet in de uitslag van de stemming.
In de praktijk betekent dit dat een lid dat blanco stemt, deelneemt aan de vergadering, maar geen voorkeur geeft voor of tegen een bepaald voorstel. Als gevolg daarvan dragen deze stemmen bij tot het bereiken van het quorum, maar hebben ze geen invloed op de uitslag van de stemming. Dit is bijvoorbeeld van groot belang in geval van een kritisch aantal stemmen dat nodig is om een besluit te nemen.
Zoals uit de bronnen blijkt, kan een VvE-vergadering bijvoorbeeld ongeldig zijn als het quorum niet is bereikt, zelfs als er blanco stemmen zijn geweest. Dit betekent dat het aantal blanco stemmen niet voldoende is om de vergadering geldig te maken. Daarom is het belangrijk dat zowel eigenaren als gevolmachtigden zich bewust zijn van de rol van blanco stemmen bij het quorum.
Blanco stemmen in de stemming: Juridisch kader
Wanneer het quorum is bereikt, gaat de vergadering over in een stemming. In de stemming worden besluiten genomen op basis van een bepaalde meerderheid. In het kader van het modelreglement MR 1973 wordt bijvoorbeeld vaak een gewone meerderheid vereist, dat wil zeggen meer dan de helft van de uitgebrachte stemmen. Blanco stemmen worden hierbij niet meetegerekend, omdat ze geen voorkeur uitbrengen voor of tegen een bepaald voorstel.
Een praktisch voorbeeld hiervan is te vinden in bron [2], waarin een scenario wordt beschreven waarbij 83 stemmen aanwezig of vertegenwoordigd zijn. Van deze stemmen zijn er 40 voor een bepaald voorstel, terwijl er 6 blanco stemmen zijn. Hoewel deze 40 stemmen meer dan de helft van het totale aantal stemmen vertegenwoordigen, wordt door de rechter geconcludeerd dat de gewone meerderheid niet is behaald, omdat blanco stemmen niet meetellen in de uitslag.
Dit geval illustreert het belang van het correct interpreteren van de stemming. Het is namelijk mogelijk dat het aantal stemmen dat voor een voorstel is uitgebracht, meer dan de helft van het totale aantal stemmen vertegenwoordigt, maar toch niet voldoet aan het vereiste stempercentage, omdat blanco stemmen niet meetellen.
Het splitsingsreglement en afgewijkingen van het modelreglement
Hoewel het modelreglement MR 1973 standaard van toepassing is op VvE's, is het mogelijk om in het splitsingsreglement afwijkingen te maken. Dit betekent dat het splitsingsreglement leidend is, en eventuele afgewijkingen van het modelreglement bepalen hoe blanco stemmen in de praktijk worden behandeld.
In sommige gevallen kan het splitsingsreglement bijvoorbeeld bepalen dat blanco stemmen wel meetellen in de stemming, of dat een andere regelmaat geldt voor de bepaling van het quorum. In dat geval is het belangrijk dat de regels in het splitsingsreglement duidelijk zijn en dat de VvE-leden deze goed begrijpen. In de praktijk komt dit echter weinig voor, aangezien het modelreglement in de meeste gevallen het juridische kader vormt voor de stemmingen binnen een VvE.
Het is ook belangrijk om te begrijpen dat het splitsingsreglement niet alleen de regels voor het stemproces bepaalt, maar ook andere belangrijke aspecten van de VvE, zoals de samenstelling van het bestuur en de bevoegdheden van de gevolmachtigde. In dat kader is het belangrijk dat het splitsingsreglement duidelijk is en goed is opgesteld, zodat alle VvE-leden weten wat de regels zijn.
Blanco stemmen versus stemonthoudingen en ongeldige stemmen
Bij het stemproces in een VvE is het belangrijk om te onderscheiden tussen blanco stemmen, stemonthoudingen en ongeldige stemmen. Hoewel deze termen soms door elkaar worden gebruikt, zijn er juridisch relevante verschillen tussen deze drie categorieën.
Een blanco stem betekent dat een lid zich onthoudt van het uitbrengen van een stem, maar dat hij of zij wel deelneemt aan de vergadering. Deze stem meetelt in de bepaling van het quorum, maar niet in de uitslag van de stemming.
Een stemonthouding is een vorm van blanco stem, waarbij het lid bewust kiest om niet te stemmen. Deze stem wordt ook niet meetegerekend in de uitslag van de stemming, maar wel in het quorum.
Een ongeldige stem daarentegen is een stem die niet geldig is, bijvoorbeeld omdat het stemformulier niet correct is ingevuld of omdat de stem niet binnen de voorgeschreven tijd is ingeleverd. Deze stem meetelt ook niet in de uitslag van de stemming en telt niet mee in het quorum.
Hoewel deze drie vormen van stemmen in de praktijk soms gelijktijdig voorkomen, is het belangrijk dat de VvE-leden en de gevolmachtigde zich ervan bewust zijn hoe deze worden behandeld in de stemming. In de meeste gevallen worden blanco stemmen en stemonthoudingen op dezelfde manier behandeld, maar het is altijd verstandig om de regels in het splitsingsreglement en het modelreglement goed te begrijpen.
Rol van de gevolmachtigde bij schriftelijk stemmen
In de praktijk is het vaak niet mogelijk voor een VvE-lid om fysiek aanwezig te zijn bij een vergadering. In dergelijke gevallen is het toegestaan om een gevolmachtigde te benoemen om namens het lid te stemmen. In de context van schriftelijk stemmen speelt de gevolmachtigde dus een belangrijke rol, en het is belangrijk dat hij of zij zich goed voorbereid op de vergadering.
Er zijn twee vormen van schriftelijk stemmen: een volmacht zonder steminstructie en een volmacht met steminstructie. Bij een volmacht zonder steminstructie is de gevolmachtigde vrij om te stemmen, op basis van zijn of haar eigen oordeel en inzicht. In dat geval is het belangrijk dat de gevolmachtigde goed op de hoogte is van de inhoud van de agenda en de discussies die tijdens de vergadering plaatsvinden.
Bij een volmacht met steminstructie geeft de volmachtgever expliciet aan hoe hij of zij wil stemmen op elk agendapunt. In dat geval is de gevolmachtigde verplicht om deze instructies op te volgen. Echter, zoals uit de bronnen blijkt, is het gebruik van steminstructies controversieel. Sommige partijen stellen dat steminstructies niet passen in een democratisch proces, waarbij de gevolmachtigde de vrijheid moet hebben om op eigen inzicht te stemmen.
In de praktijk kan een volmacht met steminstructie echter nuttig zijn, met name als het om een enkel, duidelijk voorstel gaat dat vooraf in de agenda is aangekondigd. In dat geval kan het een tijdsbesparende maatregel zijn, zodat de gevolmachtigde niet hoeft te beslissen hoe hij of zij wil stemmen.
Praktische voorbeelden van schriftelijk stemmen
In de praktijk kunnen er verschillende manieren zijn om schriftelijk stemmen uit te voeren. Een veelgebruikte methode is het gebruik van een standaardvolmachtformulier, waarin de volmachtgever aangeeft of hij of zij voor, tegen of blanco stemt op elk agendapunt. Dit formulier wordt vervolgens ingeleverd bij de voorzitter of secretaris van de VvE.
In sommige gevallen wordt een volmacht gegeven zonder steminstructie, wat betekent dat de gevolmachtigde vrij is om te stemmen. In dat geval is het belangrijk dat de gevolmachtigde goed op de hoogte is van de inhoud van de agenda en de discussies die tijdens de vergadering plaatsvinden.
Een ander praktisch voorbeeld is het gebruik van een volmacht met steminstructie. In dit geval geeft de volmachtgever expliciet aan hoe hij of zij wil stemmen op elk agendapunt. De gefolmachtigde dient deze instructies dan op te volgen. In de praktijk is deze vorm van volmacht echter controversieel, zoals reeds besproken.
Juridische bevoegdheid en verantwoordelijkheid van de gefolmachtigde
De gefolmachtigde is de enige persoon die mag stemmen namens de volmachtgever. Dit betekent dat niemand anders, zoals de voorzitter of de stemcommissie, deze uiteindelijke keuze mag nemen. In de praktijk is het belangrijk dat de gevolmachtigde zich goed voorbereid op de vergadering, omdat hij of zij verantwoordelijk is voor het stemgedrag.
In het kader van een VvE-vergadering is een algemene volmacht meestal voldoende om schriftelijk te stemmen. Deze vorm van volmacht geeft de gevolmachtigde de bevoegdheid om in naam van de volmachtgever te stemmen, maar zonder dat er specifieke instructies aan zijn verbonden. De gevolmachtigde heeft dan de vrijheid om op eigen inzicht te stemmen, afhankelijk van de discussies en argumenten die tijdens de vergadering aan de orde komen.
Een volmacht kan in het algemeen worden ingetrokken, tenzij het gaat om een onherroepelijke volmacht. Dit laatste is echter niet de standaard in de praktijk van VvE-vergaderingen en wordt over het algemeen afgeraden vanwege het risico op conflicten.
Blanco stemmen en het digitale stemproces
Tot 1 februari 2023 was het mogelijk voor VvE's om digitaal te vergaderen, dankzij de tijdelijke wet covid-19 justitie en veiligheid. Sindsdien wordt er gewerkt aan een wetswijziging die de mogelijkheid tot digitale vergaderingen in de toekomst mogelijk maakt. Totdat deze wetswijziging is aangenomen, is het bij veel VvE's niet mogelijk om digitaal te vergaderen, tenzij dit expliciet in het splitsingsreglement is opgenomen.
Als digitaal stemmen niet mogelijk is, dan is het noodzakelijk om schriftelijk stemmen te gebruiken. Dit betekent dat de gevolmachtigde op een fysieke vergadering moet aanwezig zijn, tenzij het splitsingsreglement andere regels bepaalt. In de praktijk is het belangrijk dat het splitsingsreglement duidelijk is en dat het regelgevend is voor het stemproces.
In de tussentijd is het belangrijk dat VvE-leden zich ervan bewust zijn hoe het stemproces in hun VvE werkt, en of digitaal stemmen mogelijk is. In de meeste gevallen is het momenteel niet mogelijk, tenzij het expliciet in het splitsingsreglement staat.
Juridische oplossingsmogelijkheden bij het ontbreken van meewerkende VvE-leden
Wanneer een VvE-lid niet meewerkt, zijn er verschillende juridische opties beschikbaar. In het kader van een VvE kunnen besluiten worden genomen met de benodigde meerderheid, en in dergelijke gevallen is het mogelijk om een besluit te nemen, zelfs als een lid niet meewerkt. De uitslag van de stemming is dan bepalend.
Een andere optie is het invorderen van bijdragen. Wanneer een VvE een reservefonds of maandelijkse bijdragen heeft, kan een lid dat weigert te betalen, juridisch aanspreekbaar worden gemaakt. In sommige gevallen is het noodzakelijk om een reservefonds op te zetten en een casuscommissie te benoemen.
Het activeren van de VvE is wettelijk verplicht wanneer de VvE niet functioneert. In dergelijke gevallen kan een lid dat weigert mee te werken, juridisch aanspreekbaar worden gemaakt, aangezien het activeren van de VvE een wettelijke verplichting is.
Een vierde optie is het wijzigen van bestuursfuncties. In sommige gevallen kan het noodzakelijk zijn om de samenstelling van het bestuur aan te passen, bijvoorbeeld door een nieuw lid toe te voegen of een huidig lid te vervangen.
Conclusie
Blanco stemmen spelen een cruciale rol in de stemmingen van een VvE, zowel bij de bepaling van het quorum als bij de uitslag van de stemming. Het is belangrijk om te begrijpen dat blanco stemmen wel meetellen in de bepaling van het quorum, maar niet in de uitslag van de stemming. In de praktijk kan dit leiden tot situaties waarin het aantal stemmen dat voor een voorstel is uitgebracht, meer dan de helft van het totale aantal stemmen vertegenwoordigt, maar toch niet voldoet aan het vereiste stempercentage, omdat blanco stemmen niet meetellen.
Het splitsingsreglement en het modelreglement bepalen hoe blanco stemmen in de praktijk worden behandeld. In de meeste gevallen is het modelreglement MR 1973 het juridische kader, maar het is mogelijk om in het splitsingsreglement afwijkingen te maken. Het is daarom belangrijk dat VvE-leden zich ervan bewust zijn hoe de regels in hun VvE werken.
De rol van de gevolmachtigde is ook van groot belang bij het schriftelijk stemmen. Het is belangrijk dat de gevolmachtigde zich goed voorbereid op de vergadering en dat hij of zij zich ervan bewust is of hij of zij verplicht is om steminstructies op te volgen of vrij is om te stemmen. In de praktijk is het gebruik van steminstructies controversieel, en het is verstandig om dit goed te begrijpen.
In het licht van de huidige juridische en praktische situatie is het belangrijk dat VvE-leden zich ervan bewust zijn hoe het stemproces in hun VvE werkt, en dat ze zich ervoor wapenen om eventuele juridische problemen te voorkomen. In het geval van het ontbreken van meewerkende VvE-leden zijn er verschillende opties beschikbaar, waaronder het nemen van besluiten met de benodigde meerderheid, het invorderen van bijdragen en het activeren van de VvE.